\newpage
\chapter{Gebruik van X-Window}

Het X-Window systeem is het Linux antwoord op een
\term{grafische gebruikersinterface} of GUI. Het maakt het gebruikers
mogelijk vanaf een geweldige interface te werken. Typ om X vanuit
de console te starten:

\command{startx}

Als alles werkt, krijg je een terminal met een paar grote zwarte vensters
en een stuk of twee klokken. Dit is slechts een enkele variant van hoe
X kan worden gepresenteerd. X heeft veel speeltjes om mee te spelen. 
Hier zijn er een paar:

\begin{alltt}
\heading{Basis X Tools}
\defcom{xterm}{[options]}{Start een X-Terminal}
\defcom{xclock}{[options]}{Een basis wandklok}
\defcom{xman}{-options}{Toon de man pages in de stijl van X}
\defcom{xbiff}{-option}{Mailbox vlag om te voorkomen dat je op mail moet wachten}
\defcom{xboard}{}{Een schaakspel}
\defcom{xrdb}{-merge Xfile}{Neem \term{Xfile} op in je omgeving}
\defcom{xload}{}{Toon de systeembelasting}
\end{alltt}

In feite zijn er veel te veel toepassingen in X om hier op te noemen.
Tegenwoordig heeft bijna alles een X-interface.

\section{Aanpassen van de X-omgeving}

Vrijwel alles in X kan worden aangepast, afhankelijk van hoeveel moeite je
hiervoor wilt doen. Het eenvoudigste wat je kunt doen om je omgeving aan te
passen is het bijhouden van een standaardbestand, normaal gesproken met de naam
\file{.Xdefaults} wat te vinden is in je homedirectory.

\newpage
Een typische \file{.Xdefaults} ziet er ongeveer zo uit:

{\normalsize
\begin{alltt}
!---------------------------------
! .Xdefaults X-Resource bestand
!---------------------------------
Netscape.Navigator.geometry: =700x700
XTerm*visualBell  : on
XTerm*Font        : 9x15bold
XTerm*scrollBar   : on
XTerm*saveLines   : 4940
XTerm*borderColor : white
xclock*geometry   : 60x60-0+0
xclock*background : black
xclock*foreground : white
\end{alltt}
}

De initiele instance in de variabelen is een \term{klasse} naam.
De daaropvolgende variabelen in de reeks worden \term{X-resources} of 
gewoon \term{Resources} genoemd die de eigenschap van het programma of
de te wijzigen eigenschap identificeren.
De *'s zijn jokertekens en kunnen met alles overeenkomen.

Er achter komen wat wel of geen geldige
\term{X-resource} is, kan moeilijk zijn, maar normaal gesproken geven de
meeste \program{man} pages een hier een opsomming van en worden er
voorbeelden gegeven van hoe ze kunnen worden ingesteld.
Zodra je dit bestand naar wens hebt aangepast, moet je de wijzigingen
activeren door als volgt het utility \program{xrdb} te gebruiken:

\bash{xrdb -merge .Xdefaults}

Probeer daarna een opdracht uit om te bekijken of je wijzigingen
stand houden. Normaal gesproken staat er een initialisatiescript
in een systeemfolder of in je homedirectory dat \file{.Xdefaults}
voor je inleest wanneer je een X-sessie opstart.
Dit bestand wordt soms \file{.xinitrc}
genoemd en het is eenvoudig aan te passen:

{\normalsize
\begin{alltt}
#!/bin/sh
userresources=$home/.Xdefaults
usermodmap=$home/.Xmodmap
sysresources=/usr/X11R6/lib/X11/xinit/.Xresources

# voeg Xdefaults en keymaps in
if [ -f $home/.netscape/lock ]; then
    rm -rf $home/.netscape/lock 
fi
if [ -f $sysresources ]; then
    /usr/bin/X11/xrdb -merge $sysresources
fi
if [ -f $sysmodmap ]; then
    xmodmap $sysmodmap
fi

# start een aantal leuke programma's
xterm &
xclock &
# fix the bell- 11 Nov 96 rcr
/usr/bin/X11/xset b 50 4500 100 &
exec fvwm
\end{alltt}
}

\newpage
\section{Window Managers}
In tegenstelling tot M\$ GUI's, zijn er voor de X-omgeving veel
\term{managers} die de \term{look en feel} van de omgeving volledig besturen.
Degene die je nu waarschijnlijk in gebruik hebt, wordt \term{fvwm} genoemd en
is veel eenvoudiger dan de \term{Gnome} manager die je gewend was onder
\redhat te gebruiken. Hier is een beknopte beschrijving van de managers
(en een aantal van de bijbehorende configuratiebestanden)
dat geen van hen recht aandoet:

\subsection{Gnome}
Gnome is \"e\"n van de twee populaire X-window managers in omloop.

\begin{figure}[h]
 \includegraphics{images/gnome.gif}
  \caption{Gnome Interface}\label{gnome}
 \end{figure}

Laten we eens kijken naar afbeelding \ref{gnome}. Let eerst eens op het
panel aan de onderkant met de verscheidene typische ikonen zoals een tool-box,
terminalvenster, en netscape.

Het biedt een panel met vier virtuele displays waarmee je vier gehele
schermen krijgt om in te werken. Dit geeft wat ruimte om uit te spreiden.
Binnen het venster zien we een aantal drop down panels die de weergave
instellen. Ook is een bestandsbeheerder zichtbaar.
Er zijn ikonen op de desktop zelf waarop kan worden geklikt, veel
lijkend op de andere OS'sen die je hebt gebruikt.
Niet bepaald krenterig voor een vrij verkrijgbaar OS..

\subsection{KDE}
KDE is de andere populaire X-window manager.
Hier is een voorbeeld van hoe KDE er uitziet:
\begin{figure}[h!]
 \includegraphics{images/kde.gif}
  \caption{KDE Interface}\label{kde}
 \end{figure}

Merk op dat KDE ook vier virtuele panelen heeft om in te werken,
en alle toeters en bellen heeft die een GUI van hoge kwaliteit
zou leveren.

Je kunt meer info over Gnome en KDE verkrijgen in
de X-User's Howto op \url{http://www.linuxdoc.org/HOWTO/},
de KDE homepage \url{http://www.kde.org}, en de
Gnome homepage \url{http://www.gnome.org}.

Hier is een lijst met de populairste in omloop zijnde window managers:
\begin{alltt}
\heading{X-Window Managers voor Linux}
\defcom{TWM}{(.twmrc)}{E�n van de oudste en simpelste managers. Zeer simpel.}
\defcom{FVWM}{(.fvwmrc)}{Jonge neef van TWM}
\defcom{FVWM2}{(.fvwm2rc)}{Slimme broer van FVWM}
\defcom{GNOME}{(.gnome* dirs)}{Een complete omgeving, meer dan slechts een manager.}
\defcom{KDE}{}{Als GNOME, KDE is een omgeving, en maakt gebruik van de QT X-library.}
\defcom{AfterStep}{}{NextStep feel and beyond}
\defcom{Window Maker}{}{NextStep look and feel. Makkelijk te configureren}
\defcom{Enlightenment}{}{Een uiterst gedetailleerde en configureerbare
omgeving. Crasht}
\end{alltt}

