CDROM w Linux-ie
  Autor: Jeff Tranter, tranter@pobox.com
  v1.13, 23 Stycznia 1998
  WWeerrssjjaa ppoollsskkaa:: BBaarrttoosszz MMaarruusszzeewwsskkii BB..MMaarruusszzeewwsskkii@@jjttzz..oorrgg..ppll
  v1.1, 28 Sierpnia 1998

  Dokument ten opisuje jak zainstalowa, skonfigurowa i uywa napdy
  CD-ROM pod Linux-em. Znajduje si tu lista obsugiwanego sprztu oraz
  odpowiedzi na wiele czsto zadawanych pyta. Celem tego dokumentu jest
  jak najszybsze wprowadzenie nowego uytkownika oraz zmniejszenie ruchu
  na grupach i listach dyskusyjnych.  Dokument ten zosta napisany w
  standardzie ISO-8859-2.  Orygina tego dokumentu znajduje si pod
  adresem www.shop.de.

  11..  WWpprroowwaaddzzeenniiee..

  To jest dokument "Linux CD-ROM HOWTO". Przeznaczony on jest jako
  szybki podrcznik zawierajcy wszystko co musisz wiedzie, aby
  zainstalowa i skonfigurowa CD-ROM pod Linux-em. Zawarte s tutaj
  take odpowiedzi na czsto zadawane pytania oraz podane s odwoania
  do innych rde informacji zwizanych z aplikacjami i technik CD-
  ROM.

  11..11..  PPooddzziikkoowwaanniiaa..

  Wikszo z tych informacji pochodzi z dokumentaji, z plikw
  rdowych dostarczanych wraz z jdrem Linux-a, z FAQ grupy
  dyskusyjnej alt.cd-rom <news:alt.cd-rom> oraz od uytkownikw Linux-a.

  Dziki pakietowi sgml-tools
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/utils/text/> dokument ten
  jest dostpny w kilku formatach, wszystkie wygenerowane z jednego
  pliku rdowego.

  11..22..  HHiissttoorriiaa ddookkuummeennttuu..

     WWeerrssjjaa 11..00
        Pierwsza wersja dostpna publicznie.

     WWeerrssjjaa 11..11
        CDU33A jest wyranie obsugiwany od jdra 1.1.20; uwagi na temat
        Reveal FIX; info na temat czytania cieek audio; info na temat
        kilku sterownikw alfa; dodano sekcj Rozwizywanie problemw;
        kilka innych mniejszych dodatkw.

     WWeerrssjjaa 11..22
        system plikw ISO-9660 musi by montowany tylko-do-odczytu
        poczwszy od jdra 1.1.33; wyjanione, e SB16 SCSI jest
        obsugiwane i nowsze napdy Aztech nie s; odwoania do
        programw photocd i xpcd; notka na temat nowej cechy SBPCD "auto
        eject".

     WWeerrssjjaa 11..33
        Maa zmiana co do tego, e cecha "eject" w SBPCD jest domylnie
        wyczona od jdra 1.1.49; dodana informacja o dyskach XA i jak
        je zidentyfikowa
     WWeerrssjjaa 11..44
        HOWTO dostpne jest teraz w innych jzykach; napdy IBM i
        Longshine s obsugiwane przez SBPCD; alfa sterownik dla napdw
        Aztech; sterownik CDU-33 ju nie szuka automatycznie, obsuguje
        PhotoCD i audio; obsugiwane s wicej ni 2 napdy SCSI; nowy
        sterownik dla IDE; przypomnienie o sprawdzeniu ustawienia
        zworek; mona ju ustawi SBPCD auto-eject przez IOCTL; lista
        napdw z obsug wielosesyjnoci; pytanie na temat byskania
        wiateka na CDU-33

     WWeerrssjjaa 11..55
        Dua aktualizacja (byem zajty); dokument umieszczony w
        warunkach GPL; informacja na temat wielu nowych sterownikw w
        jdrze; wicej informacji na temat konfiguracji i rozwizywania
        problemw; dodano wiele odwoa HTML; i wiele innych mniejszych
        zmian.

     WWeerrssjjaa 11..66
        Dodane odwoanie do programu eject; pytanie o at dla praw
        dostpu plikw; odwoanie do strony Creative Labs; odwoanie do
        FAQ ATA/EIDE i serwera FTP; uwaga, e wiele napdw Creative
        Labs i Mitsumi to ju EIDE; wzmianka o Supermount; napdy podane
        jako obsugujce dane cyfrowe s przestarzae, zobacz cdda2wav;
        wicej informacji na temat zapisu pyt CD; informacja o
        wielodyskowych napdach EIDE; poprawione kilka lietrwek.

     WWeerrssjjaa 11..77
        nowa wersja jdra; wikszo plikw README zosta przeniesiona
        do /usr/src/linux/Documentation; niektre sterowniki nie s ju
        eksperymentalne; kilka nastpnych obsugiwanych napdw; wyrane
        wskazanie, e wikszo napdw jest teraz IDE/ATAPI; dodane
        pytania o obsug Plug and Play i identyfikacji prdkoci
        napdu; listy dyskusyjne vger zostay zamknite; inne rne
        drobne zmiany.

     WWeerrssjjaa 11..88
        pytania o to czemu CD-ROM przestaje pracowa po zainstalowaniu;
        sterownik aztcd obsuguje teraz dwa napdy CyCDROM; kolejne
        proby, eby nie uywa sterownika SBPCD z napdami IDE; obsuga
        zmiany dyskw w niektrych napdach ATAPI; uwaga na temat
        (braku) obsugi napdw podczanych przez port rwnolegy;
        najnowsze stabilne jdro to 2.0; inne rne drobne zmiany.

     WWeerrssjjaa 11..99
        kilka starych pyta usunite; nowy adres pocztowy autora;
        dostpne tumaczenie Chiskie; zmienione kilka odwoa, aby
        wskazyway na najnowsze pakiety programw; wicej informacji na
        temat ksiek multimedialnych; mae zmiany literwek i
        gramatyczne.

     WWeerrssjjaa 11..1100
        wyjanienie, e nowe napdy Aztech s ATAPI; dodane opcje CDU31A
        dla modularnego sterownika; opcja montowania do czytania plikw
        ukrytych; dodaem szeciomiesiczn "dat wanoci"; nowy URL do
        strony WWW o ksice; mniejsze zmiany literwek i gramatyczne.

     WWeerrssjjaa 11..1111
        dodane odwoania na temat napdw podczanych przez porty
        rwnolege; dodana informacja o sterowniku bpcd; nowy URL dla
        wersji Chiskiej; kolejny sterownik CR-56x; informacje na temat
        startowalnych (bootable) pyt; odpowied na pytanie o CD-ROM
        API; "Linux Multimedia Guide" jest teraz dostpny po japosku i
        francusku.

     WWeerrssjjaa 11..1122
        dodany odwoanie do polskiego tumaczenia; CD-Writing ju nie
        jest mini-HOWTO; dodane dwa pytania odnonie systemu plikw
        Joliet

     WWeerrssjjaa 11..1133
        dodane pozycje dla indeksu [Od tum.: jeszcze nie w polskiej
        wersji.]; HOWTO umieszczone pod licencj LDP zamiast GPL;
        SuperProbe zamienione na odwoanie do automountera opartego na
        jdrze.

  11..33..  NNoowwee wweerrssjjee tteeggoo ddookkuummeennttuu..

  Nowe wersje bd wysyane okresowo na grup dyskusyjn
  comp.os.linux.answers <news:comp.os.linux.answers>. Bd take
  umieszczane w rnych archiwach skadujcych takie dokumenty wcznie
  z ftp.icm.edu.pl <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/>
  - polsk kopi SunSITE.

  Hipertekstowe wersje tego i wielu innych HOWTO s dostpne na wielu
  strona WWW, wczajc http://sunsite.icm.edu.pl/
  <http://sunsite.icm.edu.pl/pub/Linux/Documentation>. Wikszo
  dystrybucji Linux-a na CD-ROM-ach zawiera HOWTO, czsto w katalogu
  /usr/doc/, mona take kupi drukowane wersje u rnych dystrybutorw.
  Czasami wersje dostpne na kompaktach, serwerach ftp, drukowane s
  przestarzae. Jeli data tego HOWTO jest starsza ni 6 miesicy, to
  przypuszczalnie dostpna jest ju nowsza wersja.

  Francuskie tumaczenie Bruno Corneca
  <mailto:cornec@stna7.stna.dgac.fr> dostpne jest pod adresem
  ftp.ibp.fr <ftp://ftp.ibp.fr/pub2/linux/french/docs/HOWTO/>.

  Japoskie tumaczenie Itsushi    Minoura <mailto:minoura@uni.zool.s.u-
  tokyo.ac.jp> dostpne jest pod adresem jf.linux.or.jp
  <http://jf.linux.or.jp/JF/JF.html/>.

  Chiskie tumaczenie (kodowanie BIG-5) Yung-kang Wu
  <mailto:yorkwu@ms4.hinet.net> dostpne jest pod adresem
  linux.ntcic.edu.tw
  <http://linux.ntcic.edu.tw/~yorkwu/linux/howto/cdrom/>.

  Polskie tumaczenie wanie czytasz.

  Wikszo tumacze tego i innych HOWTO mona take znale pod
  adresem ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp,icm.edu.pl/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/translations>

  Jeli przetumaczye to HOWTO na inny jzyk, daj mi zna a docz
  tutaj odwoanie.

  11..44..  KKoommeennttaarrzzee..

  Polegam na tobie, czytelniku, aby uczyni to HOWTO uytecznym. Jeli
  masz jakie sugestie, poprawki, czy komentarze, prosz przylij mi je
  tranter@pobox.com <mailto:tranter@pobox.com>, a sprbuje zawrze je w
  nastpnej wersji.
  Jestem take chtny odpowiada na oglne pytania dotyczce CD-ROM-w w
  Linux-ie. Zanim zadasz takie pytanie, przeczytaj prosz wszystkie
  informacje zawarte tutaj, a potem wylij mi szczegowe informacje o
  twoim problemie. Nie zadawaj prosz pyta na temat uywania CD-ROM-w
  w innych systemach ni Linux.

  Jeli wydasz ten dokument na CD-ROM-ie albo w jakiej trwaej kopii,
  to prosibym o przysanie mi autorskiej kopii; zapytaj mnie poczt
  elektroniczn o zwyky adres pocztowy. Rozwa take czy moesz
  udzieli jakiej dotacji na rzecz "Linux Documentation Project", aby
  wspomc darmow dokumentacj dla Linux-a. Skontaktuj si z
  koordynatorem Linux HOWTO, Timem Bynamem <mailto:linux-
  howto@sunsite.unc.edu>, aby uzyska wicej informacji.

  11..55..  WWaarruunnkkii ddyyssttrryybbuuccjjaa..

  Prawa autorskie nale do Jeffa Trantera (C) 1995-1998.

  Dokument ten moe by dystrybuowany na warunkach ustalonych w licencji
  LDP (
  <http://sunsite.icm.edu.pl/pub/Linux/Documentation/COPYRIGHT.html>)

  22..  TTeecchhnnoollooggiiaa CCDD--RROOMM..

  "CD-ROM jest pamici tylko-do-odczytu a system audio dla pyt kompaktowych
  jest dostpny jako pakiet danych cyfrowych. Kiedy suchasz
  pyt z muzyk, w prosz wtyczk od suchawek do karty dwikowej."
  -- z podrcznika CD-ROM-u

  Nie panikuj! wiat technologii CD-ROM nie jest taki skomplikowany jak
  twj podrcznik.

