LabPlot gebruiken

Overzicht van de interface
In LabPlot wordt de MDI-filosofie gevolgd (Multi Document Interface). Hierin worden alle aangemaakte objecten in de toepassing als subvensters geplaatst in het hoofdgebied van het toepassingsvenster. Met de Projectverkenner worden deze objecten aangemaakt en in een boomstructuur geplaatst. Met de Eigenschapverkenner kunnen de eigenschappen van (het) huidig geselecteerde object(en) worden gewijzigd. Veel functies kunt u vinden in het hoofdmenu of in de bij het object behorende werkbalk en contextmenu's. Verdere informatie en berichten van de toepassing worden in de statusbalk getoond.
Het standaard venster van LabPlot

Projectverkenner
De projectverkenner is het voornaamste onderdeel van LabPlot, waarin de objecten worden beheerd.Objecten zijn georganiseerd in een boomstructuur, waarin de parent-child relatie te zien is tussen de verschillende objecten (Noot vertaler: ouder-kind relatie: welk object het andere heeft voortgebracht. Het kindobject heeft de eigenschappen van het ouder-object, plus nog enkele andere). De verschillende objecten kunnen In mappen en submappen verder worden gegroepeerd.
De projectverkenner is een venster dat op een willekeurige plaats kan worden vastgezet. De gebruiker kan bepalen welke kolommen worden getoond, door die te selecteren/deselecteren in het contextmenu (klikken met op een lege plek in de boomstructuur, of er bovenin). Verder kan de lijst van getoonde objecten kleiner worden gemaakt met behulp van een filter in het tekstveld van Zoeken/Filter.

Hoofdgebied
Aangemaakte objecten met een beeld (zoals werkblad, rekenblad ) worden in het hoofdgebied van de toepassing geplaatst. Afhankelijk van de huidige instellingen van de gebruikersinterface, worden vensters geplaatst als onafhankelijke en vrij verplaatsbare subvensters (interface "Beeld met Subvensters") of als tabbladen in een beeld met tabbladen (Interface "Beeld met Tabbladen").
Met "Subvensters" worden alleen alle vensters getoond van objecten in de huidig geselecteerde map. Ook kan het zichtbaar zijn van vensters worden uitgebreid met die van vensters in de submappen of van alle vensters in het project. Dit kan worden geregeld met de parameter "Zichtbaarheid vensters" in het contextnenu van de projectverkenner.

Eigenschappenverkenner
Met de eigenschappenverkenner kan de gebruiker het huidig geselecteerde object in de projectverkenner wijzigen. Vele objecteigenschappen kunnen al of niet definitief worden bewerkt. Ook kunnen meerdere objecten tegelijkertijd worden bewerkt.
De eigenschappenverkenner is een venster dat op een willekeurige plaats kan worden vastgezet.

