<chapter id="intro"><title>Introductie</title>

<blockquote>
<attribution>Brian Boyle</attribution>
<literallayout>

How much does it cost to entice a dope-smoking Unix system guru to Dayton? 

Unix World's First Annual Salary Survey

</literallayout>
</blockquote>

<indexterm><primary>Boyle, Brian</primary></indexterm>
<sect1 id="who-read"><title>Wie zou dit boek moeten lezen</title>
<para>
Ben jij iemand die dit boek zou moeten lezen? Laten we deze vraag 
beantwoorden door wat andere vragen te stellen: Heb je Linux net 
ergens vandaan gehaald, het ge&iuml;nstalleerd en wil je weten hoe 
nu verder te gaan? Of ben je geen &unix;-computergebruiker 
die Linux aan het overwegen is, maar eerst uit wil zoeken wat het 
voor je kan betekenen?
</para>

<para>
Als je dit boek hebt, is het antwoord op deze vragen vermoedelijk
"ja". Iedereen die Linux, de vrij-verkrijgbare &unix;-kloon geschreven
door Linux Torvalds
<indexterm><primary>Torvalds, Linux</primary></indexterm> op zijn PC heeft, 
maar niet weet wat ermee te doen, zou dit boek moeten lezen. In dit boek
behandelen we de meeste basisopdrachten van &unix;, als ook een aantal 
van de meer geavanceerde opdrachten. We zullen het ook over GNU 
Emacs<indexterm><primary>GNU Emacs</primary></indexterm>, een krachtige 
editor, en verscheidene 
andere grote &unix;-toepassingen
<indexterm><primary>toepassingen</primary></indexterm> gaan hebben.
</para>

<sect2 id="before-reading">
<title>Wat te doen voordat je dit boek gaat lezen</title>
<para>
In dit boek wordt verondersteld dat je toegang hebt tot een &unix;-systeem.
(Het is wat moeilijk leren zonder ervaring op te doen!). Van dit &unix; 
systeem wordt verondersteld dat het een Intel
<indexterm><primary>Intel</primary></indexterm> PC is waarop Linux
wordt gedraaid. Deze vereiste is niet noodzakelijk, maar wanneer versies 
van &unix; verschillen, zal ik het alleen hebben over hoe Linux werkt,
niets anders. Linux is in vele vormen, genaamd distributies, beschikbaar. 
</para>

<para>
Het is te hopen dat je een complete distributie zoals de Slackware, Redhat, 
of de MCC-Interim versies hebt gevonden en ge&iuml;nstalleerd. Er zijn 
verschillen tussen de diverse Linux-distributies, maar voor het overgrote 
deel zijn deze verschillen klein en onbelangrijk. Het kan zijn dat je 
verschillen in de voorbeelden in dit boek aantreft. Voor het overgrote 
deel zouden dit tamelijk kleine verschillen moeten zijn en is het niets 
om je druk over te maken. Informeer mij, de auteur, alsjeblieft als er 
grote verschillen tussen dit boek en je werkelijke ervaringen zijn.
</para>

<para>
Je zou ook een gewone gebruikersaccount voor jezelf aan hebben moeten maken,
als je de <literal>superuser</literal><indexterm><primary>superuser</primary></indexterm> (de beheerder, de installeerder) van 
het systeem bent. Raadpleeg voor deze informatie alsjeblieft de handboeken. 
Ben je geen superuser, dan zou de superuser een account aan je moeten 
hebben toegekend.
</para>

<para>
Je zal tijd en geduld moeten hebben. Linux leren is niet eenvoudig,
de meeste mensen vinden het leren van het Macintosh
<indexterm><primary>Macintosh</primary></indexterm>
besturingssysteem veel makkelijker. Zodra je Linux hebt geleerd, wordt 
het er een stuk eenvoudiger op. &unix; is een zeer krachtig systeem en 
er is eenvoudig een aantal complexe taken mee uit te voeren.
</para>

<para>
Bovendien wordt er in dit boek vanuit gegaan dat je al redelijk bekend
bent met een aantal computertermen. Alhoewel dit niet noodzakelijk is, 
maakt dat het lezen van dit boek het er makkelijker op. Je zou bekend moeten 
zijn met computertermen zoals `programma' en `uitvoering'. Als je hier 
niet bekend mee bent, dan kun je bij het leren van &unix; wellicht van 
iemand hulp krijgen.
</para>
</sect2>
</sect1>