  CD-ROM to skrt od "Compact Disc Read Only Memory", nonik danych
  wykorzystujcy laser optyczny, aby mikroskopijne zagbienia na
  aluminiowanej warstwie dysku poliwglanowego. Ten sam format uywany
  jest dla pyt muzycznych. Z powodu duej pojemnoci, niezawodnoci i
  niskiego kosztu, CD-ROM sta si najbardziej popularnym medium do
  zapisywania danych.

  Pojemno CD-ROM-u to okoo 650 MB, rwnowarto 500 dyskietek 3,5"
  lub 250.000 wklepanych stron.

  Napdy pierwszej generacji (znane jako _p_o_j_e_d_y_n_c_z_e_j _p_r__d_k_o__c_i),
  pracoway z prdkoci ok. 150 kb/s. Producenci sprztu zaprezentowali
  potem napdu podwjnej prdkoci (300 kb/s), czterokrotnej prdkoci
  (600 kb/s) i szybsze. Kiedy ja to pisz, s ju dostpne napdu o
  prdkoci 24-krotnej.

  Wikszo napdw CD-ROM uywa albo "Small Computer Systems Interface"
  (SCSI), ulepszony interfejs IDE ATAPI, albo interfejs sprzedawcy. Maj
  zwykle take moliwo suchania pyt muzycznych poprzez zewntrzne
  suchawki, albo wyjcie zewntrzne. Niektre kompakty pozwalaj take
  na czytanie ramek danych z kompaktu muzycznego w formie cyfrowej.

  CD-ROM-y s zwykle sformatowane systemem plikw ISO-9660 (wczeniej
  zwanym _H_i_g_h _S_i_e_r_r_a). Format ten ogranicza nazwy plikw do stylu MS-
  DOS-a (8+3). _R_o_c_k _R_i_d_g_e _E_x_t_e_n_s_i_o_n_s wykorzystuje niezdefiniowane pola w
  standardzie ISO-9660, aby obsugiwa dusze nazwy i dodatkowo
  informacje typowo unix-owe (waciciel pliku, symboliczne dowizania
  itp.)

  _P_h_o_t_o_C_D to standard rozwinity przez Kodak-a dla zapisywania
  fotografii jako danych cyfrowych na CD-ROM-ach. Posiadajc odpowiednie
  oprogramowanie, moesz te obrazki oglda, obrabia je lub wysa na
  drukark. Informacje mog by pniej dodane do PhotoCD; jest to znane
  jako _w_i_e_l_o_s_e_s_y_j_n_o__.

  Nagrywarki CD (CD-R) s take dostpne i s coraz bardziej opacalne.
  Uywaj one innych rodkw i specjalizowanego wyposaenia do
  nagrywania, ale pyta wynikowa moe by odczytana przez jakikolwiek
  napd CD-ROM.

  W przyszoci spodziewa si, e sprzedawy CD-ROM-w zaoferuj nowe
  technologie, ktre bd zwikszay pojemno wraz ze wzrostem
  zapotrzebowania.

  33..  OObbssuuggiiwwaannyy sspprrzztt..

  W sekcji tej znajduj si sterowniki oraz interfejsy, ktre s obecnie
  obsugiwane przez Linux-a. Informacje oparte s na najnowszym
  stabilnym jdrze - 2.0.33. Rozwojowe jdra (2.1.x) s take dostpne,
  ale nie ma gwarancji, e bd stabilne.

  Informacje te s wane tylko dla Linux-a na platformie Intel. Wiele z
  nich mona take zastosowa dla innych platform, ale nie mam adnych
  dowiadcze czy informacji z pierwszej rki.

  33..11..  NNaappddyy AATTAAPPII CCDD--RROOMM..

  ATAPI (ATA Packet Interface) jest protokoem do kontrolowania urzdze
  masowego zapisu. Tworzy on interfejs ATA (AT Attachment), oficjalna
  standardowa nazwa ANSI dla intrfejsw IDE rozwijanych dla napdw
  dyskw twardych. ATAPI jest popularnie stosowany do dyskw twardych,
  CD-ROM-w, tam i innych urzdze. Obecnie najbardziej popularny
  interfejs - oferuje wikszo funkcji SCSI, bez drogich kontrolerw
  czy kabli.

  Jdro Linux-a ma sterownik urzdzenia, ktry powinien wsppracowa z
  kadym napdem CD-ROM ATAPI. Sprzedawcy dostarczajcy kompatybilne
  napdy to: Aztech, Mitsumi, NEC, Sony, Creative Labs i Vertos. Jeli
  nabye ostatnio napd CD-ROM, szczeglnie jeli jest on czterokrotnej
  prdkoci lub szybszy, to jest to prawie na pewno IDE/ATAPI.

  33..22..  NNaappddyy SSCCSSII..

  SCSI (Small Computer Systems Interface) jest popularnym formatem dla
  napdw CD-ROM. Gwnymi zaletami s rozsdnie szybka prdko
  dziaania, moliwo podczania wielu urzdze, i obsuga na wielu
  platformach komputerowych. Jedn z wad jest droga karta kontrolera i
  kabli.

  Kady napd CD-ROM SCSI z blokami o rozmiarze 512 lub 2048 bajtw
  powinien dziaa pod Linxu-em; zawiera si tu stanowcza wikszo
  napdw CD-ROM dostpnych na rynku.

  Bdziesz take potrzebowa obsugiwanej karty SCSI; w SCSI HOWTO
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/SCSI-HOWTO>
  znajdziesz wicej informacji na temat interfejsw sprztowych.

  Zauwa, e niektre CD-ROM-y zawieraj swoje wasne kontrolery ze
  zmodyfikowanym interfejsem, ktry nie jest w peni kompatybilny z SCSI
  (np. moe nie pozwala na dodawanie innych urzdze na szynie SCSI).
  Taki sprzt raczej _n_i_e bdzie dziaa na Linux-ie.

  33..33..  NNaappddyy CCDD--RROOMM zz wwaassnnyymm iinntteerrffeejjsseemm..

  Dostpne jest kilka takich CD-ROM-w; interfejs jest z reguy
  dostarczany na karcie dwikowej. Proste karty z takimi interfejsami
  rwnorzdnymi do tych na kartach dwikowych s take dostpne. Napdy
  te s z reguy tasze i mniejsze ni napdy SCSI. Gwnymi ich wadami
  s brak stadaryzacji i moliwoci rozszerzania.

  Zauwa, e wasne interfejsy s czasami mylnie nazywane interfejsami
  IDE, poniewa tak jak dyski IDE, uywaj prostego interfejsu opartego
  na szynie PC/AT. eby zwikszy cae zamieszanie niektrzy dostawcy,
  najczciej Creative Labs, dostarczyli wiele rnych typw napdw CD-
  ROM i oferowali swoje interfejsy, interfejsy SCSI i ATAPI na swoich
  kartach dwikowych.

  W tabeli poniej znajduj si napdy CD-ROM z wasnymi interfejsami,
  ktre dziaaj pod Linux-em. Sterowniki dla dodatkowych urzdze mog
  by dostpne w ostatniej wersji rozwojowej jdra albo jako aty do
  jdra. Te drugie mona najczciej znale na ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/kernel/patches/cdrom/>.
  Sprawd take ostatnie informacje zawarte w plikach README
  dostarczanych wraz z jdrem Linux-a umieszczonych w katalogu
  /usr/src/linux/Documentation/cdrom.

                  Napdy CD-ROM ze swoimi interfejsami

  Sprzedawca      Model       Sterownik w jdrze  Uwagi
  ------          -----           -------------   --------
  Panasonic       CR-521          sbpcd           1
  Panasonic       CR-522          sbpcd           1
  Panasonic       CR-523          sbpcd           1
  Panasonic       CR-562          sbpcd           1
  Panasonic       CR-563          sbpcd           1
  Creative Labs   CD-200          sbpcd
  IBM             External ISA    sbpcd           2
  Longshine       LCS-7260        sbpcd
  Teac            CD-55A          sbpcd
  Sony            CDU-31A         cdu31a
  Sony            CDU-33A         cdu31a
  Sony            CDU-535         sonycd535       3
  Sony            CDU-531         sonycd535
  Aztech          CDA268-01A      aztcd           4
  Orchid          CDS-3110        aztcd
  Okano/Wearnes   CDD110          aztcd
  Conrad          TXC             aztcd
  CyCDROM         CR520ie         aztcd
  CyCDROM         CR940ie         aztcd
  GoldStar        R420            gscd            5
  Philips/LMS     CM206           cm206           6
  Mitsumi         CRMC LU005S     mcd/mcdx        7, 8
  Mitsumi         FX001           mcd/mcdx        7, 8
  Optics Storage  Dolphin 8000AT  optcd
  Lasermate       CR328A          optcd
  Sanyo           H94A            sjcd
  various         various         isp16           9
  MicroSolutions  Backpack        bpcd

  Uwagi:

  1. Te napdy mog by sprzedawane pod nazw Creative labs, Panasonic,
     matsushita lub Kotobuki.

  2. Ten napd jest taki sam jak Panasonic CR-562.

  3. Moe by take sprzedawany jako Procomm.

  4. Ten sterownik jest tylko do CDA268-01A. Inne modele, wcznie z
     CDA268-03I i CDA269-031SE nie maj wasnych interfejsw i powinny
     uywa sterownika IDECD (ATAPI) zawartego w jdrze.

  5. Moe by take sprzedawany jako cz pakietu Reveal Multimedia Kit

  6. Philips CM205 nie jest obsugiwany przez ten sterownik, ale jest
     osobny sterownik alfa lmscd0.4.tar.gz dostpny na ftp.icm.edu.pl
     <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/kernel/patches/cdrom/>.

  7. Moe by take sprzedawany jako Radio Shack.

  8. S dostpne dwa sterowniki. "mcd" jest oryginalny i "mcdx" jest
     nowszym z wiksz iloci funkcji (ale moliwe, e mniej stabilny).

  9. Ten sterownik dziaa z napdami CD-ROM, ktre s doczone do
     interfejsu na kartach dwikowych ISP16, MAD16 albo Mozart.

  Jeli napd podany w powyszej licie nie jest obsugiwany przez
  jdro, to pewnie musisz uaktualni je do nowszej wersji.

  Jeli twj napd nie jest ktrym z podanych wyej, szczeglnie jeli
  zosta kupiony ostatnio i jest czterokrotnej prdkoci lub szybszy, to
  najprzypuszczalnej uywa on interfejsu IDE/ATAPI, wymienionego w
  poprzedniej sekcji. _P_r_o_s_t_y_m _n_a_j_p_o_p_u_l_a_r_n_i_e_j_s_z_y_m _b___d_e_m _p_o_p_e__n_i_a_n_y_m
  _p_r_z_e_z _u__y_t_k_o_w_n_i_k__w _C_D_-_R_O_M_-_u _n_a _L_i_n_u_x_-_i_e _j_e_s_t _z_a_k__a_d_a_n_i_e_, __e _k_a__d_y
  _n_a_p__d _p_o_d___c_z_o_n_y _d_o _k_a_r_t_y _S_o_u_n_d_B_l_a_s_t_e_r _p_o_w_i_n_i_e_n _u__y_w_a_ _s_t_e_r_o_w_n_i_k_a
  _S_B_P_C_D. Creative Labs i wikszo innych sprzedawcw nie sprzedaj ju
  napdw z wasnymi interfejsami, przychylaj si do standardu
  ATAPI/IDE.

  33..44..  NNaappddyy ppooddcczzaannee pprrzzeezz ppoorrttyy rrwwnnoolleeggee..

  Niektrzy sprzedawcy sprzedaj takie wanie CD-ROM-y. Jedyny napd
  tego rodzaju obsugiwany obecnie przez Linux-a, to MicroSolutions
  Backpack.