Rekenblad
Het rekenblad is het hoofdonderdeel van LabPlot, wanneer er met gegevens wordt gewerkt en bestaat uit kolommen. Een kolom is een basis gegevensverzameling in LabPlot voor het plotten en de analyse van gegevens. Elke kolom van het rekenblad heeft een naam en een type - numeriek, tekst, namen van maanden en datum en tijd. Ook kan voor elk type een manier worden gedefinieerd waarop het wordt weergegeven, zoals decimaal of wetenschappelijk bij numerieke kolommen
U kunt geselecteerde data points (gegevenspunten) in het rekenblad filteren metSelectie Selectie filteren in het contextmenu van de cel in het rekenblad. Gefilterde gegevens worden niet geplot, en ook niet gebruikt in functies voor gegevensanalyse, zoals aanpassingen (fitting), U kunt ook waarden in een kolom filteren of laten vervallen, met (Waarden filteren of Waarden uitsluiten in het contextmenu van de kolom, door het bereik op te geven. Bij het opgeven van de te filteren of uit te sluiten waarden zijn er diverse operatoren beschikbaar, zoals "gelijk aan¨ , "groter dan", "kleiner dan", enz. Hiermee is het mogelijk om eerst duidelijk te grote of te kleine waarden in de gegevens uit te sluiten bij de berekeningen met deze gegevensverzameling.
Elke functie van het rekenblad kunt u vinden in het contextmenu ( klikken). U kunt knippen, kopiëren en plakken van rekenblad naar rekenblad, gegevens aanmaken, normaliseren en sorteren, en tenslotte uw gegevens plotten.
Nieuwe gegevens kunnen worden aangemaakt door die of met de hand in te voeren in het rekenblad, of door die op de een of andere manier te genereren. In LabPlot zijn er 5 verschillende manieren waarop gegevens kunnen worden gegenereerd, die elk toegankelijk zijn in het contextmenu van de kolom:
Rijnummers - waarden in de kolom worden bepaald door hun rijnummer, hiermee kan gemakkelijk een index worden aangemaakt.
Const waarden - waarden in de kolom zijn gelijk aan een door de gebruiker opgegeven constante waarde.
Waarden met een constant verschil (alleen voor numerieke kolommen) - gegeven een kleinste en een grootste waarde. Deze waarden kunnen worden berekend door het aantal waarden op te geven binnen het bereik, of door het opgeven van het constante verschil.
Willekeurige waarden (alleen voor numerieke kolommen) - de waarden worden willekeurig gegenereerd volgens een geselecteerde verdeling. Als u uniform verdeelde willekeurige getallen wenst, kiest u de "Uniforme" verdeling.
In de eenvoudigste gevallen wordt een niet-uniforme verdeling analytisch berekend door het genereren van uniform verdeelde willekeurige getallen, waarop een bepaalde transformatie wordt toegepast. Gecompliceerdere verdelingen worden berekend door de waarden van de gezochte verdeling te vergelijken met die van een soortgelijke verdeling, die analytisch bekend is, en die dan te accepteren of te verwerpen.
Functiewaarden (alleen voor numerieke kolommen) - waarden worden met een wiskundige functie van de gebruiker berekend. Hiervoor is een kolom nodig (dataset) met daarin de argumenten voor de functie. Het is mogelijk een functie met meerdere variabelen te definiëren, en een dataset (een kolom in een rekenblad) voor elk van de variabelen op te geven. In de betreffende dialoog kunt u een willekeurig aantal variabelen aanmaken.
Reeds bestaande gegevens kunnen in een rekenblad worden geïmporteerd vanuit externe bestanden met de "Dialoog gegevens importeren". De geïmporteerde gegevens worden opgeslagen in het projectbestand. Veranderingen in de gegevens, in het rekenblad gedaan, of in het externe bestand na het importeren, worden hierna niet gesynchroniseerd (gelijk gehouden).
De gegevens in het werkblad kunnen naar een extern bestand worden geëxporteerd ( zie Exportdialoog).

Matrix
Matrix is nog een plaatshouder waarin matrix-achtige gegevens kunnen worden bewaard. Deze plaatshouder wordt vorm gegeven als een tabel, of ook wel als een twee-dimensionale afbeelding in grijswaarden. De elementen van zo'n tabel/matrix kunnen worden beschouwd als Z-waarden, Z=Z(X,Y), waarin X en Y de rij- en kolomnummers zijn. De vertaling van de rij- en kolomnummers naar de logische coördinaten wordt gedaan door een door de gebruiker opgegeven afbeelding (functie) tussen beide weergaven.
De gegevens voor de matrix kunnen zowel met de hand worden ingevoerd, als door middel van importeren uit een extern bestand. Op de zelfde manier als het aanmaken van gegevens in een kolom van het rekenblad, kan de matrix worden gevuld met constante waarden, of door middel van een formule. Het schermbeeld hieronder toont een beeld van een matrix, samen met de gebruikte formule waarmee de inhoud ervan werd aangemaakt:

Workbook (werkboek)
Met Workbook kan de gebruiker de diverse plaatshouders voor gegevens beter organiseren en in groepen verdelen (Rekenblad en Matrix). Dit object dient als overkoepelende plaatshouder (parent container) voor meerdere rekenblad- en matrixobjecten, en plaatst die in een gezamenlijk overzicht met meerdere tabbladen:
Met behulp van mappen is het al mogelijk enige structuur aan te brengen in deProjectverkenner, en diverse verwante objecten bij elkaar in een groep samen te brengen (rekenbladen met gegevens afkomstig van tekstbestanden van gelijksoortige bronnen, rood-, groen- en blauwwaarden van een afbeelding die in drie verschillende matrixen zijn opgeslagen, ). Workbook breidt deze mogelijkheden uit.

Werkblad
Het werkblad is, naast de plaatshouders voor gegevens Rekenblad en Matrix, nog een belangrijk onderdeel van de toepassing, en maakt het mogelijk verschillende typen van werkbladobjecten, - plots, namen, - te tonen en te groeperen.
Werkbladen kunnen of een vaste afmeting hebben (door de gebruiker bepaald, of een voorgedefinieerde, zoals A4, Letter, ), of zij kunnen het hele werkgebied van het werkblad in beslag nemen. Meerdere plots kunnen hierin horizontaal of verticaal worden gerangschikt.
Vele eigenschappen van het werkblad, zoals grootte, achtergrondkleur en indeling, kunnen worden gewijzigd in het paneel voor de "Werkbladeigenschappen".
Diverse acties in het werkblad met betrekking tot het aanmaken van nieuwe objecten, het wijzigen van de huidige muismodus of het zoomen, kunnen worden gevonden in de werkbalk, het hoofdmenu of het contextmenu van het werkblad in de projectverkenner.
De in het werkblad getoonde resultaten kunnen naar diverse formaten worden geëxporteerd via de exportdialoog.

