Linux Sound-HOWTO, czyli Dwik w Linuxie - Jak To Zrobi?
  Autor: Jeff Tranter, jeff_tranter@pobox.com
  v1.16, 5 stycznia 1997
  WWeerrssjjaa ppoollsskkaa:: PPaawwee OOllsszzeewwsskkii aallddeerr@@aammgg..nneett..ppll
  vv11..0011,, 2233 mmaarrccaa 11999977

  Ten dokument opisuje obsug dwiku w Linuxie. Zawiera list urzdze
  dwikowych pracujcych z Linuxem, wyjania jak skonfigurowa sterown
  iki doczane do jdra i odpowiada na czsto zadawane pytania. Zami
  arem autora jest szybsze wprowadzenie nowych uytkownikw w temat i
  zmniejszenie ruchu sieciowego w grupach dyskusyjnych Usenetu i pocz
  towych listach dyskusyjnych.
  ______________________________________________________________________

  Table of Contents:

  1.      Wprowadzenie

  1.1.    Podzikowania

  1.2.    Historia Wersji

  1.3.    Nowe wersje tego dokumentu

  1.4.    Informacja zwrotna

  1.5.    Polityka Dystrybucji

  2.      Technologia Kart Dwikowych

  3.      Obsugiwane Urzdzenia

  3.1.    Karty Dwikowe

  3.2.    Dodatkowe Sterowniki Dwiku

  3.3.    Gonik PC (PC Speaker)

  3.4.    Port Rwnolegy

  4.      Instalacja

  4.1.    Instalacja Karty Dwikowej

  4.2.    Konfigurowanie jdra

  4.3.    Tworzenie Plikw Urzdze

  4.4.    Przeadowywanie Linuxa i Testowanie Instalacji

  4.5.    Usuwanie bdw

  4.5.1.  Krok 1: Upewnij si, e rzeczywicie uruchomie jdro, ktre
  skompilowae.

  4.5.2.  Krok 2: Upewnij si, e sterowniki dwiku wkompilowane s w
  jdro.

  4.5.3.  Krok 3: Czy jdro wykryo kart dwikow w trakcie adowania?

  4.5.4.  Krok 4: Czy moesz pobiera dane z urzdzenia dsp?

  4.5.5.  Jeli Wszystko Inne Zawiedzie

  5.      Programy Obsugujce Dwik

  6.      Odpowiedzi Na Czsto Zadawane Pytania

  6.1.    Czym s rne pliki urzdze dwikowych?

  6.2.    Jak mog odtworzy prbk dwikow?

  6.3.    Jak mog nagra prbk?

  6.4.    Czy mog mie wicej ni jedn kart dwikow?

  6.5.    Bd urzdze dwikowych "No such file or directory"

  6.6.    Bd urzdze dwikowych "No such device"

  6.7.    Bd urzdze dwikowych "No space left on device"

  6.8.    Bd urzdze dwikowych "Device busy"

  6.9.    Nadal pojawiaj si bdy "urzdzenie zajte"!

  6.10.   Niepene odtwarzanie pliku z dwikiem cyfrowym

  6.11.   W trakcie odtwarzania plikw MOD pojawiaj si przerwy

  6.12.   Bdy przy kompilacji programw dwikowych

  6.13.   SEGV przy uruchamianiu programw dwikowych, ktre wczeniej
  dziaay

  6.14.   Jakie znane bdy lub ograniczenia ma sterownik dwiku?

  6.15.   Gdzie znajd opis odwoa ioctl() sterownika dwiku?

  6.16.   Jaki procesor jest konieczny do odtwarzania lub nagrywania bez
  przestojw?

  6.17.   Problemy z kart PAS16 i kontrolerem SCSI Adaptec 1542 SCSI

  6.18.   Czy jest moliwe jednoczesne nagrywanie i odtwarzanie prbek?

  6.19.   Mj SB16 jest ustawiony na IRQ 2, ale configure nie pozwala
  ustawi tej wartoci.

  6.20.   Czy SoundBlaster AWE32 lub SoundBlaster16 ASP s obsugiwane?

  6.21.   Jeli uruchomi Linuxa, po czym zaaduje DOS, dostaj bdy
  i/lub programy dwikowe dziaaj niepoprawnie.

  6.22.   Problemy z uruchamianiem gry DOOM pod Linuxem

  6.23.   Jak mog zredukowa szumy zbierane przez moj kart dwikow?

  6.24.   Mog odtwarza dwiki, ale nie mog nagrywa.

  6.25.   Moja "kompatybilna" karta dwikowa dziaa tylko wwczas, gdy
  zainicjalizuj j pod MS-DOS.

  6.26.   Moja 16-bitowa karta "kompatybilna" z SoundBlaster dziaa pod
  Linuxem jedynie w trybie 8-bitowym.

  6.27.   Gdzie mog znale programy dwikowe pod Linuxa?

  6.28.   Czy sterownik dwiku moe by skompilowany jako adowalny
  modu jdra?
  6.29.   Czy mog uy kart dwikow aby zastpi systemowy sygna na
  konsoli?

  6.30.   Co to jest VoxWare?

  6.31.   Czy karty Plug and Play s obsugiwane?

  6.32.   Sox/Play/Vplay wypisuje "invalid block size 1024" (bdny
  rozmiar bloku 1024)

  6.33.   Dlaczego sterownik dwiku ma wasny program konfiguracyjny?

  6.34.   Ustawienia miksera s zerowane za kadym razem gdy zaaduj
  modu sterownika dwiku

  6.35.   Jedynie uytkownik root moe nagrywa dwik

  7.      rda Informacji

  8.      Od tumacza
  ______________________________________________________________________

  11..  WWpprroowwaaddzzeenniiee

  Oto dokument Linux Sound HOWTO, czyli Dwik w Linuxie - Jak To
  Zrobi? Z zaoenia ma to by szybki poradnik obejmujcy wszystko, co
  potrzebujesz wiedzie aby zainstalowa i skonfigurowa obsug dwiku
  pod Linuxem. Udzielono tu odpowiedzi na czsto zadawane pytania, a
  take zamieszczono odnoniki do innych rde informacji na rozmaite
  tematy zwizane z dwikiem i muzyk generowan za pomoc komputerw.

  Zakres pracy jest ograniczony do problematyki kart dwikowych,
  odnoszcej si do Linuxa. Wicej informacji na temat kart dwikowych
  i generowania dwiku i muzyki z pomoc komputera znajdziesz w
  dokumentach wymienionych w rozdziale __r___a _I_n_f_o_r_m_a_c_j_i.

  11..11..  PPooddzziikkoowwaanniiaa

  Wiele z tych informacji pochodzi z dokumentacji dostarczonej wraz ze
  sterownikiem dwiku, napisanym przez Hannu Savolainena
  (hannu@voxware.pp.fi). Skadam podzikowania Hannu i wielu innym
  ludziom, ktrzy tworzyli sterowniki dwiku do jdra Linuxa i programy
  narzdziowe.

  Dziki pakietowi Linuxdoc-SGML ten dokument HOWTO jest dostpny w
  kilku formatach, wygenerowanych z jednego wsplnego pliku rdowego.

  11..22..  HHiissttoorriiaa WWeerrssjjii

     WWeerrssjjaa 11..11
        pierwsza wersja; wysana jedynie do kanau SOUND pocztowej listy
        aktywistw Linuxa

     WWeerrssjjaa 11..22
        niewielkie uaktualnienia; pierwsza wersja dostpna w archiwach
        internetowych
     WWeerrssjjaa 11..33
        skonwertowana do formatu SGML; obecnie dostpna w kilku
        formatach dziki narzdziom Linuxdoc-SGML Matta Welsha; zmiana
        wygldu z powodu nowego formatu, jedynie niewielkie zmiany w
        treci

     WWeerrssjjaa 11..44
        niewielkie poprawki w SGMLu; dodana odpowied na temat
        niekompatybilnoci kontrolera SCSI Adaptec1542A i karty PAS16

     WWeerrssjjaa 11..55
        sterownik dwiku w wersji 2.5a jest teraz w dystrybucji jdra
        1.1; uwaga na temat obsgi GUS-MAX; inne nieznaczne poprawki

     WWeerrssjjaa 11..66
        dodana informacja o bdzie "no space on device" ("brak
        przestrzeni na urzdzeniu"); dodana uwaga o tym, e Podrcznik
        Hackera (Hacker's Guide) znajduje si w "ukrytym" katalogu;
        dodane pytanie o tryb dwukierunkowy; informacja o bdach
        "device busy" ("urzdzenie zajte"); inne nieznaczne poprawki

     WWeerrssjjaa 11..77
        dodane informacje o ASP i AWE32; dostpny jest VoxWare 2.9;
        odpowied na pytanie o uywanie IRQ2; odnoniki do dokumentw
        HOWTO o dwiku i SCSI

     WWeerrssjjaa 11..88
        dodane pytanie o bdy pod DOSem; wiele niewielkich poprawek
        celem uaktualnienia wzgldem wersji 2.90 sterownika dwiku;
        informacja o grze DOOM; odpowied na temat redukcji szumw

     WWeerrssjjaa 11..99
        pytania o nagrywanie i karty-klony

     WWeerrssjjaa 11..1100
        napomknienie, e HOWTO dostpne jest przez WWW, jako dokumenty
        do druku i w innych wersjach jzykowych; informacja na temat
        konfliktu DMA ze sterownikiem napdu tamowego QIC; informacja o
        karcie Sound Galaxy NX Pro i myszy szeregowej Logitech

     WWeerrssjjaa 11..1111
        Dugo oczekiwane uaktualnienie (byem zajty); dokument objty
        licencj GPL; uaktualnienie do wersji 3.0 sterownika dwiku;
        informacja o wielu nowo obsugiwanych kartach; wicej informacji
        o konfiguracji i usuwaniu bdw; masa nowych odnonikw do
        stron HTML; uaktualnienie zgodnie z formatem CD-ROM HOWTO.

     WWeerrssjjaa 11..1122
        nowe sterowniki w jdrze 1.3.34; nowe nazwy urzdze
        dwikowych; adres 1542 to 334 a nie 333; wyjanienie statusu
        Emu i ASP Creative Labs; wskazanie do stron WWW Creative Labs i
        MediaTrix

     WWeerrssjjaa 11..1133
        wzmianka o nazwie VoxWare; uaktualnienie o najnowsze obsugiwane
        karty dwikowe i opcje konfiguracji; pytanie o obsug Plug and
        Play; problem rozmiarw bloku; nowe opcje w xconfig i
        menuconfig; narzdzia modutils maj obsug dwiku; usunicie
        pocztowej listy dyskusyjnej vger; wyrnienie adresu strony WWW
        autora; inne niewielkie zmiany

     WWeerrssjjaa 11..1144
        Audio Excell DSP16 nie jest obecnie obsugiwana (powinna znowu
        dziaa za kilka miesicy); zmiany w programie configure;
        dostpne jest woska wersja jzykowa tego HOWTO; trick - jak
        ustawia wzmocnienie miksowania podczas adowania moduu obsugi
        dwiku; ostatnia stabilna wersja jdra to 2.0; now nazwa
        sterownika dwiku; pytanie o prawa dostpu root'a na plikach
        urzdze dwikowych

     WWeerrssjjaa 11..1155
        usunicie kilku bardzo starych i obecnie nieaktualnych pyta;
        nowy adres e-mail autora; poprawione kilka odwoa do
        najnowszych pakietw programw; wicej informacji o ksice nt.
        multimediw; niewielkie poprawki pisowni i gramatyki

     WWeerrssjjaa 11..1166
        wiele uaktualnie i poprawek od Hannu Savolainena; dodany
        szeciomiesiczny "okres przydatnoci do uycia"; nowy URL do
        strony WWW dotyczcej ksiki, dodany odnonik do hiszpaskiej
        wersji jzykowej; niewielkie poprawki poprawki pisowni i
        gramatyki

  11..33..  NNoowwee wweerrssjjee tteeggoo ddookkuummeennttuu

  Nowe wersje oryginau tego dokumentu bd okresowo wysyane do gupy
  dyskusyjnej comp.os.linux.answers. Bd rwnie zaadowywane do
  rozmaitych anonimowych archiww ftp, zbierajcych tego typu
  informacje, jak np.  <ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/docs/HOWTO/>.