  Sterowniki dla jeszcze kilku takich napdw s dostpne osobno jako
  aty na jdro albo adowalne moduy. Najnowsze informacje na ten temat
  moesz znale pod adresem  <http://www.torque.net/linux-pp.html>.

  33..55..  KKoolleejjnnee sstteerroowwnniikkii..

  Jest jeszcze jeden sterownik w jdrze dla napdw Panasonic/Matsushita
  CR-56x - pcd-0.29.tar.gz. Napisany zosta przez Zoltana Vorosbaranyi.
  Mona go znale pod adresem ftp.tarki.hu
  <ftp://ftp.tarki.hu/pub/linux/pcd/>.

  44..  IInnssttaallaaccjjaa..

  1. Instalacja sprztu.

  2. Konfiguracja i kompilacja jdra.

  3. Tworzenie plikw urzdze i ustawianie parametrw startowych.

  4. Startowanie jdra.

  5. Montowanie nonika.

  Kolejne sekcje omawiaj kady ten punkt w szczegach.

  44..11..  IInnssttaallaaccjjaa sspprrzzttuu..

  Postpuj zgodnie ze wskazwkami producenta, albo popro sprzedawc o
  zainstalowanie. Szczegy bd si rniy w zalenoci od tego czy
  napd jest wewntrzny czy zewntrzny, od typu interfejsu. Nie ma
  adnych specjalnych wymaga instalacyjnych co do Linux-a. Moesz
  musie poustawia odpowiednio zworki na napdzie i/lub karcie z
  interfejsem; niektre sterowniki w jdrze zawieraj pliki README, w
  ktrych s takie informacje.

  Jak to jest wyjanione w pliku ide-cd, CD-ROM-y ATAPI powinny by
  ustawione jako "single" lub "master", a nie "slave" jeli tylko jedno
  urzdzenie IDE jest podczone do interfejsu (chocia w ostatnich
  jdrach to ograniczenie nie jest ju stosowane).

  44..22..  KKoonnffiigguurraaccjjaa ii kkoommppiillaaccjjaa jjddrraa..

  Jeli instalujesz Linux-a z CD-ROM-u to najprawdopodobniej uyjesz
  dyskietek "boot" i/lub "root" dostarczonych jako cz dystrybucji
  Linux-a. Jeli jest to moliwe, powiniene wybra dyskietk startow z
  jdrem zawierajcym sterownik dla twojego CD-ROM-u. Jeli nie moesz
  znale takiej dyskietki, to jest kilka rozwiza:

  1. Instalacja przez sie.

  2. Wystartuj DOS-a i zainstaluj pliki Linux-a na swoim dysku twardym

  3. Wystartuj DOS-a i stwrz odpowiednie dyskietki do instalacji Linux-
     a

  4. Znajd kogo, kto moe ci zrobi dyskietk startow z odpowiednim
     sterownikiem.

  W Installation-HOWTO <http://www.jtz.org.pl/Html/Install-
  HOWTO.pl.html> (dostpnym rwnie w jzyku polskim) znajdziesz wicej
  informacji na temat instalacji Linux-a. Jeli kupie Linux-a na CD-
  ROM-ie, to przypuszczalnie zawarte s jakie informacje dotyczce
  instalacji (taka maa ksieczka wewntrz skrzyneczki na biuteri
  i/lub pliki na pycie).

  Po zainstalowaniu Linux-a, wikszo uytkownikw chce skompilowa
  jdro, zwykle z jednego z tych powodw:

    aby obsugiwa napd CD-ROM albo inny sprzt

    eby mie nowsze jdro

    eby zwolni pami minimalizujc rozmiar jdra

  Szczegy na temat kompilacji jdra mona znale w Kernel-HOWTO
  <http://www.jtz.org.pl/Html/Kernel-HOWTO.pl.html> dostpnym w jzyku
  polskim. Ja wspomn tutaj tylko kilka rzeczy specyficznych dla CD-
  ROM-w.

  Oczywicie, musisz zaznaczy obsug swojego CD-ROM-u podczas
  wykonywania polecenia "make config".

  Jeli masz CD-ROM ATAPI, to musisz odpowiedzie "yes" na te pytania:

       Enhanced IDE/MFM/RLL disk/cdrom/tape support (CONFIG_BLK_DEV_IDE) [Y/n/?]
       Include IDE/ATAPI CDROM support (CONFIG_BLK_DEV_IDECD) [Y/n/?]

  dla napdw SCSI wcz te opcje:

       SCSI support (CONFIG_SCSI) [Y/n/m/?]
       SCSI CD-ROM support (CONFIG_BLK_DEV_SR) [Y/n/m/?]

  Wcz take obsug swojego kontrolera:

       Adaptec AHA152X support (CONFIG_SCSI_AHA152X) [Y/n/m/?]

  Dla napdw z wasnymi interfejsami wcz odpowiedni sterownik. Moesz
  uy tabeli podanej wczeniej, aby zobaczy jaki sterownik jest
  potrzebny dla twojego modelu.

  Wirtualnie wszystkie CD-ROM-y uywaj systemu plikw ISO-9660, wic
  musisz take wczy jego obsug:

       ISO9660 cdrom filesystem support (CONFIG_ISO9660_FS) [Y/n/m/?]

  Chocia nie jest to potrzebne do dziaania CD-ROM-u, jeli masz kart
  dwikow, ktra jest obsugiwana przez Linux-a, to moesz take
  doczy jej obsug. Odpowiednim dokumentem bdzie tutaj Sound-HOWTO
  <http://www.jtz.org.pl/Html/Sound-HOWTO.pl.html> dostpne take w
  jzyku polskim.

  Powiniene potem postpowa zgodnie ze zwyk procedur kompilacji i
  instalacji jdra. Nie startuj nowego jdra dopki nie stworzysz plikw
  urzdze i nie ustawisz parametrw startowych tak jak to jest opisane
  w nastpnej sekcji.

  Obsuga systemu plikw ISO-9660, tak jak prawie wszystkie sterowniki
  do CD-ROM-w moe by stworzona jako adowalny modu. Pozwala to na
  adowanie i usuwanie go z pamici bez potrzeby restartu komputera,
  uwalniajc pami. Polecam, zeby sprbowa najpierw zainstalowa CD-
  ROM ze sterownikami wkompilowanymi w jdro. Jak uywa moduw opisane
  jest w dokumentaji doczonej do nich i w Kernel-HOWTO
  <http://www.jtz.org.pl/Html/Kernel-HOWTO.pl.html>.

  Jeli twj napd nie jest obsugiwany przez twoje jdro, to musisz
  pewnie uaktualni je.

  Moliwe te, e musisz uy sterownika, ktry dostarczany jest osobno.
  To z reguy czy si z ataniem jdra. Jeszcze raz Kernel-HOWTO
  <http://www.jtz.org.pl/Html/Kernel-HOWTO.pl.html> wyjania jak si to
  robi.

  Zauwa, e moesz take wybra konfiguracj a'la menu poleceniem "make
  menuconfig" oraz konfiguracj w okienkach X11 "make xconfig".
  Wszystkie trzy rodzaje konfiguracji maj podrczn pomoc.

  44..33..  TTwwoorrzzeenniiee pplliikkww uurrzzddzzee ii uussttaawwiiaanniiee ppaarraammeettrrww ssttaarrttoowwyycchh..

  Jdro uywa plikw urzdze aby zidentyfikowa ktrego sterownika
  urzdze uy. Jeli masz standardow dystrybucj, to moliwe, e
  stworzye te pliki podczas instalacji. Na przykad w Slackware jest
  narzdzie setup w postaci menu, ktre zawiera ustawienie CD-ROM-u oraz
  wikszo systemw ma skrypt /dev/MAKEDEV.  Jeli nie uyjesz tych
  metod, to moesz to zrobi rcznie, jak to jest opisane dalej w tym
  dokumencie. Nawet jeli skorzystasz z tych metod, to zaleca si eby
  chocia zweryfikowa te pliki z informacjami zawartymi tutaj.

  Pliki urzdze tworzy si poleceniami wykonywanymi w powoce, w
  zalenoci od twojego napdu. Powiniene to robi jako root. Zauwa,
  e niektre dystrybucje Linux-a mog uywa troch innego nazewnictwa
  ni podane tutaj.

  Zaleca si take, eby zrobi symboliczne dowizanie do urzdzenia
  CD-ROM-u, aby atwiej je zapamita. Na przykad, dowizanie dla
  napdu IDE, ktry jest drugim urzdzeniem na drugim interfejsie,
  naley zrobi poleceniem:

       # ln -s /dev/hdd /dev/cdrom

  Jeli chcesz sucha pyt audio, to bdziesz musia ustawi
  odpowiednie prawa dostpu dla pliku urzdzenia (tego prawdziwego, a
  nie dowizania), aby pozwoli wszystkim uytkownikom z niego czyta,
  np.

       # chmod 664 /dev/hdd
       # ls -l /dev/hdd
       brw-rw-r--   1 root     disk      22,  64 Feb  4  1995 /dev/hdd

  Podczas startu Linux-a, sterownik urzdzenia prbuje sprawdzi czy
  obecne s odpowiednie urzdzenia, zwykle robi to, sprawdzajc
  specyficzne adresy. Wiele z tych sterownikw sprawdza kilka adresw,
  ale z powodu rnic w konfiguracji, moliwych konfliktw urzdze,
  ogranicze sprztowych, potrzebuj one czasami pomocy w identyfikacji
  adresw i innych parametrw. Wikszo sterownikw obsuguje opcje
  podawane w linii polece jdra, aby przekaza te informacje do
  sterownika urzdzenia. Moe si to odby interaktywnie, albo czciej,
  wpisujc t informacj do konfiguracji programu adujcego system. Np.
  przy LILO, dodaby do swojego pliku /etc/lilo.conf polecenie append,
  takie jak poniej:

       append = "sbpcd=0x230,SoundBlaster"

  Wicej informacji znajdziesz w dokumentacji do LILO.

  W nastpnej sekcji omwi sprawy dotyczce konkretnych sterownikw,
  wcznie z plikami urzdze, parametrami startowymi i moliwociami
  poszczeglnych sterownikw. Przypuszczalnie powiniene przeczyta
  tylko sekcj dla twojego typu napdu. Pliki README s zwykle w
  katalogu /usr/src/linux/Documentation/cdrom.

  44..33..11..  SStteerroowwnniikk ssbbppccdd..

  Autor gwny:                   Eberhard Moenkeberg (emoenke@gwdg.de)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak (but not all drives)
  Obsuga wielu napdw:          tak
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           tak (CR-562, CR-563, CD-200 only)
  Automatyczne wykrywanie:        tak
  Plik urzdzenia:                /dev/sbpcd, major 25
  Plik konfiguracyjny:            sbpcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Matsushita/Panasonic CDROM support?
  Plik README:                    sbpcd

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

       sbpcd=<io-address>,<interface-type>

  Pierwszy parametr to adres bazowy urzdzenia (np. 0x230) a <interface-
  type> to jedno z "SoundBlaster", "LaserMate" lub "SPEA". W pliku
  sbpcd.h znajdziesz wskazwki ktrego typu interfejsu uy. Parametr
  sbpcd=0 wycza automatyczne wykrywanie, wyczajc tym samym
  sterownik.

  Plik urzdzenia moe by stworzony poleceniem:

       # mknod /dev/sbpcd b 25 0

  Obsugiwane jest do czterech napdw na kontrolerze. Nastpne trzy
  napdy na pierwszym kontrolerze miayby numery poboczne urzdzenia od
  1 do 3. Jeli masz wicej ni jeden kontroler, stwrz urzdzenia z
  liczb gwn 26, 27 i 28, a do maksimum 4 kontrolerw (to w sumie 16
  napdw CD-ROM; mam nadziej, e dla wikszoci uytkownikw to
  wystarczajco :-).