<sect1 id="how-not-to-read"><title>Hoe het lezen van dit boek te vermijden</title>
<para>
De beste manier om bijna alles over ieder computerprogramma te leren is
achter je computer. De meeste mensen vinden dat het lezen van een boek
zonder gebruik van het programma niet zinvol is. De beste manier om 
&unix; en Linux te leren is door het te gebruiken. Gebruik Linux voor alles wat 
je kunt. Experimenteer. Wees niet bang; het is <emphasis>mogelijk</emphasis>
er een knoeiboel van te maken, maar je kunt het altijd opnieuw installeren. 
Maak backups en beleef er veel plezier aan!
</para>

<para>
&unix; is niet zo intu&iuml;tief vanzelfsprekend als een aantal andere
besturingssystemen. Dus zal het er waarschijnlijk op neerkomen dat je
op z'n minst <xref linkend="shell-chapter"/>,
<xref linkend="x-chapter"/> en <xref linkend="shell2-chapter"/> zal moeten
doornemen. 
</para>

<para>
Manier nummer &eacute;&eacute;n om het gebruik van dit boek te vermijden is gebruik te
maken van de beschikbare online documentatie. Leer het gebruik van de
opdracht <command>man</command><indexterm><primary>man</primary></indexterm>,
dat wordt beschreven in <xref linkend="man-section"/>.
</para>
</sect1>

<sect1 id="howto-to-read"><title>Hoe lees je dit boek</title>
<para>
De aanbevolen manier om &unix; te leren is wat te lezen, en dan
wat te spelen. Blijf er net zolang mee spelen totdat je je op je gemak
voelt met de concepten en begin dan je weg door het boek te banen. Je
zult een diversiteit aan behandelde onderwerpen aantreffen, waarvan je
er een aantal interessant zult vinden en een aantal die je saai zult
vinden. Na een tijdje zul je je zo goed op je gemak voelen dat je
opdrachten zult gaan gebruiken zonder exact te weten wat ze zullen doen. 
Dit is een goede zaak.
</para>

<para>
Wat de meeste mensen als &unix; beschouwen is de &unix;-shell, een
speciaal programma dat opdrachten interpreteert. Het is het programma
dat de vanzelfsprekende "look and feel" van &unix; bestuurt.
In de praktijk is dit een prima manier om ernaar te kijken, maar je zou
je er bewust van moeten zijn dat &unix; uit echt veel meer 
dan dat bestaat. In dit boek wordt je wegwijs gemaakt in het gebruik van
de shell als ook in een aantal andere programma's waarmee &unix; gewoonlijk 
wordt geleverd en over een aantal programma's waarmee &unix; niet altijd 
wordt geleverd (maar Linux gewoonlijk wel).
</para>

<para>
Het huidige hoofdstuk is een meta-hoofdstuk, het bespreekt dit boek en
hoe dit boek toe te passen om het werk gedaan te krijgen. Hieronder
volgt een overzicht van de inhoud van de andere hoofdstukken:
</para>

<variablelist>
<varlistentry>
	<term>[<xref linkend="unixinfo"/>]</term>
<listitem><para>gaat over de afkomst van &unix; en Linux,
en waar ze wellicht toe leiden. Het gaat ook over de Free Software 
Foundation<indexterm><primary>Free Software Foundation</primary></indexterm>
en het GNU Project<indexterm><primary>GNU Project</primary></indexterm>.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
	<term>[<xref linkend="bootup"/>]</term>
<listitem><para> gaat over het starten en stoppen van je
computer, en wat er op die momenten gebeurt. Veel ervan gaat over
onderwerpen die niet nodig zijn voor het gebruik van Linux, maar nog
steeds erg bruikbaar en interessant zijn.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
	<term>[<xref linkend="shell-chapter"/>]</term>
<listitem><para> is een introductie tot de &unix;-shell. 
Dit is waar mensen in werkelijkheid werken, en programma's draaien. 
Het gaat over de basisprogramma's en opdrachten die je moet kennen om
&unix; te gebruiken.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="x-chapter"/>]</term>
<listitem><para> behandelt het X Window Systeem. X is de
primaire grafische front-end voor &unix;, en een aantal distributies stellen
het standaard in.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="shell2-chapter"/>]</term>
<listitem><para> behandelt een aantal van de meer
geavanceerde onderdelen van de &unix;-shell. Het leren van de technieken
beschreven in dit hoofdstuk zal je helpen effici&euml;nter te werken.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="commands-chapter"/>]</term>
<listitem><para> bevat beknopte beschrijvingen 
van diverse &unix;-opdrachten. Hoe meer tools een gebruiker weet
te gebruiken, des te sneller zal hij zijn werk gedaan krijgen.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="emacs-chapter"/>]</term>
<listitem><para> beschrijft de Emacs teksteditor.
Emacs is een zeer groot programma waarin veel &unix;-tools in 
&eacute;&eacute;n interface zijn ge&iuml;ntegreerd.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="configuration-chapter"/>]</term>
<listitem><para> gaat over manieren om het
&unix;-systeem naar je persoonlijke smaak aan te passen.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="network-chapter"/>]</term>
<listitem><para>
onderzoekt de wijzen waarop een 
&unix;-gebruiker met andere machines over de gehele wereld kan communiceren, 
waaronder elektronische mail en het World Wide Web.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="funny-chapter"/>]</term>
<listitem><para> beschrijft een aantal van 
de grotere, moeilijkere te gebruiken opdrachten.
</para></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry><term>[<xref linkend="error-chapter"/>]</term>
<listitem><para> gaat over makkelijke manieren om
fouten in &unix; en Linux te voorkomen.
</para></listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</sect1>