  Wersje hipertekstowe tego i innych dokumentw Linux HOWTO s dostpne
  na wielu serwerach WWW w Internecie, w tym pod adresem
  <http://sunsite.unc.edu/mdw/mdw.html>. Wikszo CD-ROMowych
  dystrybucji Linuxa zawiera dokumenty HOWTO, czsto w katalogu
  </usr/doc/>, jak rwnie dokumenty te dostpne s u kilku producentw
  w postaci drukowanej. Czasami dokumenty HOWTO z dystrybucji na pytach
  CD-ROM, archiww ftp i w formie drukowanej s nieaktualne. Jeli z
  daty wydania tego dokumentu wynika, e ma on wicej ni 6 miesicy,
  prawdopodobnie nowsza wersja jest ju dostpna w Internecie.

  Wersja polska znajduje si wraz z pozostaymi dokumentami Linux-HOWTO
  w wersji polskiej w archiwum ftp://ftp.ippt.gov.pl/pub/Linux/JTZ/

  Oryginalna, angielska wersja tego dokumentu:
  <ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/HOWTO/>.

  Francuska wersja tego dokumentu :
  <ftp://ftp.ibp.fr/pub2/linux/french/docs/HOWTO/>.

  Japoska wersja tego dokumentu :  <http://yebisu.ics.es.osaka-
  u.ac.jp/linux/>.

  Woska wersja tego dokumentu :
  <http://www.psico.unipd.it/ildp/docs/HOWTO/Sound-HOWTO.html>.

  Hiszpaska wersja tego dokumentu :
  <http://www.insflug.nova.es/howtos/online/sonido/sonido-COMO.html>.

  Jeli przetumaczysz orygina na inn wersj jzykow, daj zna
  autorowi, a do powyszej listy dodany zostanie odpowiedni odnonik.

  11..44..  IInnffoorrmmaaccjjaa zzwwrroottnnaa

  Polegam na Tobie, czytelniku, aby uczyni ten dokument uytecznym.
  Jeli masz jakie sugestie, poprawki lub komentarze, prosz wylij je
  do mnie, jeff_tranter@pobox.com, a ja sprbuje wczy je do nastpnej
  wersji.

  Wyraam rwnie ch udzielania odpowiedzi na oglne pytania dotyczce
  kart dwikowych tak dobrze jak tylko potrafi. Jednak zanim zapytasz
  mnie, _z_a_p_o_z_n_a_j _s_i_ _p_r_o_s_z_ _z _c_a__y_m _n_i_n_i_e_j_s_z_y_m _H_O_W_T_O, a wysyajc
  pytanie _d_o___c_z _d_o_k__a_d_n_ _i_n_f_o_r_m_a_c_j_ _n_a _t_e_m_a_t _p_r_o_b_l_e_m_u.

  Jeli opublikujesz ten dokument na dysku CD-ROM lub w wersji
  drukowanej, bybym wdziczny za przesanie mi jednego egzemplarza.
  Napisz e-mail, to podam mj adres pocztowy. Warto w takiej sytuacji
  rwnie rozway datek na rzecz Projektu Dokumentacji Linuxa (Linux
  Documentation Project), co wspomoe ide darmowej dokumentacji do
  Linuxa. W sprawie dokadniejszych informacji skontaktuj si z
  koordynatorem projektu Linux HOWTO, Gregiem Hankinsem
  <mailto:gregh@sunsite.unc.edu>.

  11..55..  PPoolliittyykkaa DDyyssttrryybbuuccjjii

  Prawa autorskie 1995-1997 Jeff Tranter.

  Ten HOWTO jest darmow dokumentacj; moesz go rozprowadza i/lub
  modyfikowa na zasadach okrelonych w Generalnej Publicznej Licencji
  GNU (GPL) przez Fundacj Darmowego Oprogramowania (Free Software
  Foundation); Licencja w wersji 2 lub (zgodnie z Twoim uznaniem)
  jakakolwiek pniejsza.

  Dokument ten rozprowadzany jest w nadziei, e bdzie przydatny, jednak
  bbeezz aaddnneejj ggwwaarraannccjjii; nawet bez domniemanej gwarancji pprrzzeezznnaacczzeenniiaa
  lub pprrzzyyddaattnnooccii ddoo kkoonnkkrreettnneeggoo cceelluu. Wicej szczegw znajdziesz w
  Generalnej Publicznej Licencji GNU.

  Moesz otrzyma kopi Generalnej Publicznej Licencji GNU, jeli
  napiszesz do Free Software Foundation, Inc., 675 Mass Ave, Cambridge,
  MA 02139, USA.

  22..  TTeecchhnnoollooggiiaa KKaarrtt DDwwiikkoowwyycchh

  Ten rozdzia jest _b_a_r_d_z_o skrtowym przegldem technologii dwiku
  komputerowego, ktry ma na celu uatwi ci zrozumienie pniej
  uywanych poj. Aby dowiedzie si wicej, powiniene odwoa si do
  ksiek o dwiku cyfrowym lub cyfrowym przetwarzaniu sygnaw
  dwikowych.

  Dwik jest zjawiskiem _a_n_a_l_o_g_o_w_y_m; moe przyjmowa dowolne wartoci z
  cigego przedziau. Komputery s _c_y_f_r_o_w_e; lubi pracowa z
  wartociami dyskretnymi. Karty dwikowe wykorzystuj urzdzenie zwane
  _K_o_n_w_e_r_t_e_r_e_m _A_n_a_l_o_g_o_w_o _- _C_y_f_r_o_w_y_m (A/D lub ADC) do konwersji napi
  odpowiadajcych analogowym falom dwikowym do postaci cyfrowych lub
  numerycznych wartoci, ktre mona przechowywa w pamici. Podobnie,
  _K_o_n_w_e_r_t_e_r _C_y_f_r_o_w_o _- _A_n_a_l_o_g_o_w_y (D/A lub DAC) przeksztaca wartoci
  numeryczne z powrotem na napicia analogowe, ktre w efekcie mog
  sterowa gonikiem, produkujc dwik.

  Proces przetwarzania postaci analogowej na cyfrow, zwany
  prbkowaniem, obciony jest pewnym bdem. Dwa czynniki s
  najwaniejsze przy okrelaniu, jak wiernie prbkowany dwik
  odwzorowuje analogowy orygina. _C_z__s_t_o_t_l_i_w_o__ _p_r__b_k_o_w_a_n_i_a to liczba
  prbek pobranych w danej jednostce czasu (najczciej okrelana w
  prbkach na sekund lub Hertzach). Przy niskiej czstotliwoci
  prbkowania analogowy sygna odwzorowany bdzie mniej dokadnie.
  _R_o_z_m_i_a_r _p_r__b_k_i to zakres wartoci uywanych do opisania kadej prbki,
  zazwyczaj oznaczony w bitach. Im wikszy rozmiar prbki, tym
  dokadniejszy bdzie sygna cyfrowy.

  Karty dwikowe najczciej uywaj prbek 8- lub 16-bitowych przy
  czstotliwociach prbkowania od okoo 4000 do 44.000 prbek na
  sekund. Prbki mog rwnie zawiera jeden kana (mono) lub dwa
  kanay (stereo).

  _S_y_n_t_e_z_a _F_M jest starsz technik wytwarzania dwiku. Polega na
  czeniu rnych fal dwikowych (np. sinusoidalnej, trjktnej,
  kwadratowej). Syntez FM atwiej jest zaimplementowa sprztowo ni
  konwersj D/A, ale za to trudniej j oprogramowa. Jest ona rwnie
  mniej elastyczna. Wiele kart dwikowych obsuguje syntez FM dla
  celw wstecznej kompatybilnoci ze starszymi kartami i programami.
  Zazwyczaj zawieraj one kilka niezalenych generatorw dwiku lub
  _g__o_s__w.

  _S_y_n_t_e_z_a _W_a_v_e_t_a_b_l_e czy elastyczno konwersji D/A z wielokanaowymi
  moliwociami syntezy FM. W tej technologii przetworzone na posta
  cyfrow gosy mog by zaadowane do dedykowanego obszaru pamici, a
  nastpnie odtwarzane, czone i modyfikowane przy niewielkim
  obcieniu procesora.  Wszystkie najlepsze karty dwikowe obsuguj
  syntez wavetable.

  Wikszo kart dwikowych daje moliwo _m_i_k_s_o_w_a_n_i_a - czenia
  sygnaw z rnych rde wejciowych i kontrolowania poziomw
  gonoci.

  _M_I_D_I jest skrtem od nazwy Musical Instrument Digital Interface
  (Cyfrowy Interfejs Instrumentw Muzycznych) i jest standardowym
  protokoem sprztowym i programowym pozwalajcym instrumentom
  muzycznym na komunikowanie si ze sob. Sygnay przesane po szynie
  MIDI mog by rwnie przechowywane w plikach MIDI do pniejszej
  obrbki i odtwarzania. Wiele kart dwikowych zawiera interfejs MIDI.
  Te, ktre go nie maj, nadal mog odgrywa pliki MIDI przy uyciu
  zintegrowanych w karcie funkcji.

  _P_l_i_k_i _M_O_D s powszechnym formatem utworw generowanych za pomoc
  komputerw. Obok informacji o nutach, ktre maj by zagrane, pliki te
  zawieraj cyfrowe prbki instrumentw (inaczej zwane gosami). Pliki
  MOD po raz pierwszy pojawiy si na komputerach Amiga, ale mog by
  odtwarzane z pomoc stosownego oprogramowania na innych systemach, z
  Linuxem wcznie.

  33..  OObbssuuggiiwwaannee UUrrzzddzzeenniiaa

  W tym rozdziale wymieniono karty graficzne i interfejsy, ktre s
  obecnie obsugiwane przez Linuxa. Informacja tutaj zawarta oparta jest
  na najnowszych w trakcie pisania tego dokumentu jdrach Linuxa.

  Sterownik dwiku ma sw wasn numeracj wersji. Ostatnie stabilne
  jdro Linuxa to wersja 2.0.27, wykorzystujca sterownik dwiku w
  wersji 3.5.4-960630.

  Autor sterownika dwiku, Hannu Savolainen, zazwyczaj rwnie
  udostpnia nowsze wersje sterownika dwiku zanim wczane s one do
  standardowej dystrybucji jdra Linuxa. Najbardziej aktualna lista
  obsugiwanych kart znajduje si pod adresem  <http://www.4front-
  tech.com/ossfree/new_cards.html> (USA) lub
  <http://personal.eunet.fi/pp/voxware/new_cards.html> (Europa).  Na
  tych stronach wyszczeglnione jest, ktra wersja sterownika dwiku
  jest wymagana przy danym typie karty dwikowej, lub czy sterownik
  danej karty jest nadal w fazie rozwoju. Plik
  </usr/src/linux/drivers/sound/Readme.cards>, rozprowadzany wraz ze
  sterownikiem dwiku do jdra, zawiera informacj o obsugiwanych
  kartach, ale nie zawsze jest aktualny.