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku sbpcd.

  _J_e__l_i _k_u_p_i__e_ _o_s_t_a_t_n_i_o _n_a_p__d _C_D_-_R_O_M_, _t_o _n_i_e _z_a_k__a_d_a_j_, __e _j_e__l_i
  _p_o_d___c_z_y _s_i_ _g_o _d_o _k_a_r_t_y _S_o_u_n_d_B_l_a_s_t_e_r_, _t_o _p_o_w_i_n_i_e_n _o_n _u__y_w_a_ _t_e_g_o
  _s_t_e_r_o_w_n_i_k_a_. _W_i__k_s_z_o__ _n_a_p__d__w _s_p_r_z_e_d_a_w_a_n_y_c_h _t_e_r_a_z _p_r_z_e_z _C_r_e_a_t_i_v_e _L_a_b_s
  _t_o _n_a_p__d_y _E_I_D_EATAPI.

  44..33..22..  SStteerroowwnniikk SSoonnyyccdduu553355..

  Autor gwny:                   Ken Pizzini (ken@halcyon.com)
  Obsuga wielosesyjnoci:        nie
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/sonycd535, major 24
  Plik konfiguracyjny:            sonycd535.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Sony CDU535 CDROM support?
  Plik README:                    sonycd535

  Sterownik ten przyjmuje parametry w postaci:

       sonycd535=<io-address>

  <io-address> oznacza adres bazowy kontrolera (np. 0x320).
  Alternatywnie moesz ustawi ten adres w pliku sonycd535.h i
  wkompilowa t warto na stae.

  Plik urzdzenia moe by stworzony poleceniem:

       # mknod /dev/sonycd535 b 24 0

  Niektre dystrybucje Linux-a uywaj /dev/sonycd dla tego urzdzenia.
  Starsze wersje sterownika uyway gwnego numeru 21; upewnij si, e
  twj plik urzdzenia jest poprawny.

  Sterownik ten by wczeniej dystrybuowany jako ata, ale teraz jest
  czci standardowego jdra. Wicej informacji na temat tego strownika
  znajdziesz w pliku sonycd535.

  44..33..33..  SStteerroowwnniikk ccdduu3311aa

  Autor gwny:                   Corey Minyard (minyard@-rch.cirr.com)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           tak
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/cdu31a, major 15
  Plik konfiguracyjny:            cdu31a.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Sony CDU31A/CDU33A CDROM support?
  Plik README:                    cdu31a

  Sterownik ten przyjmuje opcje w postaci:

       cdu31a=<io-address>,<interrupt>,PAS

  Pierwszy numer, to adres bazowy I/O karty (np. 0x340). Drugi jest
  numerem przerwania, ktrego naley uy (0 oznacza
  prbkowanie(polling) i/o). Opcjonalny trzeci parametr pownien mie
  warto PAS jeli napd podczony jest do karty dwikowej Pro Audio
  Spectrum 16, w innym przypadku naley go opuci.

  Jeli sterownik jest moduem, to uywa on troch innego formatu.
  Podczas adowania moduu programem modprobe lub insmod parametry
  przyjmuj posta:

       cdu31a_port=<io-address> cdu31a_irq=<interrupt>

  Adres bazowy I/O jest wymagany, ale numer przerwania - nie.

  Plik urzdzenia moe by stworzony przy pomocy:

       # mknod /dev/cdu31a b 15 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku cdu31a.

  Zajrzyj take na stron WWW zrobion przez Jeffreya Oxenreidera
  (zureal@infinet.com <mailto:zureal@infinet.com>), ktra zawiera opis
  wielu problemw dotyczcych tych sterownikw. Mona j znale pod
  adresem www.infinet.com <http://www.infinet.com/~zureal/cdu31a.html>.

  44..33..44..  SStteerroowwnniikk aazzttccdd..

  Autor gwny:                   Werner Zimmermann (zimmerma@rz.fht-esslingen.de)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/aztcd0, major 29
  Plik konfiguracyjny:            aztcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Aztech/Orchid/Okano/Wearnes (non IDE) CDROM support?
  Plik README:                    aztcd

  Sterownik ten przyjmuje parametry w postaci:

       aztcd=<io-address>

  Parametrem jest tutaj adres bazowy I/O karty (np. 0x340).

  Plik urzdzenia moe by stworzony przy pomocy:

       # mknod /dev/aztcd0 b 29 0

  Zauwa, e sterownik ten jest przeznaczony tylko dla modelu
  CDA268-01A. Inne modele, wcznie z CDA268-03I i CDA269-031SE, nie
  posiadaj wasnych interfejsw i powinny uywa standardowego
  sterownika IDECD (ATAPI).

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku aztcd.

  44..33..55..  SStteerroowwnniikk ggssccdd..

  Autor gwny:                   Oliver Raupach (raupach@nwfs1.rz.fh-hannover.de)
  Obsuga wielosesyjnoci:        nie
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/gscd0, major 16
  Plik konfiguracyjny:            gscd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Goldstar R420 CDROM support?
  Plik README:                    gscd

  Sterownik ten przyjmuje parametry w postaci:

       gscd=<io-address>

  Jedynym parametrem jest tutaj adres bazowy I/O karty (np. 0x340).

  Plik urzdzenia moe by stworzony przy pomocy:

       # mknod /dev/gscd0 b 16 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku gscd
  oraz na stronie WWW linux.rz.fh-hannover.de <http://linux.rz.fh-
  hannover.de/~raupach/>.

  44..33..66..  SStteerroowwnniikk mmccdd..

  Autor gwny: Martin  (martin@bdsi.com)
  Obsuga wielosesyjnoci:        nie
  bsuga wielu napdw:           nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/mcd, major 23
  Plik konfiguracyjny:            mcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Standard Mitsumi CDROM support?
  Plik README:                    mcd

  To jest starszy sterownik dla napdw Mitsumi, ktry by dostpny
  przez jaki czas. Moesz sprbowa nowszego sterownika mcdx, ktry ma
  kilka nowych funkcji, ale jest przypuszczalnie mniej stabilny.

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

       mcd=<io-address>,<irq>

  Kolejne parametry to adres bazowy I/O karty (np. 0x340) oraz numer
  przerwania.

  Plik urzdzenia mona stworzy poleceniem:

       # mknod /dev/mcd b 23 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku mcd.

  44..33..77..  SStteerroowwnniikk mmccddxx..

  Autor gwny:                   Heiko Schlittermann
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          tak
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie (brak obsugi sprztowej)
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/mcdx0, major 20
  Plik konfiguracyjny:            mcdx.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Experimental Mitsumi support?
  Plik README:                    mcdx

  Jest to nowszy sterownik dla napdw Mitsumi. Starszy i
  przypuszczalnie bardziej stabilny - mcd - jest nadal dostpny.

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

       mcdx=<io-address>,<irq>

  Kolejne parametry to adres bazowy I/O karty (np. 0x340) i numer
  przerwania.

  Plik urzdzenia mona stworzy poleceniem:

       # mknod /dev/mcdx0 b 20 0

  Jeli kupie ostatnio napd CD-ROM Mitsumi, to nie zakadaj, e
  powinien on uywa tego sterownika. Niektre modele mitsumi s teraz
  typu EIDE/ATAPI i powinny uywa standardowego sterownika idecd.

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku mcdx.

  44..33..88..  SStteerroowwnniikk ccmm220066

  Autor gwny:                   David A. van Leeuwen (david@tm.tno.)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        tak
  Plik urzdzenia:                /dev/cm206cd, major 32
  Plik konfiguracyjny:            cm206.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Philips/LMS CM206 CDROM support?
  Plik README:                    cm206

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

  cm206=<io-address>,<interrupt>

  Pierwszy numer jest adresem bazowym I/O karty (np. 0x340). Drugi to
  numer przerwania.

  Plik urzdzenia moe by stworzony poleceniem:

       # mknod /dev/cm206cd b 32 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku cm206.

  44..33..99..  SStteerroowwnniikk ooppttccdd..

  Autor gwny:                   Leo Spiekman (spiekman@dutette.et.tudelft.nl)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/optcd0, major 17
  Plik konfiguracyjny:            optcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Experimental Optics Storage ... CDROM support?
  Plik README:                    optcd

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

       optcd=<io-address>

  Parametrem jest tutaj adres bazowy I/O karty (np. 0x340).

  Plik urzdzenia mona stworzy:

       # mknod /dev/optcd0 b 17 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku optcd.

  44..33..1100..  SStteerroowwnniikk ssjjccdd..

  Autor gwny:                   Vadim V. Model (vadim@rbrf.msk.su)
  Obsuga wielosesyjnoci:        nie
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        nie
  Plik urzdzenia:                /dev/sjcd, major 18
  Plik konfiguracyjny:            sjcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Experimental Sanyo H94A CDROM support?
  Plik README:                    sjcd

  Sterownik ten przyjmuje nastpujce parametry:

       sjcd=<io-address>,<interrupt>,<dma>

  Kolejne parametry to: adres bazowy, przerwanie i kana DMA (np.
  sjcd=0x340,10,5).

  Plik urzdzenia moe by stworzony poleceniem:

       # mknod /dev/sjcd b 18 0

  Wicej informacji na temat tego sterownika znajdziesz w pliku sjcd.

  44..33..1111..  SStteerroowwnniikk bbppccdd..

  Autor gwny:                   Grant R. Guenther (grant@torque.net)
  Obsuga wielosesyjnoci:        nie wiadomo
  Obsuga wielu napdw:          nie
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        tak
  Plik urzdzenia:                /dev/bpcd, major 41
  Plik konfiguracyjny:            bpcd.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: MicroSolutions backpack CDROM support?
  Plik README:                    bpcd

  Sterownik ten przyjmuje parametry w postaci:

       bpcd=<io-address>

  Parametr oznacza tu adres bazowy (np. bpcd=0x3bc).

  Plik urzdzenia mona stworzy poleceniem:

       # mknod /dev/bpcd b 41 0

  Sterownik ten jest zawarty w jdrach wersji 2.1. Wicej informacji na
  temat tego sterownika znajdziesz w pliku bpcd.

  44..33..1122..  SStteerroowwnniikk SSCCSSII..

  Autor gwny:                   David Giller
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak (zaley od napdu)
  Obsuga wielu napdw:          tak
  Obsuga adowalnego moduu:     tak
  Czytanie ramek audio:           nie
  Automatyczne wykrywanie:        tak
  Plik urzdzenia:                /dev/scd0, major 11
  Plik konfiguracyjny:            cdrom.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: SCSI CDROM support?
  Plik README:                    brak

  Parametry podawane podczas startu s zalene od typu kontrolera SCSI.
  Wicej informacji znajdziesz w SCSI HOWTO
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/SCSI-HOWTO>.

  Obsugiwana jest wiksza ilo sterownikw (ilo ograniczona jest
  maksymaln iloci urzdze na szynie SCSI). Stwrz pliki urzdze z
  liczb gwn 11 i liczb poboczn poczwszy od 0:

       # mknod /dev/scd0 b 11 0
       # mknod /dev/scd1 b 11 1

  Sterownik sam z siebie nie ma moliwoci czytania cyfrowych ramek
  audio, ale niektre napdy SCSI maj tak moliwo i bd dziaa z
  programem cdda2wav (ktry uywa oglnego interfejsu SCSI jdra).

  44..33..1133..  SStteerroowwnniikk iiddeeccdd..