<sect1 id="linuxdocs"><title>Linux Documentatie</title>
<para>
Dit boek, &uguide;, is bedoeld voor de &unix;-beginner. Gelukkig heeft het
Linux Documentatie Project ook boeken geschreven voor de meer ervaren
gebruikers.
</para>

<sect2 id="other_books"><title>Andere Linux Boeken</title>
<para>
De andere boeken zijn onder andere 
<emphasis>Installation and Getting Started</emphasis>, 
een leidraad over hoe aan Linux te komen en hoe het te installeren,
<emphasis>De Linux System Adminstrator's Guide</emphasis>, hoe een Linux 
systeem te organiseren en onderhouden, en 
<emphasis>De Linux Kernel Hackers' Guide</emphasis>, een boek over hoe Linux
aan te passen. <emphasis>De Linux Network Administration Guide</emphasis>
gaat over het installeren, configureren, en gebruiken van een 
netwerkverbinding.
</para>
</sect2>

<sect2 id="howtos"><title>HOWTO's</title>
<para>
In aanvulling op de boeken, heeft het Linux Documentatie Project een serie
beknopte documenten samengesteld die beschrijven hoe een bepaald aspect van
Linux in te stellen. De <literal>SCSI-HOWTO</literal> beschrijft bijvoorbeeld
een aantal van de complicaties bij het gebruik van <literal>SCSI</literal>,
een standaardwijze om onder Linux met SCSI-devices te communiceren.
<indexterm><primary>HOWTO's</primary></indexterm>
</para>

<para>
Deze <literal>HOWTO's</literal> zijn in verscheidene vormen beschikbaar: 
in een gebonden boek zoals <emphasis>The Linux Bible</emphasis>
of <emphasis>Dr.~Linux</emphasis> in de nieuwsgroep
<literal>comp.os.linux.answers</literal> of op diverse sites op het World Wide
Web. Een centrale site voor Linux informatie is 
<ulink url="http://www.linux.org"></ulink>
</para>
</sect2>

<sect2 id="what_is_ldp"><title>Wat is het Linux Documentatie Project?</title>
<para>
Zoals bijna alles geassocieerd met Linux, bestaat het Linux Documentatie
Project uit een verzameling mensen die over de gehele wereld met elkaar
samenwerken. Oorspronkelijk georganiseerd door 
Lars Wirzenius<indexterm><primary>Wirzenius, Lars</primary></indexterm>, 
wordt het Project nu geco&ouml;rdineerd door 
Matt Welsh<indexterm><primary>Welsh, Matt</primary></indexterm> 
met hulp van Michael K. Johnson
<indexterm><primary>Johnson, Michael K.</primary></indexterm>
</para>

<para>
Het is te hopen dat het Linux Documentation Project boeken zal blijven
leveren die tegemoet komen aan alle behoeften op een bepaald moment in de
tijd Linux te documenteren. Laat het ons alsjeblieft weten of we er in
zijn geslaagd of wat we zouden kunnen verbeteren. Je kunt contact
opnemen met de auteur Larry Greenfield via 
<email>leg+@andrew.cmu.edu</email> en/of 
Matt Welsh via <email>mdw@cs.cornell.edu</email>.
</para>
</sect2>
</sect1>