Gegevens bronbestand
Een gegevensbronbestand lijkt in wezen veel op een rekenblad met geïmporteerde gegevens uit een extern bestand. Het verschil is dat de geïmporteerde gegevens na het importeren niet meer in LabPlot kunnen worden getoond en bewerkt. Dit kan voldoende zijn, ⪚ als u alleen maar de gegevens wilt plotten die berekend zijn in een extern programma (en daarna naar een ASCII-bestand zijn geëxporteerd).
Omdat de geïmporteerde gegevens niet in een rekenblad hoeven te worden ingelezen, is het importeren in een gegevensbronbestand sneller dan in een rekenblad, wat een voordeel kan zijn in het geval van het werken met grote bestanden.
Het is mogelijk om alleen de koppeling naar het externe bestand in het projectbestand op te slaan, en niet de inhoud. Elke keer dat het projectbestand in LabPlot wordt geopend, wordt de inhoud van dit externe bestand opnieuw ingelezen. Ook is het mogelijk dat LabPlot veranderingen in dit bestand bijhoudt - de inhoud van het gegevensbronbestand wordt bijgewerkt als het externe bestand is gewijzigd.
De verdere opties voor het importeren van gegevens zijn gelijk aan die in de Importdialoog.

Datapicker
Met de datapicker kunt u eenvoudig gegevens halen uit afbeeldingsbestanden. Dit proces bestaat in hoofdzaak uit de volgende stappen:
Importeren van een afbeelding waarin plots en krommen, waarvan u de datapoints (gegeven punten) uit wilt lezen.
Selecteren van het plottype (cartesisch, pooldiagram, ).
Selecteren van drie referentiepunten, en hieraan waarden geven. Deze dienen als basis voor het berekenen van het logische coördinatensysteem.
Aanmaken van een nieuwe kromme voor datapicker en het type instellen voor de foutbalken.
Naar muismodus overschakelen "Punten kromme instellen" en beginnen met selecteren van punten in de geïmporteerde afbeelding - de coördinaten van de geselecteerde punten worden berekend, en toegevoegd aan de gegevens in het rekenblad.
Het is mogelijk meer dan een kromme in de datapicker toe te voegen. Dit is nuttig in geval de geïmporteerde afbeelding meerdere krommen bevat die gedigitaliseerd moeten worden. De huidige kromme in de datapicker, die geselecteerd is in de Projectverkenner , is "actief", - punten in de datapicker waarop wordt geklikt worden berekend en toegevoegd aan de gegevens hiervoor in het werkblad.
De berekende waarden worden bewaard in verschillende kolommen in rekenbladen met gegevens in de datapicker. Deze kolommen gedragen zich precies zo als andere kolommen in de gebruikelijke rekenbladen, en kunnen zonder meer als bron dienen voor krommen in uw eigen plots.
Er zijn diverse hulpmiddelen waar de datapicker gebruik van kan maken, bij het lezen van gegevens. Om de punten nauwkeuriger te kunnen aanklikken is er een vergrootglas beschikbaar, met diverse vergrotingen. Ook kan het laatst geselecteerde punt met behulp van de navigatietoetsen worden verplaatst. Verder, bij het lezen van punten met foutbalken, maakt de datapicker automatisch de eindpunten aan van de foutbalken. Deze foutbalken kunnen met de muis tot de gewenste lengte (afstand tot het gelezen punt) worden uitgerekt.
De procedure voor het lezen van gegevens uit een geïmporteerde plot, zoals hierboven beschreven, is te doen wanneer het aantal punten beperkt is. In het geval dat in de geïmporteerde afbeelding de krommen aaneengesloten lijnen zijn, kunnen die lijnen (semi)automatisch worden gelezen door de datapicker in LabPlot. U moet hiertoe, na het toevoegen van een nieuwe kromme in de datapicker, zoals hierboven beschreven, overschakelen naar de muismodus "Stukken kromme selecteren". De krommen in de plot worden herkend, en opgelicht. Door te klikken op een gemerkte kromme (of op een van de delen ervan), worden punten hierop aangemaakt. De lengte van het segment, en de puntdichtheid (puntafstanden) kunnen worden ingesteld. Op de onderstaande scherrmbeelden, na het schakelen naar de segmentmodus zijn alle zwarte lijnen geaccentueerd (groene kleur). In dit specifieke geval was de kromme herkend als een enkel segment en een enkele muisklik op dit segment is genoeg om deze kromme te digitaliseren en om automatisch punten te plaatsen langs de kromme.
Vaak is de plot niet zo eenvoudig als hierboven (enkele zwarte kromme op witte achtergrond), en bevat die roosterlijnen, vele verschillend gekleurde krommen, met verschillende diktes, op een niet-witte achtergrond. In zulke gevallen lukt de automatische detectie niet (te veel of geen objecten opgelicht). Om de datapicker te helpen bij het correct bepalen van de kromme(n), moet de gebruiker de toegestane bereiken beperken van de HSV (of HSI) kleurruimten. Om de niet-witte achtergrond af te kunnen trekken is het ook mogelijk het bereik te beperken van de voorgrondkleur. Intern wordt voor elke pixel de afbeelding omgezet naar zwart en wit, waarbij alleen de punten waarvan de waarden voor tint, verzadiging, waarde, intensiteit en voorgrond binnen door de gebruiker ingestelde grenzen liggen, zwart worden gemaakt.
Op de schermbeelden hieronder werden de blauwe krommen in de originele afbeelding uitgelicht door de toegestane bereiken op de juiste manier te beperken in de kleurruimte (let op de piek voor blauw in het histogram van de tint). De getransformeerde zwart-wit afbeelding bevat alleen die krommen waarvoor de gebruiker belangstelling heeft, en het is voor de datapicker nu eenvoudig om die te bepalen en er punten op te plaatsen.
Net als in het Werkblad, kan het huidig zichtbare gebied in de datapicker worden geëxporteerd. De afbeeldingsformaten die worden ondersteund worden beschreven in de Exportdialoog.