  Autor gwny:                   Scott Snyder (snyder@fnald0.fnal.gov)
  Obsuga wielosesyjnoci:        tak
  Obsuga wielu napdw:          tak
  Obsuga adowalnego moduu:     nie
  Czytanie ramek audio:           tak (w obsugiwanych napdach)
  Automatyczne wykrywanie:        tak
  Plik urzdzenia:                /dev/hd{a,b,c,d},  major 22
  Plik konfiguracyjny:            cdrom.h
  Opcja konfiguracyjna dla jdra: Include support for IDE/ATAPI CDROMs?
  Plik README:                    ide-cd

  Sterownik ten jest przeznaczony dla CD-ROM-w ATAPI. Sterownik
  przyjmuje nastpujce parametry:

       hdx=cyls,heads,sects,wpcom,irq
         lub
       hdx=cdrom

  hdx moe by jednym z: hda,hdb,hdc,hdd, albo po prostu hd i wtedy
  oznacza kolejny napd. Tylko pierwsze trzy parametry s wymagane
  (cyls,heads,sects). Np. hdc=1050,32,64 hdd=cdrom.

  Zmuszenie sterownika IDE, aby rozpozna twj CD-ROM, moe przysparza
  troch kopotw, szczeglnie jeli masz wicej ni 2 urzdzenia albo
  wicej ni 1 kontroler IDE. Zwykle wszystko co jest wymagane, to poda
  poprawne opcje z LILO. Szczegwe informacje jak to zrobi znajdziesz
  w pliku /usr/src/linux/Documentation/ide-cd.
  Przeczytaj go dokadnie.

  Nowsze jdra maj lepsz obsug dla wikszej iloci urzdze IDE.
  Jeli masz problemy ze starszym jdrem, to uaktualnienie moe pomc.

  Niektre kontrolery maj problemy sprztowe, ktre sterownik moe
  obej. Moliwe, e musisz poda dodatkowe parametry sterownikowi, aby
  to umoliwi. Zajrzyj do dokumenctaji.

  44..44..  SSttaarrttoowwaanniiee jjddrraa..

  Moesz teraz wystartowa system z nowym jdrem. Pilnuj czy nie pojawi
  si komunikat podobny do tego:

       hdd: NEC CD-ROM DRIVE:282, ATAPI CDROM drive

  ktry informuje, e CD-ROM zosta odnaleziony przez sterownik
  (komunikat bdzie si rni w zalenoci od napdu).

  Jeli komunikaty podczas startu pojawiaj si zbyt szybko, to moesz
  do nich powrci wciskajc SHIFT-PgUp (jeli nie przeczae konsol),
  albo wywietli je poleceniami dmesg lub tail /var/adm/messages.

  Jeli napd nie moe by odnaleziony, to jest problem. Zobacz sekcj
  na temat rozwizywania problemw..

  44..55..  MMoonnttoowwaanniiee,, ooddmmoonnttoowwyywwaanniiee ii wwyyjjmmoowwaanniiee uurrzzddzzee..

  Aby zamontowa CD-ROM, w pyt do napdu, i uruchom polecenie mount
  jako root (zakda si tutaj, e stworzye symboliczne dowizanie do
  twojego pliku urzdzenia tak jak to byo zalecane powyej oraz e
  istnieje pusty katalog /mnt/cdrom):

  # mount -t iso9660 -r /dev/cdrom /mnt/cdrom

  Zawarto kompaktu znajduje si teraz w katalogu /mnt/cdrom.

  S jeszcze inne opcje dla polecenia mount, ktre moesz uy; zobacz w
  podrczniku systemowym "man" mount(8).

  Moesz doda pozycj do pliku /etc/fstab, aby automatycznie montowa
  CD-ROM podczas startu, albo eby poda parametry jakie maj by uyte
  podczas montowania; zobacz w podrczniku systemowym "man" fstab(8).

  Zauwa, e eby odtwarza pyty myzyczne _n_i_e powiniene prbowa ich
  montowa.

  Aby odmontowa CD-ROM, uyj jako root polecenia umount:

       # umount /mnt/cdrom

  Pyta moe by odmontowana tylko wtedy kiedy aden proces nie da do
  niego dostpu (wczajc w to przypadek, kiedy biecym katalogiem
  jest ktry z podkatalogw pyty lub jej katalog gwny). Moesz potem
  wyj pyt. Wikszo napdw ma przycisk do wyjmowania pyt; Jest
  take osobny program sucy do tego celu - eject
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/Linux/sunsite/utils/disk-management/>.

  Pamitaj, e nie moesz wyjmowa pyty podczas gdy jest ona
  zamontowana (to moe lub nie by moliwe w zalenoci od rodzaju
  napdu jaki posiadasz). Niektre sterowniki CD-ROM potrafi
  automatycznie wysuwa szufladk jeli pyta jest odmontowywana i
  wsuwa j kiedy jest montowana (mona wyczy t funkcj podczas
  kompilacji albo przy pomocy programu).

  Moliwe jest, e po suchaniu pyty muzycznej nie bdziesz mg
  zamontowa pyty. Musisz wysa polecenie audio "stop" (przy pomocy
  jakiego programu do odtwarzania) przed prb montowania. Problem ten
  wydaje si pojawia tylko ze sterownikiem SBPCD.

  Ostatnie wersje jdra 2.0 i 2.1 obsuguj automounter oparty na
  jdrze, ktry dostarcza przeroczyste dla uytkownika montowanie
  usuwalnych mediw wcznie z CD-ROM-em. Potrzebne narzdzia znajdziesz
  pod adresem ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/Linux/kernel/autofs/>.

  44..66..  RRoozzwwiizzyywwaanniiee pprroobblleemmww..

  Jeli wci masz problemy po przejciu przez instalacj wg. tego
  HOWTO, to tutaj jest kilka rzeczy, ktre naley sprawdzi. Punkty s
  umieszczone wg. narastajcej zoonoci. Jeli ktry z nich
  zawiedzie, to rozwi ten problem zanim posuniesz si dalej.

  44..66..11..  KKrrookk 11:: UUppeewwnniijj ssii,, ee nnaa ppeewwnnoo uuyywwaasszz nnoowwoosskkoommppiilloowwaanneeggoo
  jjddrraa..

  Moesz sprawdzi dat jdra, aby zobaczy czy jest to to z obsug CD-
  ROM-u. Mona to zrobi poleceniem uname:

       % uname -a
       Linux fizzbin 2.0.18 #1 Fri Sep 6 10:10:54 EDT 1996 i586

  albo wywietlajc zawarto pliku /proc/version:

       % cat /proc/version
       Linux version 2.0.18 (root@fizzbin) (gcc version 2.7.2) #1 Fri Sep 6 10:10:54 EDT 1996

  Jeli data si nie zgadza, to masz cay czas stare jdro. Czy aby na
  pewno zresetowae komputer? Jeli uywasz LILO, czy przeinstalowae
  je (z reguy piszc /sbin/lilo)? Jeli startujesz z dyskietki, czy
  zrobie now dyskietk i uye jej podczas startu?

  44..66..22..  KKrrookk 22:: UUppeewwnniijj ssii,, ee ooddppoowwiieeddnniiee sstteerroowwnniikkii ss wwkkoommppiilloowwaannee

  Sprawdzi to moesz wywietlajc zawarto pliku /proc/devices:

       % cat /proc/devices
       Character devices:
        1 mem
        2 pty
        3 ttyp
        4 ttyS
        5 cua
        7 vcs

       Block devices:
        3 ide0
       22 ide1

  Najpierw poszukaj sterownika swojego CD-ROM-u. S to wszystko
  urzdzenia blokowe, w tym przypadku wida, e obecny jest sterownik
  idecd z numerem gwnym 22.

  Upewnij si take, e wkompilowana jest obsuga systemu plikw
  ISO-9660 przez wywietlenie zawartoci pliku /proc/filesystems:

       % cat /proc/filesystems
               ext2
               msdos
       nodev   proc
               iso9660

  Moesz te sprawdzi, ktre adresy I/O s uywane przez sterownik
  zagldajc do pliku /proc/ioports:

       howto % cat /proc/ioports
        ...
       0230-0233 : sbpcd
        ...

  Jeli ktry ze sterownikw, ktry myslae, e wkompilowae, si nie
  pojawia, to co poszo nie tak z konfiguracj lub kompilacj jdra.
  Zacznij proces instalacji jeszcze raz poczwszy od konfiguracji i
  kompilacji jdra.

  44..66..33..  KKrrookk 33:: CCzzyy jjddrroo wwyykkrryyoo ttwwjj nnaappdd ppooddcczzaass ssttaarrttuu??

  Upewnij si, e CD-ROM zosta wykryty podczas startu jdra.
  Powiniene zobaczy odpowiedni komunikat. Jeli komunikat ten
  przesun si poza ekran, to moesz go sprawdzi poleceniem dmesg.

       % dmesg

  lub

       % tail /var/adm/messages

  Jeli twj napd nie zosta zidentyfikowany, to co jest nie tak.
  Upewnij si, e jest podczony do prdu i e wszystkie kable s
  poprawnie podczone. Jeli twj napd posiada zworki do przeczania
  zakresw adresw, to sprawd czy s poprawnie ustawione (np. napd 0
  jeli masz tylko jeden napd). CD-ROM-y ATAPI musz by ustawione jako
  "single" lub "master", a nie "slave" jeli do interfejsu jest
  podczone tylko jedno urzdzenie. Jeli napd dziaa pod DOS-em, to
  jest pewne, e sprzt dziaa.

  Wiele sterownikw uywa automatycznego wykrywania, ale niektre nie i
  wykrywanie to nie zawsze dziaa. Uyj parametrw startowych podanych
  dla twojego typu sterownika. Jeli nie jeste pewien co do adresw I/O
  czy innych parametrw, to poprbuj kilka razy. LILO moe by (i zwykle
  jest) tak skonfigurowane, eby przyjmowa parametry wpisane rcznie
  podczas startu.

  Inna moliwo jest taka, e uye zego sterownika. Czasami
  dokumentacja moe odwoywa si do interfejsw wasnych jako do IDE,
  mylc uytkownika, ktry myli, e jego napd jest ATAPI.

  Jeszcz inna moliwo  to: twj napd (albo karta interfejsu) jest
  jedn z "kompatybilnych", ktra potrzebuje inicjalizacji przez
  sterownik DOS-owy. Sprbuj wystartowa DOS-a i zaadowa sterownik
  dostarczony przez sprzedawc. Potem zresetuj mikko przy pomocy
  klawiszy Control-Alt-Delete.

  Jeli twojego napdu nie ma w tym dokumencie, to moliwe jest, e po
  prostu nie ma sterownika pod Linux-a dla niego. Moesz sprawdzi w
  adresach podanych pod koniec tego dokumentu.

  44..66..44..  KKrrookk 44:: CCzzyy mmooeesszz cczzyyttaa ddaannee zz nnaappdduu??

  Sprbuj odczyta co z CD-ROM-u. Przy nastpujcym poleceniu wiateko
  (jeli je masz) powinno si zapali i nie powinno by adnych bdw.
  Upewnij si, e pyta jest woona i uyj odpowiedniego dla siebie
  pliku urzdzenia.

       # dd if=/dev/cdrom of=/dev/null bs=2048
       ^C
       124+0 records in
       124+0 records out

  Jeli to dziaa, to jdro porozumiewa si z napdem i moesz przej
  do kroku 5.

  Jeli nie, to moliw przyczyn jest plik urzdzenia. Upewnij si, e
  plik urzdzenia w katalogu /dev ma poprawne liczby gwn i poboczn
  zgodnie z tym co by podane wczeniej dla twojego typu napdu. Sprawd
  czy prawa dostpu pozwalaj na odczyt i zapis.