  Sterownik dwiku powinien rwnie dziaa z wikszoci kart
  dwikowych na platformie Alpha. Jednake, niektre karty mog
  wywoywa konflikty na portach I/O innych urzdze systemw opartych
  na Alpha, nawet jeli dziaaj one poprawnie na komputerach i386, wic
  oglnie rzecz biorc nie mona z gry okreli, czy dana karta bdzie
  dziaa, zanim si faktycznie nie sprbuje.

  W czasie, gdy to pisz, sterownik dwiku nie dziaa jeszcze na wersji
  Linuxa na systemy z procesorem PowerPC, ale w przyszoci obsuga ta
  powinna si pojawi.

  Wyglda na to, e sterownik dwiku mona doczy do jdra w wersji
  Linuxa na systemy MIPs, ale obawiam si e nie specjalnie dziaa (czy
  komputery MIPs maj w ogle sloty ISA?).

  Jdro Linuxa zawiera osobne sterowniki dla wersji na Atari i Amig,
  ktre implementuj kompatybilny podzestaw sterownika na platform
  Intel, przy uyciu wbudowanych w te komputery urzdze.

  Wersja Linuxa na systemy SPARC nie ma obecnie obsugi dwiku
  (podobnie jak Amiga i Atari, komputery SPARC maj wbudowane urzdzenia
  dwikowe, wic mona to zaatwi nowym sterownikiem).

  33..11..  KKaarrttyy DDwwiikkoowwee

  Nastpujce karty dwikowe obsugiwane s przez sterownik dwiku
  jdra Linuxa:

    ATI Stereo F/X (nie jest ju produkowana)

    AdLib (nie jest ju produkowana)

    Ensoniq SoundScape (i kompatybilne firm Reveal i Spea)

    Gravis Ultrasound

    Gravis Ultrasound ACE

    Gravis Ultrasound Max

    Gravis Ultrasound z opcjonalnym prbkowaniem 16-bitowym

    Logitech Sound Man 16

    Logitech SoundMan Games

    Logitech SoundMan Wave

    MAD16 Pro (ukady OPTi 82C928, 82C929, 82C930, 82C924)

    Media Vision Jazz16

    MediaTriX AudioTriX Pro

    Microsoft Windows Sound System (MSS/WSS)

    Mozart (OAK OTI-601)

    Orchid SW32

    Personal Sound System (PSS)

    Pro Audio Spectrum 16

    Pro Audio Studio 16

    Pro Sonic 16

    Roland MPU-401 interfejs MIDI

    Sound Blaster 1.0

    Sound Blaster 16

    Sound Blaster 16ASP

    Sound Blaster 2.0

    Sound Blaster AWE32

    Sound Blaster Pro

    TI TM4000M notebook

    ThunderBoard

    Turtle Beach Tropez ("classic", ale nie Plus)

    Turtle Beach Maui

    Yamaha FM synthesizers (OPL2, OPL3 i OPL4)

    6850 UART interfejs MIDI

  Naley zauway, e karty Plug and Play (PnP) nie s w peni
  kompatybilne ze starszymi modelami bez PnP tego samego urzdzenia. Dla
  przykadu, SoundBlaster16 PnP nie jest w peni zgodna z oryginaln
  kart SoundBlaster16. Podobnie jest w przypadku kart Soundscape PnP i
  GUS PnP. Wicej informacji o Plug and Play znajdziesz w dalszej czci
  tego dokumentu.

  Nastpujce karty _n_i_e _s_ obsugiwane, z powodu, e s przestarzae,
  bd dlatego, e producent nie chce udostpni informacji
  programistycznych niezbdnych do napisania sterownika.

    Pro Audio Spectrum (oryginalna)

    Pro Audio Spectrum+

    starsze (oparte o Sierra Aria) karty dwikowe firmy Diamond

  Inne karty dwikowe, ktre okrela si jako kompatybilne z jedn z
  obsugiwanych kart dwikowych _m_o_g_ dziaa, jeli s zgodne sprztowo
  (tj. na poziomie rejestrw).

  Mimo faktu, i wikszo kart dwikowych tytuuje si mianem
  "kompatybilnych z SoundBlaster", bardzo niewiele z obecnie
  sprzedawanych kart jest wystarczajco kompatybilnych, aby pracowa z
  linuxowym sterownikiem karty SoundBlaster. Karty te najczciej
  pracuj lepiej pod kontrol sterownika MSS/WSS lub MAD16. Jedynie
  prawdziwe karty SoundBlaster, produkowane przez Creative Labs,
  zawierajce oryginalne ukady (tzn. SoundBlaster16 Vibra), karty MV
  Jaz16 i oparte o ESS688/1688 dziaaj dobrze ze sterownikiem
  SoundBlaster. Prba uycia ustawienia "16-bitowa karta dwikowa
  kompatybilna z SoundBlaster Pro" to zazwyczaj tylko strata czasu.

  Jdro Linuxa obsuguje port SCSI wbudowany w niektre karty dwikowe
  (np. ProAudioSpectrum 16) i firmowy interfejs do niektrych napdw
  CD-ROM (np. Soundblaster Pro). Wicej informacji znajdziesz w
  dokumentach Linux SCSI HOWTO oraz Linux CDROM HOWTO

  Dostpny jest take adowalny modu jdra obsugujcy porty joysticka
  - rwnie te, ktre znajduj si na niektrych kartach dwikowych.

  Zauwa, e obsuga SCSI, CD-ROM, joysticka i sterowniki dwikowe w
  jdrze s od siebie cakowicie niezalene.

  Najnowsze informacje o sterowniku kart dwikowych znajdziesz na
  stronie WWW Hannu Savolainena, ktrej adres wymieniony jest w
  rozdziale __r__d__a _I_n_f_o_r_m_a_c_j_i.

  33..22..  DDooddaattkkoowwee SStteerroowwnniikkii DDwwiikkuu

  Dostpnych jest te kilka "nieoficjalnych" sterownikw dwiku, nie
  wczonych do dystrybucji jdra Linuxa, uywanych zamiast
  standardowego sterownika dwiku.

  Komercyjn wersj sterownika dwiku pod Linuxa sprzedaje firma 4Front
  Technologies. Oferowana przez nich wersja ma kilka dodatkowych funkcji
  w porwnaniu ze sterownikiem wczonym do dystrybucji jdra Linuxa.
  Wicej informacji na ten temat znajdziesz na stronie WWW 4Front
  Technologies.

  Markus Mummert (mum@mmk.e-technik.tu-muenchen.de) stworzy pakiet
  sterownikw do kart Turtle Beach MultiSound (classic), Tahiti i
  Monterey. W dokumentacji czytamy:

       "Jest on zaprojektowany do wysokiej jakoci zapisu/odczytu z
       dysku twardego bez utraty synchronizacji nawet na
       obcionych systemach. Inne funkcje, takie jak synteza fal,
       MIDI i cyfrowy procesor sygnaowy (DSP) nie mog by
       uywane. Nie jest rwnie moliwe jednoczesne odtwarzanie i
       nagrywanie. Obecnie zastpuje on VoxWare i by testowany na
       kilku wersjach jdra, od 1.0.9 do 1.2.1. Mona go rwnie
       zainstalowa na systemach UN*X SysV386R3.2."

  Mona je znale pod adresem
  <http://www.cs.colorado.edu/~mccreary/tbeach>.

  Kim Burgaard (burgaard@daimi.aau.dk) napisa sterownik i programy
  narzdziowe do interfejsu MIDI Roland MPU-401. Opis z mapy
  oprogramowania Linuxa jest nastpujcy:

       "Sterownik do interfejsw MIDI w peni zgodnych z Roland
       MPU-401 (w tym rwnie Roland SCC-1 i RAP-10/ATW-10). Wraz
       ze sterownikiem otrzymujemy uyteczny zestaw programw
       narzdziowych, w skad ktrego wchodz midzy innymi odt
       warzacz i rejestrator standardowych plikw MIDI (Standard
       MIDI Files)."

       Od czasu wydania wersji 0.11a dokonano licznych ulepsze.
       Midzy innymi, sterownik zawiera obecnie procedury dzielenia
       pracy IRQ i mona go skompilowa z nowym interfejsem moduw
       jdra. Opcja pracy z metronomem, moliwo synchronizowania
       np. grafiki na podstawie rytmu bez utraty precyzji, zaawan
       sowany interfejs powtarzania/nagrywania/nadpisywania i
       wiele, wiele wicej."

  Mona to znale pod adresem :
  <ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/kernel/sound/mpu401-0.2.tar.gz>.

  33..33..  GGoonniikk PPCC ((PPCC SSppeeaakkeerr))

  Dostpny jest sterownik dwiku, nie wymagajcy adnych dodatkowych
  urzdze dwikowych; wykorzystuje on wewntrzny gonik PC. Jest on w
  wikszoci programowo zgodny ze sterownikiem kart dwikowych, jednak
  jak mona si byo spodziewa, jako uzyskiwanego dwiku jest
  znacznie gorsza i procesor jest znacznie bardziej obciony. Wyniki
  bywaj rne, zalenie od charakterystyki danego gonika. Wicej
  informacji znajdziesz w dokumentach doczonych do sterownika gonika
  PC.

  Bieca wersja to 0.9b i mona j zdoby pod adresem
  <ftp://ftp.informatik.hu-berlin.de/pub/os/linux/hu-sound/>

  33..44..  PPoorrtt RRwwnnoolleeggyy

  Innym wyjciem jest skonstruowanie konwertera cyfrowo-analogowego w
  oparciu o rwnolegy port drukarki i kilka dodatkowych komponentw.
  Jako dwiku w tym przypadku jest lepsza ni na goniku PC, ale
  nadal sterownik konsumuje duo czasu procesora. Wskazwki dotyczce
  budowy takiego konwertera, oraz odpowiedni sterownik zawiera wczeniej
  wspomniany pakiet sterujcy do gonika PC.

  44..  IInnssttaallaaccjjaa

  Konfiguracja obsugi dwiku przez Linuxa sprowadza si do
  nastpujcych krokw:

  1. Instalacja karty dwikowej.

  2. Konfiguracja i kompilacja jdra z obsug dwiku.

  3. Stworzenie plikw urzdze.

  4. Przeadowanie jdra Linuxa i testowanie ustawie.

  Nastpne rozdziay szczegowo opisuj kady z tych krokw.

  44..11..  IInnssttaallaaccjjaa KKaarrttyy DDwwiikkoowweejj

  Postp zgodnie ze wskazwkami producenta odnonie instalacji sprztu,
  lub zle instalacj dostawcy twojego komputera.

  Starsze karty dwikowe maj zazwyczaj przeczniki lub jumpery
  pozwalajce dobra ustawienia IRQ, kanaw DMA, itd.; zapisz sobie
  wartoci, ktre ustawisz. Jeli nie masz pewnoci, wykorzystaj
  ustawienia fabryczne. W miar moliwoci prbuj unika konfliktw
  karty z innymi urzdzeniami (np. kartami ethernet, kontrolerami SCSI,
  portami szeregowymi i rwnolegymi).

  Zazwyczaj powiniene uywa te same ustawienia portu I/O, IRQ i DMA,
  ktre dziaaj pod DOSem. Jednak w niektrych przypadkach (szczeglnie
  przy kartach PnP) dla poprawnego dziaania karty pod Linuxem
  ustawienia bd musiay by inne. Moe si przyda metoda
  dowiadczalna.