Importdialoog
In de importdialoog kunt u gegevens importeren in een van de in LabPlot beschikbare rekenbladen of matrixen. De beschikbare formats voor gegevens zijn
ASCII
Binair
Afbeelding
NetCDF
HDF5
. Voorbeelden kunnen in de importdialoog voor alle ondersteunde bestandstypen worden getoond. Bij gegevenstypen met een complexe interne structuur zoals NetCDF en HDF5, wordt de inhoud van het bestand weergegeven in een boomstructuur waardoor het mogelijk is op een eenvoudige manier door het bestand te navigeren.
Het importeren van ASCII-en binaire bestanden, die met gzip, bzip2 of xz zijn gecomprimeerd (ingepakt) kan zonder omwegen worden gedaan omdat het uitpakken gebeurt op een voor de gebruiker overzichtelijke manier.
U moet de naam opgeven van het bestand met de te importeren gegevens. Met de knop Bestandsinfowordt een dialoog geopend waarin informatie staat over het getoonde bestand. Het type bestand kan worden opgegeven - op dit moment worden alleen ASCII-bestanden met wat gegevensverzamelingen (vectoren) opgeslagen als kolommen, ondersteund. Het filter - automatisch of aangepast, bepaalt hoe het bestand wordt gelezen. Als het filter "Aangepast" wordt geselecteerd, kunnen enkele parameters met de hand worden opgegeven, zoals het scheidingsteken .
De eerste en laatste te lezen rijen kunnen worden aangepast in het tabblad Te lezen gegevensgedeelte. Wilt u alle gegevens lezen, dan geeft u -1 op als laatste rij of kolom.
Gegevens in LabPlot importeren
Gegevens in LabPlot importeren

Exportdialoog
Een werkblad kan naar diverse grafische formaten worden geëxporteerd (vector en rooster). Het exporteren wordt gedaan in de exportdialoog, die u kunt vinden in Exporteren in de hoofdwerkbalk of in Bestand Exporteren in het hoofdmenu.
Behalve het grafische formaat kan de gebruiker ook opgeven welk gedeelte van het werkblad moet worden geëxporteerd, en of ook de achtergrond moet worden geëxporteerd. Ook kan, voor roostergrafieken, de afbeeldingsresolutie worden opgegeven.
De inhoud van een rekenblad kan naar een extern tekstbestand worden geëxporteerd. In de exportdialoog voor rekenbladen kan de gebruiker het scheidingsteken opgeven waarmee de waarden in de verschillende kolommen van elkaar worden gescheiden. Optioneel kan de koptekst van het rekenblad (namen van de kolommen in het rekenblad) worden geëxporteerd.