  Raczej mniej prawdopodobnym jest eby mia jaki problem sprztowy.
  Sprbuj potestowa napd pod DOS-em, jeli to moliwe, eby sprawdzi
  czy to mogoby by przyczyn.

  44..66..55..  KKrrookk 55:: CCzzyy mmooeesszz zzaammoonnttoowwaa nnaappdd??

  Jeli moesz czyta z napdu, ale nie moesz go zamontowa, to sprawd
  najpierw czy wkompilowae obsug systemu plikw ISO-9660
  wywietlajc zawarto pliku /proc/filesystems jak poprzednio.

  Upewnij si, e montujesz napd z opcjami "-t iso9660" i "-r" i e
  dobry i znany ci kompakt ISO-9660 (nie muzyczny) jest w napdzie.
  Normalnie musisz montowa napd jako uytkownik root.

  Upewnij si, e katalog, do ktrego montujesz, istnieje i e jest
  pusty.

  Jeli CD-ROM jest montowany automatycznie podczas startu, to upewnij
  si, e masz poprawny wpis w pliku /etc/fstab.

  Jeli jest u ciebie uruchomiony syslog demon, to mog by komunikaty o
  bdach pochodzce od jdra, ktrych nie widzisz. Sprbuj uy
  polecenia dmesg:

       % dmesg
       SBPCD: sbpcd_open: no disk in drive

  W zalenoci od konfiguracji twojego systemu, bdy mog by take
  zapisane w katalogu /var/adm.

  44..66..66..  SSpprraawwddzzaanniiee pprroobblleemmww aauuddiioo..

  Jeli napd dziaa z CD-ROM-ami, ale nie odtwarza pyt audio, oto
  kilka moliwych rozwiza.

  Potrzebujesz programu do odtwarzania pyt muzycznych. Niektre z nich
  mog by popsute, albp mog nie wsppracowa z twoim napdem. Sprbuj
  uy innych i/lub przekompilowa je samemu. Dobrym miejscem do
  poszukania takich programw jest ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/apps/sound/cdrom/>.

  Kilka sterownikw nie obsuguje odtwarzania pyt audio. Sprawd plik
  README albo rdo sterownika czy to ten przypadek.

  Sprawd czy pyt sycha przez wejcie suchawkowe. Jeli tak to
  problem ley tu raczej w twojej karcie muzycznej. Uyj programu
  miksujcego, aby ustawi urzdzenie wejciowe i poziom gonoci.
  Upewnij si, e zaoye kabel audio z napdu CD-ROM-u do karty
  muzycznej. Upewnij si, e sterownik do karty dwikowej dziaa
  (zobacz Sound-HOWTO <http://www.jtz.org.pl/Html/Sound-HOWTO.pl.html>
  dostpne po polsku).

  44..66..77..  KKiieeddyy wwsszzyyssttkkoo iinnnnee zzaawwiieeddzziiee..

  Jeli cigle masz problemy to tutaj jest jeszcze kilka ostatnich
  rzeczy, ktrych moesz sprbowa:

    przeczytaj jeszcze raz dokadnie ten dokument.

    poczytaj odwoania wymienione pod koniec tego dokumentu,
     szczeglnie odpowiednie pliki README dostarczane wraz ze rdami
     jdra.

    wylij zapytanie na grup dyskusyjn pl.comp.os.linux albo jak
     inn zwizan z Linux-em.

    wylij zapytanie na list dyskusyjn o Linux-ie (w przypadku Polski
     lista dyskusyjna jest poczona z grup dyskusyjn)

    sprbuj uy najnowszej wersji jdra.

    skontaktuj si ze swoim sprzedawc.

    skontaktuj si z producentem CD-ROM-u.

    wylij list do opiekuna twojego sterownika (sprawd w pliku
     /usr/src/linux/MAINTAINERS)

    przylij list do mnie.

    odpal emacs-a i wpisz Esc-x doctor :-)

  55..  AApplliikkaaccjjee..

  W sekcji tej znajduj si niektre aplikacje zwizane z CD-ROM-ami
  dostpne pod Linux-a. Najnowsze informacje na temat archwiw
  oprogramowania znajdziesz w "Linux Software Map".

  55..11..  OOddttwwaarrzzaacczzee ppyytt mmuuzzyycczznnyycchh..

  Jest kilka programw umoliwiajcych suchanie pyt muzycznych zarwno
  poprzez wyjcie suchawkowe jak przez kart muzyczn.

     WWoorrkkmmaann
        - graficzna odtwarzarka pod X11, z baz kompaktw i wieloma
        innymi funkcjami.

     WWoorrkkBBoonnee
        - interaktywna odtwarzarka tekstowa.

     xxccddppllaayyeerr
        - prosta odtwarzarka pod X11.

     ccddppllaayyeerr
        - bardzo prosta odtwarzarka obsugiwana z linii polece.

     XXmmccdd
        - odtwarzarka pod X11 napisana dla Motif-a

     xxmmiittssuummii
        - inna odtwarzarka pod X11 dla napdw Mitsumi

     xxppllaayyccdd
        - inna odtwarzarka pod X11 poczona z mikserem dwiku i
        programem do pomiaru VU.

     ccddttooooll
        - narzdzia obsugiwane z linii polece do odtwarzania pyt
        audio.

  Niektre z tych programw s zaprogramowane, aby uywa konkretnego
  urzdzenia dla CD-ROM-u (np. /dev/cdrom). Moliwe, e moesz poda
  prawidowe urzdzenie jako parametr, albo moesz stworzy symboliczne
  dowizanie w katalogu /dev. Jeli wysyasz wyjcie do karty muzycznej,
  to moliwe, e chcesz uy miksera, aby ustawi gono, albo eby
  poda wejcie z kompaktu, eby co nagra.

  55..22..  PPhhoottooCCDD..

  Pyty PhotoCD uywaj systemu plikw ISO-9660 zawierajcy pliki z
  obrazami we wasnym formacie. Nie wszystkie napdy CD-ROM pozwalaj na
  czytanie w tym formacie.

  Program Hadmuta Danischa - hpcdtoppm - zamienia pliki PhotoCD na
  przenony format pixmap. Mona go cign z ftp.gwdg.de
  <ftp://ftp.gwdg.de/pub/linux/> albo jako cz narzdzi PBM (Portable
  Bit Map) dostpnych w wielu archiwach (poszukaj "pbm" lub "netpbm").

  Program photocd Gerda Knorra kraxel@cs.tu-berlin.de moe zamienia
  obrazy PhotoCD w pliki Targa lub bitmapy Windows i OS/2.

  Ten sam autor napisa program xpcd pod X11 obsugujcy obrazy PhotoCD.
  Moesz wybra obraz myszk, zobaczy widok roboczy w maym okienku i
  zaadowa go w piciu moliwych rozdzielczociach. Moesz take
  zaznaczy cz obrazu i zaadowa tylko t zaznaczon cz. Pakietw
  tych moesz poszuka w ftp.cs.tu-berlin.de <ftp://ftp.cs.tu-
  berlin.de/pub/linux/Local/misc/>.
  Program do obrbki obrazw ImageMagic take obsuguje pliki PhotoCD.
  Jest dostpny z ftp.x.org
  <ftp://ftp.x.org:/contrib/applications/ImageMagic/>

  55..33..  MMkkiissooffss..

  Pakiet mkisofs Erica Youngdale'a pozwala tworzy system plikw
  ISO-9660 na partycjach twardego dysku. Moe to by wykorzystane
  pniej przy sprawdzaniu systemu plikw CD-ROM-u przed zapisaniem go
  na pyt.

  Narzdzia dla waciwego zapisu danych na nagrywarkach s raczej
  specyficzne dla danego sprzedawcy. Wymagaj take zapisu danych bez
  przerywania, tak e wielozadaniowy system taki jak Linux nie jest
  dobrym wyborem.

  55..44..  NNaarrzzddzziiaa IISSOO--99666600..

  S pewne narzdzia suce do weryfikowania kompaktu sformatowanego na
  ISO-9660; moesz ich uy do sprawdzania podejrzanych pyt. Pakiet
  mona znale na ftp.cdrom.com <ftp://ftp.cdrom.com/pub/cdrom/ptf/>.
  Napisane zostay przez Billa Siegmunda i Richa Morina.

  66..  OOddppoowwiieeddzzii nnaa cczzssttoo zzaaddaawwaannee ppyyttaanniiaa..

  66..11..  JJaakk iinnnnyy uuyyttkkoowwnniikk nnii rroooott mmooee mmoonnttoowwaa ii ooddmmoonnttoowwyywwaa ppyyttyy??

  Wikszo polece mount posiada opcj _u_s_e_r. Jeli zrobisz tak pozycj
  w /etc/fstab:

       /dev/sbpcd  /mnt/cdrom   iso9660     user,noauto,ro

  to zwyky uytkownik bdzie mg zamontowa i odmontowa pyt
  poleceniami:

       % mount /mnt/cdrom
       % umount /mnt/cdrom

  Pyta zostanie zamontowana z pewnymi opcjami, ktre zwikszaj
  bezpieczestwo (np. programy nie mog by wykonywane, pliki urzdze
  s ignorowane); w niektrych przypadkach moe to by zbyt
  rygorystyczne.

  Inn metod jest zdybycie pakietu usermount, ktry pozwala
  uytkownikom innym ni root montowa i odmontowywa urzdzenia
  wyjmowalne takie jak dyskietki i CD-ROM-y, ale zmniejsza dostp do
  innych urzdze (takich jak partycje twardych dyskw). Dostpny jest
  na wikszoci serwerw ftp.
  Pod adresem ftp.cdrom.com znajduje si plik rdowy mount.c, ktry
  pozwala na montowanie i odmontowywanie CD-ROM-w (tylko) przez
  normalnych uytkownikw. Uruchamiany jest z prawami root-a.

  66..22..  DDllaacczzeeggoo ddoossttaajj kkoommuunniikkaatt ""ddeevviiccee iiss bbuussyy"" kkiieeddyy ooddmmoonnttoowwuujj
  CCDD--RROOMM??

  Pyta nie moe by odmontowana jeli jakikolwiek proces da do niej
  dostpu, wcznie z przypadkiem kiedy bierzcym katalogiem jest ktry
  z podkatalogw pyty lub jej katalog gwny. Jeli nie moesz znale
  procesu uywajcego pyt, to moesz uy polecenia fuser tak jak to
  pokazano poniej:

       % umount /cdrom
       umount: /dev/hdd: device is busy
       % fuser -v /cdrom
                            USER       PID ACCESS COMMAND
       /mnt/cdrom           tranter    133 ..c..  bash

  Na niektrych systemach moliwe, e musisz by root-em, eby uruchomi
  polecenie fuser, eby zobaczy procesy innych uytkownikw.

  66..33..  JJaakk mmaamm eekkssppoorrttoowwaa CCDD--RROOMM ddllaa iinnnnyycchh kkoommppuutteerrww pprrzzeezz NNFFSS??

  Musisz doda pozycj do pliku /etc/exports. Wtedy uytkownicy na
  tamtej maszynie bd mogli zamontowa to urzdzenie. Szczegy
  znajdziesz w poleceniu "man 5 exports".

  66..44..  CCzzyy mmoogg ssttaarrttoowwaa LLiinnuuxx--aa zz CCDD--RROOMM--uu??

  Przy instalacji Linux-a najpopularniejsz metod jest uycie dyskietki
  startowej. Niektre dystrybucje pozwalaj na start Linux-a
  bezporednio z pyty.

  Michael Fulbright (msf@redhat.com) zgosi, e jeli posiada si dobry
  CD-ROM, ROM BIOS i napd CD-ROM ATAPI, to jest moliwe startowanie z
  pyty. Najnowsza wersja mkisofs take obsuguje tworzenie takich
  dyskw. Doda on jakie aty do obsugi standardu El Torito dla
  startowalnych CD-ROM-w.