  44..22..  KKoonnffiigguurroowwaanniiee jjddrraa

  Przy wstpnej instalacji Linuxa prawdopodobnie uye jdra
  prekompilowanego. Jdra te zazwyczaj nie zawieraj obsugi dwiku.
  Najlepiej przekompilowa jdro samemu z takimi sterownikami, jakie s
  Ci potrzebne. Moesz rwnie chcie przekompilowa jdro aby
  uaktualni je do nowszej wersji lub aby zwolni nieco pamici przez
  zminimalizowanie jego rozmiarw.

  Szczegy odnonie kompilacji jdra znajdziesz w Linux Kernel HOWTO
  <http://www.jtz.org.pl/Html/Kernel-HOWTO.pl.html> po polsku (lub w
  oryginale Linux Kernel HOWTO <http://sunsite.unc.edu/mdw/HOWTO/Kernel-
  HOWTO.html>). Wspomn tutaj tylko o kilku kwestiach specyficznych dla
  kart dwikowych.

  Jeli nigdy wczeniej nie konfigurowae obsugi dwiku w jdrze,
  dobrze byoby, aby przeczyta _w_s_z_y_s_t_k_i_e dokumenty Readme doczone do
  sterownikw dwiku do jdra, w szczeglnoci informacj o konkretnym
  typie karty dwikowej, ktrej uywasz. Nastpujce pliki informacyjne
  mona znale w katalogu kodu rdowego sterownika dwiku do jdra,
  zazwyczaj </usr/src/linux/drivers/sound>:

  CHANGELOG         - opis zmian w poszczeglnych wersjach
  COPYING           - ograniczenia rozprowadzania i prawa autorskie
  Readme            - najwiesze i najwaniejsze informacje
  Readme.aedsp16    - informacje o karcie dwikowej Audio Excel DSP 16
  Readme.cards      - uwagi na temat konfigurowania konkretnych kart
  Readme.linux      - uwagi o instalacji osobnych wersji sterownika dwiku
  Readme.modules    - jak skompilowa sterownik dwiku do postaci moduu adowalnego
  Readme.v30        - nowe funkcje w wersji 3.0 sterownika dwiku
  experimental.txt  - uwagi o opcjach eksperymantalnych

  Postp zgodnie ze zwyk procedur tworzenia jdra. Obecnie dostpne
  s trzy interfejsy uatwiajce konfigurowanie jdra. Graficzny
  interfejs dziaajcy w X11 mona wywoa wpisujc "make xconfig".
  Interfejs oparty o okienkowe menu, wymagajcy jedynie trybu tekstowego
  jest dostpny jako "make menuconfig". Pierwotna metoda, wywoywana
  przez "make config", to prosty, tekstowy interfejs.

  Szczeglnie uwanie naley korzysta z "make xconfig" i "make
  menuconfig". Naley dokadnie przeledzi wszystkie pytania Yes/No.
  Domyln odpowiedzi na te pytania jest zawsze 'No' (nie), co nie we
  wszystkich przypadkach jest poprawne. W szczeglnoci opcja "/dev/dsp
  and /dev/audio support" (CONFIG_AUDIO) powinna zazwyczaj by wczona.

  W tym dokumencie przyjem zaoenie, e konfigurowa bdziesz jdro
  metod tradycyjn "make config" - odpowiadajc na kolejne pytania,
  chocia sam proces jest podobny w innych przypadkach.

  S rwnie dwie rne metody konfigurowania dwiku. Pierwsza to tzw.
  "stara" metoda (jedyna dostpna w jdrach przed wersj 2.0.0).
  Wykorzystuje ona osobny program konfiguracyjny, bdcy czci
  sterownika dwiku. Sposb ten jest skuteczny w przypadku wiszoci
  kart dwikowych z wyjtkiem kilku rzadkich modeli, ktre wymagaj
  dodatkowych sterownikw "niskopoziomowych" (miroSOUND, AWE32 i
  AEDSP16).

  Druga, "nowa" metoda, jest lepiej zintegrowana z okienkowym systemem
  konfiguracji jdra. Nie dziaa ona w przypadku kart, ktre wymagaj
  pliku zaadowanego od producenta. Nale do nich karty PSS, SM Wave,
  AudioTrix Pro i TurtleBeach Tropez/Maui. Przy tych kartach konieczne
  jest uycie starej metody.

  "make xconfig" wywouje zawsze "now" metod. Przy "make menuconfig"
  moesz wybra midzy "star" i "now" metod w okienku konfiguracji
  dwiku. Jeli natomiast uywasz "make config", domylnie wybierana
  jest "stara" metoda. Jednak jeli ju raz skorzystae z "nowej"
  metody, bdzie ona rwnie uywana przez "make config". Przeczy si
  do "starej" metody moesz wwczas przez uruchomienie "make menuconfig"
  i wybranie jej w menu.

  Zalecany sposb to uycie "make menuconfig" w poczeniu ze "star"
  metod. Wiele problemw konfiguracji dwiku powstaje (przynajmniej
  czciowo) z powodu niepoprawnego uycia "nowej" metody.

  Moliwe jest rwnie skompilowanie sterownika dwiku do postaci
  adowalnego moduu jdra. Na pocztek zalecam wkompilowanie sterownika
  do rezydentnej czci jdra. Z chwil, gdy ju zostanie przetestowany
  i dziaa poprawnie, moesz sprbowa opcj moduu.

  Po uruchomieniu make config, wcz obsug dwiku odpowiadajc "y" na
  pytanie:

       Sound card support (CONFIG_SOUND) [M/n/y/?]

  Po zakoczeniu pyta konfiguracyjnych skompilowany i uruchomiony
  zostanie program konfiguracji dwiku, ktry nastpnie wypyta ci o
  podane opcje dotyczce kart dwikowych. Odpowiadaj na te pytania
  ostronie, nieprawidowa odpowied moe spowodowa, e pewne dalsze
  pytania w ogle nie zostan zadane. Dla przykadu, nie odpowiadaj
  "yes" na pierwsze pytanie (PAS16) jeli rzeczywicie nie masz PAS16.
  Nie wczaj wikszej iloci kart ni faktycznie potrzebujesz obsuy,
  gdy jedynie zajmuje to pami. Dodatkowo, niektre sterowniki (jak
  MPU-401) mog kci si z kontrolerem SCSI i uniemoliwia adowanie
  jdra.
  Wymieniam poniej opisy poszczeglnych opcji konfiguracji. Odpowiedz
  "y" (tak) lub "n" (nie) na kade pytanie. Pokazywana jest odpowied
  domylna, wic "Y/n/?" oznacza domylnie "y", a "N/y/?" oznacza, e
  domylnym ustawieniem jest "n". Aby uy ustawienie domylne po prostu
  nacinij Enter, ale pamitaj, e warto ta niekoniecznie jest
  poprawna.

  Wpisujc znak zapytania ("?") otrzymasz krtk informacj opisujc
  dan opcj konfiguracji.

  Zauwa rwnie, e nie wszystkie pytania musz uzyska odpowied.
  Program konfiguracyjny moe wyczy pewne pytania zalenie od
  wczeniejszych odpowiedzi. Moe rwnie wybiera pewne opcje
  automatycznie.

     OOlldd ccoonnffiigguurraattiioonn eexxiissttss iinn //eettcc//ssoouunnddccoonnff.. UUssee iitt [[YY//nn//??]]
        _(_W _/_e_t_c_/_s_o_u_n_d_c_o_n_f _z_n_a_l_e_z_i_o_n_o _p_o_p_r_z_e_d_n_i_ _k_o_n_f_i_g_u_r_a_c_j__. _U__y_ _j_
        _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Jeli wczeniej kompilowae jdro z obsug dwiku,
        mog by zapisane ustawienia poprzedniej konfiguracji. Jeli
        chcesz uy poprzednio wybrane opcje, odpowiedz "y". Jeli
        chcesz sprbowa innej konfiguracji lub uaktualnie jdro do
        nowszej wersji, powiniene odpowiedzie "n" i przej przez
        procedur konfiguracji.

     PPrrooAAuuddiiooSSppeeccttrruumm 1166 ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _P_r_o_A_u_d_i_o_S_p_e_c_t_r_u_m _1_6 _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" _t_y_l_k_o
        jeli masz kart Pro Audio Spectrum _1_6, ProAudio Studio 16 lub
        Logitech SoundMan 16. Nie odpowiadaj "y" jeli masz jak inn
        kart firmy Media Vision lub Logitech, gdy nie s one
        kompatybilne z PAS16.

     SSoouunnddBBllaasstteerr ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _k_a_r_t _S_o_u_n_d_B_l_a_s_t_e_r _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" jeli masz
        oryginaln kart SoundBlaster produkcji Creative Labs, lub klon
        w 100% kompatybilny (jak np. Thunderboard lub SM Games). Jeli
        twoja karta jest na licie obsugiwanych kart, zerknij na
        instrukcje do tej konkretnej karty zawarte w pliku Readme.cards
        zanim odpowiesz na to pytanie. Przy nieznanych kartach moesz
        odpowiedzie "y" jeli w opisie dostarczonym z kart
        stwierdzono, e jest kompatybilna z SoundBlasterem.

     GGrraavviiss UUllttrraassoouunndd ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _G_r_a_v_i_s _U_l_t_r_a_s_o_u_n_d _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" jeli masz
        kart GUS lub GUS MAX. Odpowiedz "n" gdy ich nie masz, poniewa
        sterownik zera sporo pamici.

     MMPPUU--440011 ssuuppppoorrtt ((NNOOTT ffoorr SSBB1166)) [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _M_P_U_-_4_0_1 _(_N_I_E _d_o_t_y_c_z_y _S_B_1_6_) _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Bd ostrony z
        tym pytaniem. Interfejs MPU-401 jest obsugiwany przez prawie
        wszystkie karty dwikowe. Jednake, pewne obsugiwane przez
        Linuxa karty maj wasne sterowniki do MPU-401. Wczenie opcji
        MPU-401 dla tych kart wywoa konflikty. Troch kopotw
        spowodowa moe rwnie wczenie opcji MPU-401 dla sprztu,
        ktry tak naprawd nie ma MPU-401. Jeli twoja karta znalaza
        si na licie obsugiwanego sprztu, przeczytaj informacje
        dotyczce tej konkretnej karty w pliku Readme.cards. Bezpiecznie
        jest odpowiedzie "y" jeli masz prawdziw kart interfejsu MIDI
        MPU-401.

     66885500 UUAARRTT MMiiddii ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _M_I_D_I _6_8_5_0 _U_A_R_T _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Bezpiecznie jest
        odpowiedzie "n" na to pytanie we wszystkich przypadkach.
        Interfejs 6850 UART uywany jest bardzo rzadko.

     PPSSSS ((EECCHHOO--AADDII22111111)) ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _P_S_S _(_E_C_H_O_-_A_D_I_2_1_1_1_) _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" tylko jeli
        masz karty Orchid SW32, Cardinal DSP16 lub jakie inne oparte na
        ukadzie PSS (AD1848 codec + ko ADSP-2115 DSP + ko Echo
        ESC614 ASIC).

     1166 bbiitt ssaammpplliinngg ooppttiioonn ooff GGUUSS ((_n_o_t GGUUSS MMAAXX)) [[YY//nn//??]]
        _(_O_p_c_j_a _1_6_-_b_i_t_o_w_e_g_o _p_r__b_k_o_w_a_n_i_a _w _G_U_S _(_n_i_e _d_o_t_y_c_z_y _G_U_S _M_A_X_)
        _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" jeli masz zainstalowan 16-bitow
        kart siostrzan na swojej karcie GUS. Odpowiedz "n" jeli masz
        kart GUS MAX. Odpowied "y" przy tej opcji powoduje wyczenie
        obsugi GUS MAX.