<sect1 id="ossen"><title>Besturingssystemen</title>
<para>
Het primaire doel van een besturingssysteem
<indexterm><primary>besturingssysteem</primary></indexterm>
is programma's te ondersteunen die het feitelijke werk doen waarin je bent
ge&iuml;nteresseerd. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je een editor gebruikt om
een document aan te maken. Deze editor zou zonder hulp van het
besturingssysteem zijn werk niet kunnen doen, het heeft deze hulp nodig
voor de interactie met je terminal, je bestanden, en de rest van de computer.
</para>

<para>
Waarom heb je een heel boek nodig om alleen over het besturingssysteem te
praten als het enige dat het besturingssysteem doet is je applicaties
ondersteunen? Er zijn heel veel routinematige beheeractiviteiten (afgezien van
je belangrijke programma's) die ook gedaan moeten worden. In het geval
van Linux, bestaat het besturingssysteem tevens uit een heleboel
"mini-applicaties" om je te helpen effici&euml;nter te werken.
Bekend zijn met het besturingssysteem kan van pas komen wanneer je niet
in &eacute;&eacute;n zeer grote applicatie aan het werken bent.
</para>

<para>
Besturingssystemen (vaak afgekort tot "OS") kunnen simpel en minimaal
zijn, zoals DOS <indexterm><primary>DOS</primary></indexterm>, of groot en 
complex, zoals OS/2<indexterm><primary>OS/2</primary></indexterm>
of VMS<indexterm><primary>VMS</primary></indexterm>. &unix; probeert 
de middenweg te bewandelen. Ondanks 
dat het meer bronnen levert en meer doet dan eerdere besturingssystemen, 
probeert het niet <emphasis>alles</emphasis> te doen. &unix; werd van 
origine ontworpen als een vereenvoudiging van een besturingssysteem 
met de naam Multics.
</para>

<para>
De oorspronkelijke ontwerpfilosofie voor &unix; bestond uit het in 
kleine delen distribueren van functionaliteit, de programma's.<footnote><para>
Dit werd in feite bepaald door de hardware waar &unix; van origine op draaide. 
Om de &eacute;&eacute;n of andere vreemde reden, was het besturingssysteem 
op andere hardware zeer bruikbaar. Het basisontwerp is goed genoeg om 
vijfentwintig jaar later nog steeds te worden gebruikt.</para></footnote> 
Op die manier kun je makkelijk 
nieuwe functionaliteit en nieuwe faciliteiten bereiken door de kleine delen
(programma's) op nieuwe manieren te combineren. En als er nieuwe
utility's verschijnen (en dat doen ze), kun je ze in je oude toolbox
integreren. Op moment dat ik dit document schrijf bijvoorbeeld, maak
ik actief gebruik van deze programma's; <application>fvwm</application>
voor het beheren van mijn "vensters", <application>emacs</application> 
voor het wijzigen van de tekst, <application>LaTeX</application> om het
op te maken, <application>xdvi</application> om het te bekijken, 
<application>dvips</application> 
om het voor te bereiden voor het afdrukken en vervolgens <application>lpr</application> om het af te drukken. Als er een andere dvi previewer beschikbaar
was, zou ik dat kunnen gebruiken in plaats van <application>xdvi</application>
zonder &eacute;&eacute;n 
van mijn andere programma's te wijzigen. Thans draaien op mijn systeem,
simultaan achtendertig programma's. (De meesten hiervan zijn
"slapende" systeemprogramma's totdat ze wat specifieke taken uit moeten
voeren.)
</para>

<para>
Wanneer je een besturingssysteem gebruikt, wil je de hoeveelheid werk
die je erin steekt om je taak gedaan te krijgen tot een minimum beperken.
&unix; voorziet in diverse tools die je daarbij kunnen helpen, maar alleen
als je weet wat deze tools doen. Een uur proberen iets werkend te krijgen
om vervolgens op te geven is niet erg productief. Dit boek zal je leren
welke tools in welke situaties te gebruiken, en hoe je de diverse
tools met elkaar verbindt.
</para>

<para>
Het belangrijkste deel van een besturingssysteem wordt de kernel
genoemd. Onder veel besturingssystemen, zoals Unix, OS/2, 
of VMS, levert de kernel functies voor de te gebruiken 
draaiende programma's, en plant ze om te worden uitgevoerd.
Eigenlijk zegt het dat programma A zoveel tijd kan krijgen, en programma
B zoveel tijd, enzovoort. Een kernel draait altijd: het is het eerste
programma dat wordt gestart wanneer het systeem wordt aangezet, en het laatste
programma dat iets doet wanneer het systeem wordt gestopt.
</para>
</sect1>
</chapter>
<!--
% Local Variables: 
% mode: latex 
% TeX-master: "guide" 
% End:
-->