  66..55..  JJaakk mmoogg pprrzzeecczzyyttaa ddaannee ccyyffrroowwee zz ppyyttyy mmuuzzyycczznneejj??

  Heiko Eissfeldt (heiko@colossus.escape.de) i Olaf Kindel napisali
  narzdzie, ktre czyta dane audio i zachowuje je jako pliki dwikowe
  w formacie .wav. Pakiet nazywa si cdda2wav.tar.gz i mona go pobra z
  ftp.icm.edu.pl.

  Poniewa napdy CD-ROM zmieniaj si bardzo szybko, trudno jest
  powiedzie ktre modele obsuguj czytanie danych cyfrowych. Najlepiej
  zdoby najnowszy pakiet cdda2wav i przeczyta zawart tam
  dokumentacj.

  Wicej informacji na ten temat znajdziesz na stronie
  www.tardis.ed.ac.uk <http://www.tardis.ed.ac.uk/~psyche/cdda/> oraz w
  FAQ grupy alt.cd-rom wymienionym w referencjach.

  66..66..  DDllaacczzeeggoo ppoolleecceenniiee ffiinndd nniiee ddzziiaaaa??

  Jeli uywasz tego polecenia na kompakcie w formacie ISO-9660 bez Rock
  Ridge Extensions, to musisz doda opcj -noleaf. Wicej szczegw w
  poleceniu "man find".

  (Z moich dowiadcze wynika, e prawie wszystkie nowsze pyty Linux-a
  uywaj Rock Ridge Extensions, wic ten problem powinien wystpowa
  bardzo rzadko.)

  66..77..  CCzzyy LLiinnuuxx oobbssuugguujjee jjaakkiiee nnaaggrryywwaarrkkii??

  Pakiet X-CD-Roast jest graficznym interfejsem do obsugi nagrywarek
  CD. Pakiet mona znale na ftp.icm.edu.pl w kataloogu
  /pub/Linux/sunsite/utils/disk-management/.

  Zobacz take "Linux CD-Writing HOWTO" pod adresem www.jtz.org.pl
  <http://www.jtz.org.pl/Html/CD-Writing-HOWTO.pl.html> dostpne w
  jzyku polskim.

  66..88..  DDllaacczzeeggoo ppoojjaawwiiaa ssii ttaakkii kkoommuunniikkaatt ""mmoouunntt:: RReeaadd--oonnllyy ffiillee ssyyss
  tteemm wwhheenn mmoouunnttiinngg aa CCDD--RROOMM""??

  CD-ROM jest nonikiem tylko do odczytu. We wczeniejszych wersjach
  jdra mona byo zamontowa pyt CD do zapisu i odczytu, ale zapis
  by po prostu ignorowany. Od wersji 1.1.33 zostao to poprawione i CD-
  ROM-y musz by montowane tylko-do-odczytu (np. z opcj -r).

  66..99..  DDllaacczzeeggoo wwyyssuuwwaa mmii ssii sszzuuffllaaddkkaa kkiieeddyy zzaammyykkaamm ssyysstteemm??

  Od wersji jdra 1.1.38, sterownik sbpcd wysuwa szufladk kiedy pyta
  jest odmontowywana. Jeli zamykasz system, to zamontowana pyta
  zostanie odmontowana i szufladka wysunita.

  Funkcja ta ma pomc przy zmianie pyt. Jeli szufladka jest wysunita,
  to przy prbie odczytu lub zamontowania zostanie zamknita
  automatycznie.

  Stwierdziem, e to powoduje problemy z niektrymi programami (np.
  cdplay i workbone). Od wersji 1.1.60 jdra mona t funkcj
  kontrolowa programowo. Przykadowy program zawarty jest w
  dokumentacji do sterownika sbpcd programu (albo uyj eject
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/utils/disk-management/>).

  66..1100..  MMaamm ""ssppeeccjjaallnnyy"" kkoommppaakktt,, kkttrreeggoo nniiee mmoonnaa zzaammoonnttoowwaa??

  Ten specjalny kompakt to pewnie pyta XA (jak wszystkie PhotoCD czy
  "one-offs" stworzone przy uyciu nagrywarek). Wikszo sterownikw
  CD-ROM-w nie obsuguje pyt XA, chocia moe znajdziesz gdzie jak
  at, ktra dodaje obsug takich pyt.

  Sterownik sbpcd _o_b_s__u_g_u_j_e XA. Jeli uywasz tego sterownika, to moesz
  sprawdzi czy pyta jest XA w ten sposb: otwrz plik sbpcd.c i wcz
  wywietlanie "Table of Contents" (DBG_TOC). Skompiluj i zainstaluj
  nowe jdra i wystartuj je. Podczas kadego montowania TOC bdzie
  wywietlane na konsoli, albo logowane do pliku). Jeli pierwsz
  wartoci w TOC jest 20, to jest to pyta XA. Bajt ten ma warto 00 w
  normalnych pytach. Jeli TOC pokazuje rne cieki, to jest to take
  znak, e jest to pyta XA.

  (dziki dla Eberharda Moenkeberga za powysz informacj)

  Innymi moliwociami dla nieodczytywalnych CD-ROM-w s:

  1. Pyta nie uywa systemu plikw ISO-9660 (np. niektre uywaj SunOS
     lub HFS).

  2. Jest to pyta muzyczna.

  3. Woye j do napdu "do gry nogami" :-)

  66..1111..  CCzzyy wwiieellooppyyttoowwee nnaappddyy CCDD--RROOMM ddzziiaaaajj zz LLiinnuuxx--eemm??

  Kilku uytkownikw zgosio, e osigno jakie sukcesy z
  wielopytowymi napdami CD-ROM SCSI. Musisz przypuszczalnie wczy
  opcj "Probe all LUNs on each SCSI device" przy konfiguracji jdra.
  Przynajmniej jeden uytkownik musia take zwikszy warto
  oczekiwania (timeout) dla SCSI w sterowniku. Zgoszono mi, e
  Nakamichi MBR-7 7 i Pioneer 12 dziaaj.

  Dostpne s take napdy wielopytowe EIDE/ATAPI. Jdro w wersji 2.0
  ma szcztkow obsug dla napdw korzystajcych z funkcji ioctl
  CDROM_SELECT_DISC. Plik z dokumentacj do sterownika IDE-CD zawiera
  rda krtkiego programu do wybierania kompaktw, albo moesz uy
  nowszej wersji opisanego wczeniej programu eject.

  66..1122..  DDoossttaajj bbddyy:: ""//ccddrroomm:: PPeerrmmiissssiioonn ddeenniieedd""

  Niektre pyty maj tak ustawione prawa dostpu do swojego gwnego
  katalogu, e tylko uytkownik root moe go czyta. Przykadem moe
  tutaj by pyta InfoMagic z marca 1995. Jest to wyrana niedogodno.

  Nastpujca ata, grzeczno ze strony Christopha Lametera
  (clameter@waterf.org) obchodzi ten problem w jdrze.

  From: clameter@waterf.org (Christoph Lameter)
  Newsgroups: comp.os.linux.setup
  Subject: InfoMagic Developers Set: Fix for CD-ROM permissions
  Date: 12 Apr 1995 20:32:03 -0700
  Organization: The Water Fountain - Mining for streams of Living Water
  NNTP-Posting-Host: waterf.org
  X-Newsreader: TIN [version 1.2 PL2]

  Zbir pyt "InfoMagic Developers" z marca 1995 ma bdy poniewa
  informacja o prawach dostpu zapisana w katalogu gwnym przysparza
  nastpujcych problemw:

  1. Pyta 1 bdzie zawsze miaa waciciela/grup 5101/51 i ma
  dozwolony zapis (?)

  2. Pyta 2 i 3 maj ustawione prawa rwx dla root-a i adnych praw dla
  innych uytkownikw/grupy. Pyty tej nie mona odczyta z innego
  uytkownika ni root! Mam uruchomionego BBS-a i musz je udostpni do
  zgrywania dla innych.

  Widziaem ju gdzie tam kilka poprawek do tego. Jednak kopot w tym,
  e poprawki te zmieniaj prawa dla WSZYSTKICH katalogw na pycie. Ta
  poprawka zmienia TYLKO prawa dostpu do katalogu gwnego pyty. Jeli
  chcesz uruchamia czci Linux-a bezporednio z tej pyty to moesz
  wpa w kopoty jeli wszystkie katalogi s czytelne dla wszystkich i
  jeli wacicielem wszystkich jest root.

  Poprawka ta zmieni prawa dostpu dla katalogu gwnego na r-xr-xr-x i
  waciciela/grup na wartoci odpowiadajce opcjom uid i gid polecenia
  mount.

  Aby zaoy poprawk:
   cd /usr/src/linux/fs/isofs
   patch <**TEN LIST**

  i skompiluj ponownie jdro (moliwe, e musisz poprawi troch t
  poprawk w zalenoci od wersji twojego jdra).

  Poprawka ta powinna si przypuszczalnie znale w jdrze. Jaki interes
  maj dane na pycie w grzebaniu prawami/wacicielem katalogu do
  zamontowania?

  --- inode.c.ORIG        Wed Apr 12 17:24:36 1995
  +++ inode.c     Wed Apr 12 17:59:12 1995
  @@ -552,7 +552,15 @@
      these numbers in the inode structure. */

          if (!high_sierra)
  -         parse_rock_ridge_inode(raw_inode, inode);
  +       {  parse_rock_ridge_inode(raw_inode, inode);
  +           /* check for access to the root directory rights/owner CL */
  +          if((inode->i_sb->u.isofs_sb.s_firstdatazone) == inode->i_ino)
  +           { /* Change owner/rights to the ones demanded by the mount command */
  +             inode->i_uid = inode->i_sb->u.isofs_sb.s_uid;
  +             inode->i_gid = inode->i_sb->u.isofs_sb.s_gid;
  +            inode->i_mode = S_IRUGO | S_IXUGO | S_IFDIR;
  +           }
  +        }

   #ifdef DEBUG
          printk("Inode: %x extent: %x\n",inode->i_ino, inode->u.isofs_i.i_first_extent);
  @@ -805,4 +813,3 @@
   }

   #endif
  -
  Zauwa, e powysza ata jest raczej stara i przypuszczalnie nie
  zainstaluje si gadko w jdrze wersji 2.0. Zobacz take pytanie na
  temat plikw ukrytych w dalszej czci tego dokumentu.

  66..1133..  JJaakk mmaamm iinntteerrpprreettoowwaa kkoommuunniikkaattyy oo bbddaacchh IIDDEE CCDD??

  Co to znaczy jak otrzymam komunikat o bdzie od sterownika CD-ROM-u -
  np. taki: "hdxx: code: xx key: x asc: xx ascq: x"?

  To jest komunikat o statusie/bdzie od napdu IDE CD-ROM. Domylnie
  sterownik IDECD wypisuje informacje otrzymane przez napd bez
  "zawracania jdru gowy". Moesz zmieni to domylne zachowanie, aby
  wywietla waciwy komunikat o bdzie, przez zmian wartoci
  VERBOSE_IDE_CD_ERRORS w pliku /usr/src/linux/drivers/block/ide-cd.c na
  1 i rekompilacj jdra.

  66..1144..  JJaakk mmoogg ppoowwiieeddzziiee jjaakk pprrddkkoo mmaa mmjj CCDD--RROOMM??