     GGUUSS MMAAXX ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _G_U_S _M_A_X _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" tylko jeli masz kart
        GUS MAX.

     MMiiccrroossoofftt SSoouunndd SSyysstteemm ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _M_i_c_r_o_s_o_f_t _S_o_u_n_d _S_y_s_t_e_m _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Ponownie, pomyl
        dobrze, zanim odpowiesz tutaj "y". Bezpiecznie jest wybra "y"
        jeli masz oryginaln kart Windows Sound System wyprodukowan
        przez Microsoft, lub kart Aztech SG 16 Pro (lub NX16 Pro).
        Moesz rwnie odpowiedzie "y" jeli twoja karta nie bya
        wymieniona wczeniej w tym dokumencie. Przy kartach
        obsugiwanych przez VoxWare, przejrzyj instrukcje do konkretnej
        karty w pliku Readme.cards. Niektre karty maj wasn obsug
        MSS i w ich przypadku wczenie tej opcji wywoa konflikty.

     EEnnssoonniiqq SSoouunnddssccaappee ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _k_a_r_t _E_n_s_o_n_i_q _S_o_u_n_d_s_c_a_p_e _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" jeli
        masz kart dwikowo opart na ukadzie Ensoniq SoundScape.
        Takie karty produkowane s co najmniej przez Ensoniq, Spea i
        Reveal (Reveal robi take inne karty).

     MMeeddiiaaTTrriiXX AAuuddiiooTTrriiXX PPrroo ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _M_e_d_i_a_T_r_i_X _A_u_d_i_o_T_r_i_X _P_r_o _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz "y" jeli
        masz kart AudioTriX Pro.

     SSuuppppoorrtt ffoorr MMAADD1166 aanndd//oorr MMoozzaarrtt bbaasseedd ccaarrddss??
        _(_O_b_s__u_g_a _k_a_r_t _M_A_D_1_6 _i_/_l_u_b _o_p_a_r_t_y_c_h _n_a _u_k__a_d_z_i_e _M_o_z_a_r_t_?_)"
        Odpowiedz "y" jeli twoja karta ma ukad interfejsu audio Mozart
        (OAK OTI-601) lub MAD16 (OPTi 82C928 or 82C929). Owe ukady s
        obecnie do popularne, wic moliwe jest, e wiele kart no-name
        ma jeden z nich. Dodatkowo, ukad MAD16 montowany jest w
        niektrych kartach znanych producentw takich jak Turtle Beach
        (Tropez), Reveal (kilka modeli) i Diamond (ostatnie).

     SSuuppppoorrtt ffoorr CCrryyssttaall CCSS44223322 bbaasseedd ((PPnnPP)) ccaarrddss [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _k_a_r_t _P_n_p _o_p_a_r_t_y_c_h _n_a _C_r_y_s_t_a_l _C_S_4_2_3_2 _[_Y_/_n_/_?_]_)"
        Odpowiedz "y" jeli masz kart opart na ukadzie Crystal
        CS4232.

     SSuuppppoorrtt ffoorr TTuurrttllee BBeeaacchh WWaavvee FFrroonntt ((MMaauuii,, TTrrooppeezz)) ssyynntthheessiizzeerrss
        [Y/n/?]
         _(_O_b_s__u_g_a _T_u_r_t_l_e _B_e_a_c_h _W_a_v_e _F_r_o_n_t _(_M_a_u_i_, _T_r_o_p_e_z_)_)" Odpowiedz "y"
        jeli masz jedn z tych kart.

     SSoouunnddBBllaasstteerr PPrroo ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
         _(_O_b_s__u_g_a _S_o_u_n_d_B_l_a_s_t_e_r _P_r_o _[_Y_/_n_/_?_]"  Wcz t opcj jeli masz
        kart SoundBlaster Pro lub SoundBlaster 16. Wcz j rwnie
        jeli masz jakikolwiek klon SoundBlaster Pro. Odpowied "n"
        oszczdza troch pamici, ale "y" to bezpieczniejsze wyjcie.

     SSoouunnddBBllaasstteerr 1166 ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _S_o_u_n_d_B_l_a_s_t_e_r _1_6 _[_Y_/_n_/_?_]"  Wcz jeli masz kart
        SoundBlaster 16 (rwnie AWE32).

     AAuuddiioo EExxcceell DDSSPP 1166 iinniittiiaalliizzaattiioonn ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _i_n_i_c_j_a_l_i_z_a_c_j_i _A_u_d_i_o _E_x_c_e_l _D_S_P _1_6 _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Wcz t
        opcj, jeli masz kart Audio Excel DSP16. Wicej informacji
        znajdziesz w pliku Readme.aedsp16.

  Nastpnie program konfiguracyjny zadaje kilka pyta o serwisy wyszego
  poziomu. Zalecana jest odpowied "y" na kade z tych pyta. Odpowiadaj
  "n" tylko wwczas, gdy jeste pewien, e nie bdziesz danej opcji
  potrzebowa.

     //ddeevv//ddsspp aanndd //ddeevv//aauuddiioo ssuuppppoorrtt ((uussuuaallllyy rreeqquuiirreedd)) [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _/_d_e_v_/_d_s_p _i _/_d_e_v_/_a_u_d_i_o _(_z_a_z_w_y_c_z_a_j _w_y_m_a_g_a_n_a_) _[_Y_/_n_/_?_]_)"
        Odpowied "n" wycza /dev/dsp i /dev/audio, urzdzenia
        konwerterw A/D i D/A. Odpowiedz "y".

     MMIIDDII iinntteerrffaaccee ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _i_n_t_e_r_f_e_j_s_u _M_I_D_I _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowied "n" wycza
        urzdzenia /dev/midixx i dostp do jakichkolwiej portw MIDI
        wykorzystujcych /dev/sequencer i /dev/music. Opcja ta rwnie
        wpywa na wszystkie urzdzenia kompatybilne z MPU-401 i/lub
        General MIDI.

     FFMM ssyynntthheessiizzeerr ((YYMM33881122//OOPPLL--33)) ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _s_y_n_t_e_z_a_t_o_r_a _F_M _(_Y_M_3_8_1_2_/_O_P_L_-_3_) _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowiedz na
        to pytanie "y".

     //ddeevv//sseeqquueenncceerr ssuuppppoorrtt [[YY//nn//??]]
        _(_O_b_s__u_g_a _/_d_e_v_/_s_e_q_u_e_n_c_e_r _[_Y_/_n_/_?_]_)"  Odpowied "n" wycza
        /dev/sequencer i /dev/music

     DDoo yyoouu wwaanntt ssuuppppoorrtt ffoorr tthhee mmiixxeerr ooff SSGG NNXX PPrroo ??
        _(_C_z_y _c_h_c_e_s_z _o_b_s__u_g_ _m_i_x_e_r_a _S_G _N_X _P_r_o_?_)"  Odpowiedz "y" jeli
        masz kart dwikow Sound Galaxy NX Pro i yczysz sobie mie
        obsug jej rozszerzonych funkcji miksowania.

     DDoo yyoouu wwaanntt ssuuppppoorrtt ffoorr tthhee MMVV JJaazzzz1166 ((PPrrooSSoonniicc eettcc..)) ??
        _(_C_z_y _c_h_c_e_s_z _o_b_s__u_g_ _M_V _J_a_z_z_1_6 _(_P_r_o_S_o_n_i_c _i_t_d_._)_?_)"  Odpowiedz "y"
        jeli masz kart dwikow MV Jazz16.

     DDoo yyoouu hhaavvee aa LLooggiitteecchh SSoouunnddMMaann GGaammeess [[YY//nn//??]]
        _(_C_z_y _m_a_s_z _k_a_r_t_ _L_o_g_i_t_e_c_h _S_o_u_n_d_M_a_n _G_a_m_e_s_[_Y_/_n_/_?_]_) " Odpowiedz "y"
        jeli masz kart dwikow Logitech SoundMan Games.

  Po zadaniu powyszych pyta program konfiguracyjny pyta o szczegowe
  informacje dotyczce konfiguracji karty. Zazwyczaj chodzi o adresy I/O
  i parametry IRQ i DMA. Przy niektrych kartach program pyta o pewne
  pliki, ktre maj by uyte w trakcie instalacji karty. S one uywane
  przez karty posiadajce ukad DSP lub mikroprocesor, ktry musi by
  zainicjalizowany poprzez zaadowanie pliku programu (mikrokodu) do
  pamici karty. W niektrych przypadkach plik mikrokodu dopisywany jest
  do pliku .h przez program konfiguracyjny, a nastpnie wczany do
  sterownika w trakcie kompilacji. Przeczytaj informacje dotyczce
  twojej karty w pliku Readme.cards.

  Na kocu zostaniesz zapytany:

       The sound driver is now configured.
       Save copy of this configuration to /etc/soundconf [Y/n/?]

       (Sterownik dwiku jest teraz skonfigurowany.
       Zapisa kopi tej konfiguracji do pliku /etc/soundconf [Y/n/?])

  Najczciej powiniene wpisa "y" aby mia moliwo wykorzystanie
  tej samej konfiguracji sterownika dwiku nastpnym razem przy
  kompilacji jdra.

  Jeli uaktualniasz sterownik dwiku do nowszej wersji, upewnij si,
  e pliki /usr/include/sys/soundcard.h i /usr/include/sys/ultrasound.h
  s dowizaniami symbolicznymi do odpowiadajcych im plikw w katalogu
  /usr/include/linux, lub e po prostu zawieraj wiersze odpowiednio
  #include <linux/soundcard.h> i #include <linux/ultrasound.h>.

  Jeste teraz gotowy do kompilacji i instalacji nowego jdra.

  44..33..  TTwwoorrzzeenniiee PPlliikkww UUrrzzddzzee

  Dla poprawnego dziaania urzdze dwikowych, naley stworzy dla
  nich pliki urzdze. Zazwyczaj tworzone s one automatycznie podczas
  instalacji systemu Linux. Mona przeprowadzi szybki test przy uyciu
  poniszych polece. Jeli wynik jest zgodny z poniszym (rne bd
  daty utworzenia plikw), prawie na pewno pliki urzdze dwikowych s
  ustawione poprawnie.

       % ls -l /dev/sdnstat
       crw-rw-rw-   1 root     root      14,   6 Apr 25  1995 /dev/sndstat

  Pamitaj, e samo posiadanie odpowiednich plikw urzdze niczego
  jeszcze nie gwarantuje. Sterownik jdra musi by zaadowany lub
  wkompilowany zanim urzdzenia zaczn pracowa (wicej o tym pniej).

  W sporadycznych przypadkach, jeli przekonany jeste, e pliki
  urzdze s niepoprawne, moesz je utworzy ponownie przy uyciu
  krtkiego skryptu powoki zamieszczonego na kocu pliku Readme.linux w
  katalogu /usr/src/linux/drivers/sound. Powiniene powiniene uruchomi
  ten skrypt jako root. Dodatkowo, wikszo dystrybucji Linuxa zawiera
  skrypt /dev/MAKEDEV, ktry mona wykorzysta do tych celw.

  Jeli uywasz sterownika dwiku do gonika PC, przeczytaj
  dokumentacj doczon do pakietu aby ustali, czy konieczne jest
  stworzenie jakich plikw urzdze.