  Oto jeden sposb. Polecenie to mierzy jaki czas przeznaczony jest na
  odczytanie 1500K danych z pyty:

       % time -p dd if=/dev/cdrom of=/dev/null bs=1k count=1500
       1500+0 records in
       1500+0 records out
       real 5.24
       user 0.03
       sys 5.07

  Prdko CD-ROM-u o pojedynczej prdkoci wynosi 150 kb na sekund, co
  powinno zabra okoo 10 sekund. Przy prdkoci podwjnej zabraoby to
  5 sekund, przy czterokrotnej - 2,5, itd...

  Czas "real" powyej jest przypuszczalnie tym, na ktry naley patrze
  - w tym przypadku jest to CD-ROM podwjnej prdkoci. Moesz zwikszy
  ilo danych, aby otrzyma bardziej dokadn warto (w razie gdyby
  pyta, to te dane nie s cache'owane). Przypuszczalnie powiniene
  uruchomi to polecenie kilka razy i wzi redni z nich wszystkich.

  66..1155..  MMjj CCDD--RROOMM pprrzzeessttaa ddzziiaaaa ooddkkdd zzaaiinnssttaalloowwaaeemm LLiinnuuxx--aa..

  Zwykym symptomem jest to, e dysk startowy uyty do instalacji
  rozpozna twj CD-ROM, ale po tym jak Linux zosta zainstalowany na
  dysku twardym czy dyskietce i zrestartowany - przesta rozpoznawa
  twj napd.

  Najpopularniejszym powodem jest tutaj fakt, e w niektrych
  dystrybucjach jdro instalowane nie zawsze jest tym samym jdrem,
  ktre znajduje si na twojej dyskietce startowej. Wybrae dyskietk,
  ktra obsugiwaa twj CD-ROM, podczas gdy jdro, ktre
  zainstalowae, jest jdrem "oglnym" i nie ma w nim obsugi CD-ROM-u.
  Moesz to sprawdzi postpujc zgodnie ze wskazwkami zawartymi w
  sekcji Rozwizywanie problemw wczeniej w tym dokumencie (np. zacznij
  od sprawdzenia /proc/devices).

  Rozwizaniem jest ponowna kompilacja jdra, upewniajc si
  jednoczenie, e wszystkie sterowniki jakie potrzebujesz s wczone.
  Zobacz Kernel-HOWTO <http://www.jtz.org.pl/Html/Kernel-HOWTO.pl.html>
  (po polsku) jeli nie wiesz jak to zrobi.

  Jeli przekazae jakie parametry startowe do dyskietki (np.
  "hdc=cdrom"), to musisz je doda do konfiguracji twojego programu
  startujcego (zwykle jest to plik /etc/lilo.conf).

  66..1166..  NNaa ppyycciiee ss ""uukkrryyttee"" pplliikk,, kkttrryycchh nniiee mmoogg ooddcczzyyttaa..

  Niektre pyty posiadaj pliki z ustawionym bitem "hidden". Normalnie
  nie mona zobaczy tych plikw. Jeli zamontujesz pyt z opcj
  "unhide", to wtedy pliki te powinny by dostpne (jako nie wida,
  by to byo gdziekolwiek udokumentowane).

  66..1177..  GGddzziiee jjeesstt uuddookkuummeennttoowwaannee CCDD--RROOMM AAPPII??

  Jeli chcesz napisa wasn aplikacj, jak np. odtwarzarka audio, to
  bdziesz musia zrozumie API - interfejs programowana aplikacji
  (application programming interface).

  Oryginalnie sterownik CD-ROM-u uywa swojej wasnej funkcji ioctl(),
  aby obsuy funkcje specyficzne dla kadego napdu. Pliki nagwkowe
  takie jak /usr/include/linux/sbpcd.h opisuj je. Poniewa wiele
  sterownikw bazowao na innych sterownikach, interfejsy, jeli nie s
  identyczne, to maj wiele wsplnego.

  Ostatnio powstaa inicjatywa ustandaryzowania interfejsu dla napdw
  CD-ROM kierowana przez Davida van Leeuwena (david@tm.tno.nl).  Polega
  ona na umieszczeniu oglnego kodu w jednym miejscu i upewnieniu si,
  e wszystkie sterowniki zachowuj sie tak samo Jest to udokumentowane
  w pliku /usr/src/linux/Documentation/cdrom/cdrom-standard.tex. Kilka
  sterownikw to obsuguje. Spodziewam si, e w nastpnej gwnej
  wersji jdra (3.0?) wszyskie sterowniki CD-ROM-w dostosuj si do
  tego API.

  Moja ksika, _L_i_n_u_x _M_u_l_t_i_m_e_d_i_a _G_u_i_d_e, powica o wiele wicej miejsca
  tematowi programowania CD-ROM-w, szczeglnie jeli chodzi o funkcje
  audio. Zobacz na koniec sekcji Referencje.

  66..1188..  DDllaacczzeeggoo nniiee wwiiddzz dduuggiicchh nnaazzww nnaa CCDD--RROOMM--aacchh zz WWiinnddoowwss--ww??

  Jeli masz CD-ROM, ktry ma dugie nazwy pod Windows, ale nie pod
  Linux-em, moe on by zformatowany do Microsoft-owego systemu plikw
  Joliet. Rozwizanie znajdziesz w odpowiedzi na nastpne pytanie.

  66..1199..  CCzzyy oobbssuuggiiwwaannyy jjeesstt MMiiccrroossoofftt--oowwyy ssyysstteemm pplliikkww JJoolliieett??

  Microsoft stworzy rozszerzenie do formatu ISO CD-ROM o nazwie Joliet.
  W czasie pisania obsuga dla Joliet bya w trakcie opracowywania; aty
  byy dostpne z adresu url url="http://www-
  plateau.cs.berkeley.edu/people/chaffee/joliet.html"> lub  <ftp://www-
  plateau.cs.berkeley.edu/pub/multimedia/linux/joliet/>.

  77..  RReeffeerreennccjjee..

  Wspomniaem ju o plikach README, zwykle zainstalowanych w
  /usr/src/linux/Documentation/cdrom. Mog by one "kopalni zota"
  jeli chodzi o informacje.

  Nastpujce dokumenty FAQ s okresowo wysyane na grup dyskusyjn
  news.answers i archiwizowane w takich miejscach w Internecie jak
  rtfm.mit.edu <ftp://rtfm.mit.edu/>:

    SCSI-HOWTO
     <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/SCSI-HOWTO>

    Hardware-HOWTO
     <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/Hardware-HOWTO>

    Sound-HOWTO <http://www.jtz.org.pl:/Html/Sound-HOWTO.pl.html> (po
     polsku)

    Kernel-HOWTO <http://www.jtz.org.pl:/Html/Kernel-HOWTO.pl.html> (po
     polsku)

    Distribution-HOWTO
     <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/Distribution-
     HOWTO>

    CD-Writing-HOWTO <http://www.jtz.org.pl:/Html/CD-Writing-
     HOWTO.pl.html> (po polsku)

  Przynajmniej tuzin firm sprzedaje dystrybucje Linux-a na CD-ROM-ach;
  wikszo z nich jest podana w Distribution HOWTO.

  Nastpujce grupy dyskusyjne maj co wsplnego z CD-ROM-ami:

    comp.publish.cdrom.hardware

    comp.publish.cdrom.multimedia

    comp.publish.cdrom.software

    comp.sys.ibm.pc.hardware.cd-rom

    alt.cd-rom

    alt.cd-rom.reviews

    pl.comp.os.linux - polskojzyczna grupa dotyczca Linux-a w
     oglnoci

  Dobrym rdem informacji s take grupy comp.os.linux.

  Due archiwum informacji z CD-ROM-w jest na ftp.cdrom.com
  <ftp://ftp.cdrom.com:/pub/cdrom/>.

  [Od tumacza.]  W Polsce polecam wspomniane ju wczeniej
  ftp.icm.edu.pl <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/>.

  Dokument FAQ na temat urzdze IDE i ATA mona zanle pod adresem
  rtfm.mit.edu <ftp://rtfm.mit.edu/pub/usenet/news.answers/pc-hardware-
  faq/enhanced-IDE/> oraz www.seagate.com
  <http://www.seagate.com/techsuppt/faq/faqlist.html>.

  Western Digital- firma, ktra zapocztkowaa protok IDE - ma
  informacje na temat tego protokou na swoim    serwerze ftp
  <ftp://fission.dt.wdc.com/pub/standards/atapi>.

  Stron WWW powicon multimediom mona take znale na viswiz.gmd.de
  <http://viswiz.gmd.de/MultimediaInfo/>. Creative Labs ma swoj stron
  pod adresem www.creaf.com <http://www.creaf.com/>.

  W Linux Documentation Project powstao kilka ksiek na temat Linux-a,
  wczajc _L_i_n_u_x _I_n_s_t_a_l_l_a_t_i_o_n _a_n_d _G_e_t_t_i_n_g _S_t_a_r_t_e_d. S one dostpne za
  darmo poprzez anonimowane FTP z wikszoci archiww Linux-owych albo
  mona je otrzyma w formie trwaej.

  _L_i_n_u_x _S_o_f_t_w_a_r_e _M_a_p (LSM), czyli mapa oprogramowania pod Linux-a jest
  nieocenionym rdem. LSM mona znale na rnych serwerach ftp
  wcznie z ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/LSM/>.

  Lista dyskusyjna na temat Linux-a ma kilka "kanaw" powiconych
  rnym tematom. Aby si dowiedzie jak si doczy, wylij list ze
  sowem "help" w treci na adres majordomo@vger.rutgers.edu. (Zauwa,
  e podczas pisania tego dokumentu listy te byy porzdnie przecione
  i szukano jakiego miejsca zastpczego.)

  Na koniec bezwstydna reklama: Jeli chcesz si dowiedzie o wiele
  wicej na temat multimediw pod Linux-em (szczeglnie na temat
  aplikacji i programowania CD-ROM-w i kart muzycznych), zobacz moj
  ksik _L_i_n_u_x _M_u_l_t_i_m_e_d_i_a _G_u_i_d_e, ISBN 1-56592-219-0, wydan przez
  O'Reilly and Associates. Tak jak oryginalna wersja angielska, w druku
  s wersje francuska i japoska. Po szczegy zadzwo 800-998-9938 w
  Pnocnej Ameryce, albo sprawd adres www.ora.com
  <http://www.ora.com/catalog/multilinux/noframes.html> albo moj stron
  domow www.pobox.com <http://www.pobox.com/~tranter/>.

  77..11..  OOdd ttuummaacczzaa..

  Tumaczenie to jest chronione prawami autorskimi  Bartosza
  Maruszewskiego.  Dozwolone jest rozprowadzanie i dystrybucja na
  prawach takich samych jak dokument oryginalny.

  Jeli znalaze jakie race bdy ortograficzne, gramatyczne,
  skadniowe, techniczne to pisz do mnie:

  B.Maruszewski@jtz.org.pl

  Oficjaln stron tumacze HOWTO jest http://www.jtz.org.pl/

  Aktualne wersje przetumaczonych dokumentw znajduj si na teje
  stronie. Dostpne s take poprzez anonimowe ftp pod adresem
  ftp.jtz.org.pl w katalogu /JTZ/.

  Przetumaczone przeze mnie dokumenty znajduj si take na mojej
  stronie WWW. <http://www.jtz.org.pl/bartek/tlumaczenie.html> S tam
  te odwoania do Polskiej Strony Tumaczeniowej.

  Kontakt z nasz grup, grup tumaczy moesz uzyska poprzez list
  dyskusyjn jtz@jtz.org.pl. Jeli chcesz sie na ni zapisa, to wylij
  list o treci subscribe jtz Imi Nazwisko na adres
  majordomo@ippt.gov.pl

  Zmiany w tym dokumencie wprowadzone przez tumacza to:

  - cofnicie ekranu SHIFT-PgUp
  - info o polskiej licie i grupie dyskusyjnej.