  44..44..  PPrrzzeeaaddoowwyywwaanniiee LLiinnuuxxaa ii TTeessttoowwaanniiee IInnssttaallaaccjjii

  Powiniene by teraz gotw do przeadowania nowego jdra i sprawdzenia
  sterownikw dwiku. Postp zgodnie ze swoj zwyk procedur
  instalacji i przeadowywania jdra (oczywicie trzymaj poprzednie
  jdro gdzie pod rk na wypadek kopotw).

       Sound initialization started
       <Sound Blaster 16 (4.13)> at 0x220 irq 5 dma 1,5
       <Sound Blaster 16> at 0x330 irq 5 dma 0
       <Yamaha OPL3 FM> at 0x388
       Sound initialization complete

  Opis powinien pasowa do typu twojej karty dwikowej i ustawie
  przecznikw (jeli takowe s).

  Pamitaj, e powyszy komunikat nie jest wywietlany, jeli uywasz
  adowalnego moduu jdra (chyba, e to wczysz, np. tak: "insmod
  sound trace_init=1").

  Jeli sterownik dwiku jest wkompilowany w jdro, powinny si pojawi
  komunikaty "Sound initialization started" ("Inicjalizacja dwiku
  rozpoczta") oraz "Sound initialization complete" ("Inicjalizacja
  dwiku zakoczona"). W przeciwnym wypadku, jdro nie zawiera
  sterownika dwiku. Powiniene wwczas sprawdzi, czy rzeczywicie
  zainstalowane zostao nowe jdro, ktre skompilowae po wczeniu
  obsugi dwiku.

  Jeli midzy napisami "Sound initialization started" i "Sound
  initialization complete" nie pojawi si adne wiersze, oznacza to, e
  nie wykryte zostay adne urzdzenia dwikowe. Najprawdopodobniej nie
  masz wczonego odpowiedniego sterownika, karta nie jest obsugiwana,
  podae zy port I/O lub masz kart PnP, ktra nie zostaa
  skonfigurowana.

  W trakcie adowania sterownik moe rwnie wywietla komunikaty o
  bdach i ostrzeenia. Obserwuj je podczas adowania sterownika po raz
  pierwszy po kompilacji.

  Nastpnie powiniene sprawdzi plik urzdze /dev/sndstat. Odczytanie
  statusu tego pliku powinno udzieli ci dodatkowych informacji o tym,
  czy sterownik dwiku poprawnie rozpocz prac. Przykadowy wynik
  powinien wyglda mniej wice tak:
       % cat /dev/sndstat
       Sound Driver:3.5.4-960630 (Sat Jan 4 23:56:57 EST 1997 root,
       Linux fizzbin 2.0.27 #48 Thu Dec 5 18:24:45 EST 1996 i586)
       Kernel: Linux fizzbin 2.0.27 #48 Thu Dec 5 18:24:45 EST 1996 i586
       Config options: 0

       Installed drivers:
       Type 1: OPL-2/OPL-3 FM
       Type 2: Sound Blaster
       Type 7: SB MPU-401

       Card config:
       Sound Blaster at 0x220 irq 5 drq 1,5
       SB MPU-401 at 0x330 irq 5 drq 0
       OPL-2/OPL-3 FM at 0x388 drq 0

       Audio devices:
       0: Sound Blaster 16 (4.13)

       Synth devices:
       0: Yamaha OPL-3

       Midi devices:
       0: Sound Blaster 16

       Timers:
       0: System clock

       Mixers:
       0: Sound Blaster

  Powysze polecenie moe wywoa kilka komunikatw bdu. "No such file
  or directory" ("Nie ma takiego pliku lub katalogu") oznacza, e musisz
  stworzy pliki urzdze (patrz rozdzia 4.3). "No such device" ("Nie
  ma takiego urzdzenia") oznacza, e sterownik dwiku nie jest
  doczony lub zaadowany do jdra. Cofnij si do rozdziau 4.2 aby to
  poprawi.

  Jeli wiersze w sekcji "Card config:" ("Konfiguracja karty:")
  /dev/sndstat s wywietlone w nawiasach (jak np. "(SoundBlaster at
  0x220 irq 5 drq 1,5)"), oznacza to, e urzdzenie to zostao
  skonfigurowane, ale nie wykryte.

  Powiniene teraz mc odtworzy prosty plik dwikowy. Zdobd
  przykadowy plik dwikowy i wylij go do urzdzenia dwikowego, tzn.

       % cat endoftheworld >/dev/dsp
       % cat crash.au >/dev/audio

  (Upewnij si, e nie pomijasz ">" w powyszym poleceniu).

  Pamitaj jednak, e uywanie cat nie jest, oglnie rzecz biorc,
  poprawn metod odtwarzania plikw dwikowych, to tylko szybki test.
  Na pewno przyda ci si stosowny program odtwarzajcy dwik (opisane
  pniej), ktry zrobi to lepiej.

  Polecenie to zadziaa tylko jeli na licie urzdze dwikowych w
  pliku /dev/sndstat masz co najmniej jedno urzdzenie. Jeli cz
  wymieniajca urzdzenia dwikowe jest pusta, powiniene sprawdzi,
  dlaczego urzdzenie nie zostao wykryte.

  Jeli powysze polecenie zwrci "I/O error" ("Bd wejcia/wyjcia"),
  powiniene zerkn na kocwk komunikatw jdra przy uyciu polecenia
  "dmesg". Prawdopodobne jest, e znajdziesz tam komunikat o bdzie
  "Sound: DMA (output) timed out - IRQ/DRQ config error?" (Dwik: DMA
  (wyjcie) przekroczenie limitu czasowego - bd konfiguracji
  IRQ/DRQ?"). Powyszy komunikat oznacza, e sterownik nie uzyska
  oczekiwanego przerwania od karty dwikowej. W wikszoci przypadkw
  oznacza to, e IRQ lub kana DMA ustawione w sterowniku nie dziaaj.
  Najlepsz metod ich uruchomienia jest sprbowanie wszystkich
  moliwych kanaw DMA i numerw IRQ obsugiwanych przez urzdzenie.

  Inn moliw przyczyn jest fakt, e urzdzenie nie jest kompatybilne
  z urzdzeniem, dla ktrego skonfigurowany jest sterownik dwiku.
  Najczciej tak jest np. gdy karta teoretycznie "kompatybilna z
  SoundBlaster (Pro/16)" nie dziaa ze sterownikiem SoundBlaster. W tym
  przypadku powiniene sprbowa dowiedzie si, z jakim urzdzeniem
  twoja karta jest kompatybilna (np. wysyajc pytanie do grupy
  dyskusyjnej comp.os.linux.hardware).

  Kilka prbnych plikw dwikowych znale mona pod adresem
  <ftp://tsx-11.mit.edu/pub/linux/packages/sound/snd-data-0.1.tar.Z>

  Moesz teraz sprawdzi nagrywanie dwiku. Jeli masz moliwo
  nagrywania, przeprowad szybki test uywajc polece typu:

       # nagranie 4 sekund dwiku z mikrofonu
       EDT% dd bs=8k count=4 </dev/audio >sample.au
       4+0 records in
       4+0 records out
       # odtworzenie dwiku
       % cat sample.au >/dev/audio

  Oczywicie, aby to zadziaao, musisz mie mikrofon podczony do
  karty dwikowej i powiniene do niego co powiedzie. Moesz rwnie
  potrzebowa program miksujcy aby ustawi mikrofon jako urzdzenie
  wejciowe i dostosowa poziom nagrywania.

  Jeli przejdziesz przez te testy, moesz by dosy pewny, e sprzt i
  oprogramowanie konwersji dwiku D/A i A/D dziaaj poprawnie. Jeli
  napotkasz problemy, zerknij do nastpnego rozdziau tego dokumentu.

  44..55..  UUssuuwwaanniiee bbddww

  Jeli nadal masz problemy mimo postpienia zgodnie z instrukcjami w
  tym dokumencie, oto kilka rzeczy, ktre powiniene sprawdzi. Testy s
  uszeregowane wzgldem rosncego stopnia zoonoci. Jeli test si nie
  powiedzie, usu problem zanim przejdziesz do nastpnego etapu.

  44..55..11..  KKrrookk 11:: UUppeewwnniijj ssii,, ee rrzzeecczzyywwiicciiee uurruucchhoommiiee jjddrroo,, kkttrree
  sskkoommppiilloowwaaee..

  Moesz zerkn na dat i czas utworzenia pliku jdra aby sprawdzi,
  czy uruchomione jest to, w ktre wkompilowae obsug dwiku. Moesz
  to zrobi za pomoc polecenia uname:
       % uname -a
       Linux fizzbin 2.0.0 #1 Tue Jun 4 16:57:55 EDT 1996 i386

  lub wywietlajc zawarto pliku /proc/version

       % cat /proc/version
       Linux version 2.0.0 (root@fizzbin) (gcc version 2.7.0) #1 Tue Jun 4 16:57:55 EDT 1996

  Jeli data i czas nie zgadzaj si z momentem, w ktrym kompilowae
  jdro, uruchomione jest starsze jdro. Czy rzeczywicie przeadowae
  system?  Jeli uywasz LILO, czy przeinstalowae je (zazwyczaj
  poprzez uruchomienie /etc/lilo/install)? Jeli adujesz system z
  dyskietki, czy stworzye now dyskietk startow i uye jej do
  zaadowania systemu?

  44..55..22..  KKrrookk 22:: UUppeewwnniijj ssii,, ee sstteerroowwnniikkii ddwwiikkuu wwkkoommppiilloowwaannee ss ww
  jjddrroo..

  Najprostsz metod jest sprawdzenie zawartoci "/dev/sndstat", jak to
  opisano wczeniej. Jeli zawarto nie jest taka, jakiej si
  spodziewamy, co musiao pj nie tak w trakcie konfigurowania lub
  kompilacji jdra.  Rozpocznij ponownie proces instalacji, poczwszy od
  konfiguracji i kompilacji jdra.

  44..55..33..  KKrrookk 33:: CCzzyy jjddrroo wwyykkrryyoo kkaarrtt ddwwiikkooww ww ttrraakkcciiee aaddoowwaanniiaa??

  Upewnij si, e karta dwikowa zostaa wykryta w trakcie
  przeadowywania systemu. Powiniene zobaczy komunikat adowania.
  Jeli komunikaty przewiny si za szybko poza krawd ekranu, moesz
  je zazwyczaj przywoa przy uyciu polecenia dmesg:

       % dmesg

  lub

       % tail /var/adm/messages

  Jeli karta nie zostaa znaleziona, co poszo niepomylnie. Upewnij
  si, e jest rzeczywicie zainstalowana. Jeli karta pracuje pod DOS,
  moesz by dosy pewny, e sprzt dziaa poprawnie, wic
  najprawdopopdobniej jest jaki problem z konfiguracj jdra. Albo
  wkompilowae zy typ karty lub ze parametry, albo twoja karta nie
  jest kompatybilna z adnym ze sterownikw dwiku do jdra Linuxa.

  Jest take moliwe, e twoja karta dwikowa jest jednym z tych
  "kompatybilnych" modeli, ktre wymagaj inicjalizacji przez sterownik
  pod DOS. Sprbuj zaadowa DOS, a nastpnie sterownik dostarczony
  przez producenta karty. Nastpnie zaaduj Linuxa uywaj mikkiego
  przeadowania przez Control-Alt-Delete. Upewnij si, e ustawienia
  portu I/O karty, DMA i IRQ s takie same, jak uyte pod DOS. Wskazwki
  na temat konfigurowania danego typu karty znajdziesz w pliku
  Readme.cards.

  Jeli twoja karta dwikowa nie jest wymieniona w tym dokumencie,
  moliwe jest, e sterowniki Linuxa jej nie obsuguj. Aby si
  skonsultowa w tej sprawie, moesz sprawdzi kilka odnonikw
  zamieszczonych na kocu tego dokumentu.

  44..55..44..  KKrrookk 44:: CCzzyy mmooeesszz ppoobbiieerraa ddaannee zz uurrzzddzzeenniiaa ddsspp??

  Sprbuj odczyta co z urzdzenia /dev/audio przy uyciu programu dd
  wymienionego wczeniej w tym dokumencie. Polecenie powinno dziaa
  bezbdnie.

  Jeli nie dziaa, s szanse, e problem polega na konflikcie IRQ lub
  DMA lub niekompatybilnoci jakiego rodzaju sprztu (urzdzenie nie
  jest obsugiwane przez Linuxa lub sterownik jest skonfigurowany dla
  innego urzdzenia)

  Daleka ewentualno to wadliwy sprzt. Jeli to moliwe, przetestuj
  kart pod DOSem, aby si upewni.

  44..55..55..  JJeellii WWsszzyyssttkkoo IInnnnee ZZaawwiieeddzziiee

  Jeli nadal masz problemy, oto kilka ostatecznych sugestii, co moesz
  jeszcze sprawdzi:

    dokadnie przeczytaj ponownie ten dokument HOWTO

    przeczytaj dokumenty rdowe, wymienione na kocu tego dokumentu,
     w szczeglnoci strony WWW Hannu Savolainena i stosowne pliki
     Readme doczone do kodw rdowych jdra Linuxa

    wylij pytanie do jednej z grup dyskusyjnych comp.os.linux lub
     innych (dobry wybr to comp.os.linux.hardware; z powodu duego
     ruchu w tych grupach, dobrze jest umieszcza sowo "sound"
     ("dwik") w temacie wysyanego artykuu, aby eksperci mogli atwo
     to zauway)

    uycie przeszukiwarki WWW/Usenetu z inteligentinie dobranymi
     kryteriami przeszukiwania moe szybko przynie bardzo dobre
     wyniki. Jednym z takich wyj jest  <http://www.altavista.com>.

    sprbuj uy najwiesze jdro Linuxa (ale jedynie w ostatecznoci,
     ostatnie jdra "rozwojowe" (development) mog by niestabilne).

    wylij poczt do autora sterownika dwiku

    wylij poczt do autora Sound HOWTO

    odpal emacsa i wpisz Esc-x doctor :-)

  55..  PPrrooggrraammyy OObbssuugguujjccee DDwwiikk

  Podaj tutaj przykadowe typy programw, ktre mogyby ci si przyda,
  jeli masz kart dwikow pod Linuxem. Aby znale wicej biecych
  informacji, moesz sprawdzi Map Oprogramowania na Linuxa (Linux
  Software Map), archiwa internetowe i/lub pliki na krku z dystrybucj
  Linuxa.

  Jako minimum, z pewnoci bdziesz potrzebowa nastpujce programy
  obsugujce dwik:

    program do konwersji formatw plikw dwikowych (np. Sox)

    program miksujcy (mikser) (np. aumix lub xmix)

    odtwarzacz/rejestrator plikw dwikowych (np. play lub wavplay)

    odtwarzacz plikw MOD (np. tracker)

    odtwarzacz plikw MIDI (np. playmidi)

  W przypadku wikszoci z powyszych programw, istniej zarwno wersje
  tekstowe, jak i wzbogacone o interfejs uytkownika. Istniej rwnie
  bardziej ezoteryczne programy (np. synteza i rozpoznawanie mowy),
  ktre mogby zechcie sprbowa.

  66..  OOddppoowwiieeddzzii NNaa CCzzssttoo ZZaaddaawwaannee PPyyttaanniiaa

  W tym rozdziale udzielono odpowiedzi na niektre pytania spord
  czsto zadawanych w pocztowych grupach dyskusyjnych i grupach Usenetu.

  Odpowiedzi na wicej pyta mona rwnie znale na stronie WWW
  sterownika dwiku OSS.

  66..11..  CCzzyymm ss rrnnee pplliikkii uurrzzddzzee ddwwiikkoowwyycchh??

  S to najbardziej "typowe" nazwy plikw urzdze, niektre dystrybucje
  uywaj nieco innych nazw.

     //ddeevv//aauuddiioo
        zazwyczaj dowizanie do /dev/audio0

     //ddeevv//aauuddiioo00
        urzdzenie dwikowe, kompatybilne ze stacjami roboczymi Sun
        (tylko czciowa implementacja, nie obsuguje interfejsu ioctl
        Sun, tylko kodowanie u-law)

     //ddeevv//aauuddiioo11
        drugie urzdzenie dwikowe (jeli jest obsugiwane przez kart
        dwikow lub jeli masz wicej zainstaowanych kart ni jedn)

     //ddeevv//ddsspp
        zazwyczaj dowizanie do /dev/dsp0

     //ddeevv//ddsspp00
        pierwsze urzdzenie cyfrowego prbkowania

     //ddeevv//ddsspp11
        drugie urzdzenie cyfrowego prbkowania

     //ddeevv//mmiixxeerr
        zazwyczaj dowizanie do /dev/mixer0

     //ddeevv//mmiixxeerr00
        pierwszy mikser dwiku

     //ddeevv//mmiixxeerr11
        drugi mikser dwiku

     //ddeevv//mmuussiicc
        interfejs wysokiego poziomu sequencera

     //ddeevv//sseeqquueenncceerr
        niskopoziomowy dostp do MIDI, FM, i GUS

     //ddeevv//sseeqquueenncceerr22
        zazwyczaj dowizanie do /dev/music

     //ddeevv//mmiiddii0000
        pierwszy surowy port MIDI

     //ddeevv//mmiiddii0011
        drugi surowy port MIDI

     //ddeevv//mmiiddii0022
        trzeci surowy port MIDI

     //ddeevv//mmiiddii0033
        czwarty surowy port MIDI

     //ddeevv//ssnnddssttaatt
        wywietla status sterownika dwiku jeli przeczytany

  Sterownik gonika PC udostpnia nastpujce urzdzenia:

     //ddeevv//ppccaauuddiioo
        odpowiednik /dev/audio

     //ddeevv//ppccsspp
        odpowiednik /dev/dsp

     //ddeevv//ppccmmiixxeerr
        odpowiednik /dev/mixer

  66..22..  JJaakk mmoogg ooddttwwoorrzzyy pprrbbkk ddwwiikkooww??

  Pliki dwikowe stacji roboczych Sun (.au) mona odtworzy wysyajc
  je do urzdzenia /dev/audio. Surowe prbki (pliki raw) mona wysa do
  /dev/dsp. Jednak zazwyczaj przyniesie to kiepskie efekty i lepiej jest
  uywa program taki jak play, poniewa rozpoznaje on wikszo typw
  plikw i ustawia odpowiedni czstotliwo prbkowania i inne
  parametry na karcie.

  Programy takie jak wavplay lub vplay (w pakiecie snd-util) dadz
  najlepsze rezultaty z plikami WAV. Jednake nie rozpoznaj one plikw
  WAV skompresowanych metod Microsoft ADPCM. Starsze wersje programu
  play (z pakietu Lsox) nie dziaaj rwnie zbyt dobrze z 16-bitowymi
  plikami WAV.

  Polecenie splay wchodzce w skad pakietu snd-util moe by uywane do
  odtwarzania wikszoci plikw dwikowych jeli odpowiednie parametry
  podasz rcznie w wierszu polecenia.

  66..33..  JJaakk mmoogg nnaaggrraa pprrbbkk??

  Odczyt /dev/audio lub /dev/dsp zwrci prbkowane dane, ktre mona
  przekierowa do pliku. Program taki jak vrec uatwia kontrolowanie
  czstotliwoci prbkowania, czas nagrania, itp. Moe ci si rwnie
  przyda programowy mikser do wybierania stosownego urzdzenia
  wejciowego.

  66..44..  CCzzyy mmoogg mmiiee wwiicceejj nnii jjeeddnn kkaarrtt ddwwiikkooww??

  Przy obecnym sterowniku dwiku jest moliwe posiadanie kilku kart
  SoundBlaster, SoundBlaster/Pro, SoundBlaster16, MPU-401 lub MSS
  jednoczenie w tym samym komputerze. Instalacja dwch SoundBlasterw
  jest moliwa, ale wymaga zdefiniowania makr SB2_BASE, SB2_IRQ, SB2_DMA
  oraz (w niektrych przypadkach) SB2_DMA2 przez rczn edycj pliku
  local.h. Moliwe jest rwnie posiadanie karty SoundBlaster
  jednoczenie z PAS16.

  Nastpujce sterowniki nie zezwalaj na posiadanie wielokrotnych
  urzdze:

    GUS (ograniczenie sterownika)

    MAD16 (ograniczenie sprztowe)

    AudioTrix Pro (ograniczenie sprztowe)

    CS4232 (ograniczenie sprztowe)

  66..55..  BBdd uurrzzddzzee ddwwiikkoowwyycchh ""NNoo ssuucchh ffiillee oorr ddiirreeccttoorryy""

  _(_B___d_: _N_i_e _z_n_a_l_e_z_i_o_n_o _p_l_i_k_u _l_u_b _k_a_t_a_l_o_g_u_)

  Musisz stworzy pliki urzdze dwikowych. Przeczytaj rozdzia o
  tworzeniu plikw urzdze. Jeli masz pliki urzdze, upewnij si, e
  maj poprawne liczby gwn i poboczn (niektre starsze dystrybucje
  Linuxa na CD-ROM nie tworz odpowiednich plikw urzdze przy
  instalacji).

  66..66..  BBdd uurrzzddzzee ddwwiikkoowwyycchh ""NNoo ssuucchh ddeevviiccee""

  _(_B___d_: _N_i_e _z_n_a_l_e_z_i_o_n_o _u_r_z__d_z_e_n_i_a_)

  Nie przeadowae jdra zawierajcego sterownik dwiku lub adres I/O
  nie odpowiada twojemu sprztowi. Sprawd, czy uruchomione jest wieo
  skompilowane jdro i upewnij si, e ustawienia wpisane w trakcie
  konfigurowania sterownika odpowiadaj charakterystyce sprztu.

  66..77..  BBdd uurrzzddzzee ddwwiikkoowwyycchh ""NNoo ssppaaccee lleefftt oonn ddeevviiccee""

  _(_B___d_: _B_r_a_k _w_o_l_n_e_j _p_r_z_e_s_t_r_z_e_n_i _n_a _u_r_z__d_z_e_n_i_u_)

  Moe si to zdarzy jeli prbowae nagrywa dane na /dev/audio lub
  /dev/dsp bez stworzenia niezbdnego pliku urzdze. Urzdzenie
  dwikowe jest teraz zwykym plikim, ktry wypeni twoj partycj.
  Powiniene uruchomi skrypt opisany w rozdziale _T_w_o_r_z_e_n_i_e _P_l_i_k__w
  _U_r_z__d_z_e_ niniejszego dokumentu.

  Moe si to rwnie przytrafia przy jdrach Linuxa 2.0 i pniejszych
  jeli nie ma wystarczajcej iloci wolnej pamici RAM w momencie, gdy
  zaczynamy uywa urzdzenie. Sterownik dwiku wymaga co najmniej
  dwch stron (8k) fizycznie cigej przestrzeni RAM dla kadego kanau
  DMA. Zdarza si to czasami na komputerach z mniej ni 16M pamici RAM,
  lub dziaajcych przez bardzo dugi czas. Moliwe jest zwolnienie
  nieco pamici RAM przez skompilowanie i uruchomienie nastpujcego
  programu w jzyku C przed ponown prb skorzystania z urzdzenia.

       main() {
         int i;
         char mem[500000];
         for (i = 0; i < 500000; i++)
           mem[i] = 0;
         exit(0);
       }

  66..88..  BBdd uurrzzddzzee ddwwiikkoowwyycchh ""DDeevviiccee bbuussyy""

  _(_B___d_: _U_r_z__d_z_e_n_i_e _z_a_j__t_e_)

  Tylko jeden proces moe korzysta z danego urzdzenienia dwikowego w
  danym momencie. Najprawdopodobniej jaki inny proces korzysta z
  urzdzenia, z ktrym mamy problem. Jedn z metod sprawdzenia tego jest
  uycie polecenia fuser:

       % fuser -v /dev/dsp
       /dev/dsp:             USER       PID ACCESS COMMAND
                             tranter    265 f....  tracker

  W powyszym przykadzie, polecenie fuser wykazao, e proces 265
  korzysta z urzdzenia. Usunicie procesu lub poczekanie a si skoczy
  umoliwi ponwne korzystanie z urzdzenia.

  66..99..  NNaaddaall ppoojjaawwiiaajj ssii bbddyy ""uurrzzddzzeenniiee zzaajjttee""!!

  Zdaniem Briana Gough, przy kartach SoundBlaster uywajcych 1 kanau
  DMA istnieje potencjalny konflikt ze sterownikiem napdw tamowych
  QIC-02, ktry rwnie korzysta z DMA 1, co wywouje bdy "device
  busy" (urzdzenie zajte). Zgodnie z FTAPE-HOWTO sterownik QIC-02 nie
  jest niezbdny aby uywa FTAPE; wymagany jest jedynie sterownik
  QIC-117. Przekonfigurowanie jdra aby uywao sterownika QIC-117
  zamiast QIC-02 umoliwi koegzystencj FTAPE i sterownika dwiku.

  66..1100..  NNiieeppeennee ooddttwwaarrzzaanniiee pplliikkuu zz ddwwiikkiieemm ccyyffrroowwyymm

  Symptom polega zawyczaj na tym, e prbka jest odgrywana przez mniej
  wicej sekund, a nastpnie zatrzymuje si lub wywietlany jest
  komunikat "missing IRQ" (brak IRQ) lub "DMA timeout" (przekroczenie
  limitu czasowego DMA). Najprawdopodobniej masz niepoprawnie ustawione
  parametry IRQ i DMA. Sprawd, czy konfiguracja jdra odpowiada
  ustawieniom na przecznikach karty i e nie kc si one z jak
  inn kart.

  Innym objawem s prbki dwikowe, ktre si "zaptlaj". Jest to
  zazwyczaj spowodowane konfliktem IRQ.

  66..1111..  WW ttrraakkcciiee ooddttwwaarrzzaanniiaa pplliikkww MMOODD ppoojjaawwiiaajj ssii pprrzzeerrwwyy

  Odtwarzanie plikw MOD wymaga do znacznej pracy procesora. By moe
  masz zbyt wiele dziaajcych procesw lub twj komputer jest zbyt
  wolny, aby odtwarza w czasie rzeczywistym. Masz nastpujce
  moliwoci:

    sprbuj odtwarza je przy niszej czstotliwoci prbkowania lub w
     trybie monofonicznym

    wyeliminuj inne procesy

    kup szybszy komputer

    kup silniejsz kart dwikow (np. Gravis UltraSound)

  Jeli masz kart Gravis UltraSound, powiniene uywa jednego z
  programw do odtwarzania plikw MOD, napisanych specjalnie dla karty
  GUS (np. gmof).

  66..1122..  BBddyy pprrzzyy kkoommppiillaaccjjii pprrooggrraammww ddwwiikkoowwyycchh

  Wersja 1.0c i wczeniejsze sterownika dwiku wykorzystyway inny i
  niekompatybilny schemat ioctl(). Zdobd nowsze kody rdowe lub
  nanie niezbdne poprawki aby przystosowa dany program do nowego
  sterownika dwiku. Wicej szczegw znajdziesz w pliku Readme
  sterownika dwiku.

  Upewnij si rwnie, e uywasz ostatni wersj soundcard.h i
  ultrasound.h przy kompilacji programw. Zerknij na wskazwki
  instalacyjne na pocztku tego tekstu.

  66..1133..  SSEEGGVV pprrzzyy uurruucchhaammiiaanniiuu pprrooggrraammww ddwwiikkoowwyycchh,, kkttrree wwcczzeenniieejj
  ddzziiaaaayy

  Jest to prawdopodobnie taki sam problem, jaki opisano w poprzednim
  pytaniu.

  66..1144..  JJaakkiiee zznnaannee bbddyy lluubb ooggrraanniicczzeenniiaa mmaa sstteerroowwnniikk ddwwiikkuu??

  Zobacz pliki Readme i CHANGELOG dostarczone z kodem rdowym
  sterownika dwiku do jdra.

  66..1155..  GGddzziiee zznnaajjdd ooppiiss ooddwwooaa iiooccttll(()) sstteerroowwnniikkaa ddwwiikkuu??

  S one czciowo opisane w _H_a_c_k_e_r_'_s _G_u_i_d_e _t_o _V_o_x_W_a_r_e _(_P_o_d_r__c_z_n_i_k
  _H_a_c_k_e_r_a _d_o _V_o_x_W_a_r_e_), obecnie dostpny w formie dokumentu draft.
  Ostatnia wersja to draft 2 i mona j znale w
  <ftp://nic.funet.fi/pub/OS/Linux/ALPHA/sound>. Pamitaj, e ten
  katalog jest "ukryty" i nie pojawia si w licie katalogw. Jeli
  wejdziesz do tego katalogu i uyjesz polecenia FTP "dir", pliki tam
  _b__d_.

  W trakcie pisania tego dokumentu nowa dokumentacja pojawia si na
  stronie WWW firmy 4Front Technologies.

  Innym rdem informacji jest Przewodnik po Multimediach w Linuxie,
  opisany w rozdziale __r__d__a _I_n_f_o_r_m_a_c_j_i.

  66..1166..  JJaakkii pprroocceessoorr jjeesstt kkoonniieecczznnyy ddoo ooddttwwaarrzzaanniiaa lluubb nnaaggrryywwaanniiaa bbeezz
  pprrzzeessttoojjww??

  Nie ma odpowiedzi na to pytanie, poniewa zaley to od nastpujcych
  czynnikw:

    czy uywane jest prbkowanie PCM lub synteza FM

    czstotliwo prbkowania i rozmiar prbki

    ktry program jest uywany do nagrywania bd odtwarzania

    urzdzenie karty dwikowej

    przepustowo dysku, szybko zegara procesora, rozmiar pamici
     podrcznej, itd.

  Oglnie rzecz biorc, kady komputer 386 powinien z atwoci by w
  stanie odtwarza prbki lub muzyk powsta przez syntez FM na
  8-bitowej karcie.

  Jednake odtwarzanie plikw MOD wymaga do duej pracy procesora.
  Niektre eksperymentalne pomiary wykazay, e odtwarzanie przy
  czstotliwoci 44kHz wymaga ponad 40% prdkoci 486/50 i komputer
  386/25 bdzie mia ju kopoty z prbkami powyej 22kHz (takie s na
  8-bitowych kartach, takich jak SoundBlaster). Karty takie jak Gravis
  UltraSound przeprowadzaj wicej operacji sprztowo i odciaj
  procesor.

  Powysze stwierdzenia s prawdziwe przy zakoeniu, e komputer nie
  prowadzi adnych dziaa obciajcych procesor.

  Dokonywanie konwersji plikw dwikowych lub dodawanie efektw przy
  uyciu programw narzdziowych jak np. sox jest rwnie szybsze jeli
  masz koprocesor matematyczny (lub procesor z wbudowanym FPU).
  Sterownik jdra sam w sobie nie wykonuje jednak adnych oblicze
  zmiennoprzecinkowych.

  66..1177..  PPrroobblleemmyy zz kkaarrtt PPAASS1166 ii kkoonnttrroolleerreemm SSCCSSII AAddaapptteecc 11554422 SSCCSSII

  (nastpujce wyjanienie udostpni seeker@indirect.com)

  Linux rozpoznaje 1542 jedynie pod adresem 330 (domylnie) lub 334, a
  PAS zezwala na emulacj MPU-401 jedynie pod adresem 330. Nawet jeli
  wyczysz MPU-401 programowo, co nadal chce si kci z 1542, jeli
  jest on pod preferowanym adresem domylnym. Przeczenie 1542 pod
  adres 334 wszystkich uszczliwi.

  Dodatkowo, zarwno 1542, jak i PAS-16 korzystaj z 16-bitowego DMA,
  wic jeli prbkujesz przy 16 bitach i 44kHz w stereo i zapisujesz
  plik na dysku SCSI podczepionym pod 1542, jeste o krok od kopotw.
  DMA zachodz na siebie i nie ma wystarczajco duo czasu na
  odwieenie RAM, wic dostajesz okrutny komunikat ``PARITY ERROR -
  SYSTEM HALTED'' (BD PARZYSTOCI - SYSTEM ZAWIESZONY), bez
  jakichkolwiek wskazwek, jak do tego doszo. Tym gorzej, e kilku
  innych producentw napdw QIC-117 zaleca ustawianie czasu
  wczania/wyczania magistrali w taki sposb, e 1542 pozostaje
  wczony nawet duej ni zwykle. Zdobd program SCSISEL.EXE z BBSu
  firmy Adaptec lub kilku innych miejsc w Internecie i zmniejszaj czas
  BUS ON lub zwikszaj BUS OFF dopki problem nie zniknie, nastpnie
  ustaw je jeszcze dziebko dalej. SCISEL zmienia ustawienia EEPROM,
  wic jest to bardziej trwae ni poprawka w wierszu sterownika pod DOS
  w CONFIG.SYS i bdzie dziaa jei zaadujesz bezporednio Linuxa (nie
  jest tak przy poprawce w DOSie). Nastpny problem z gowy.

  Ostatni problem - starsze ukady Symphony drastycznie zmniejszay czas
  cykli I/O aby przyspieszy dostp do magistrali. adna karta spord
  rnych, ktrymi si bawiem nie miaa __a_d_n_y_c_h problemw ze
  zmniejszonym czasem, za wyjtkiem PAS-16. BBS firmy Media Vision
  udostpnia SYMPFIX.EXE, ktry ma usuwa problem przez zmian bitu
  diagnostycznego w kontrolerze magistrali Symphony, ale nie jest to
  wystarczajca gwarancja. Mog by konieczne:

    spowodowanie, aby sprzedawca pyty gwnej wymieni starsz wersj
     ukadu magistrali

    wymiana pyty gwnej, lub

    kupno innego typu karty dwikowej

  Firma Young Microsystems uzupenia pyty gwne, ktre importuje, za
  mniej wicej $30 (US); inni producenci mog te to robi jeli jeste
  w stanie dociec, kto sprowadzi lub wyprodukowa pyt gwn (ycz
  szczcia). Problem tkwi w ukadzie interfejsu magistrali ProAudio, o
  ile mi wiadomo; _n_i_k_t nie kupuje karty dwikowej za $120 eby zaraz
  wetkn j w 6MHz AT. Wikszo z nich dziaa znakomicie na
  komputerach 25-40MHz 386/486 i powinna by w stanie obsuy _c_o
  _n_a_j_m_n_i_e_j 12MHz magistral, o ile ukady s poprawnie zaprojektowane.

  Pierwszy problem zaley od ukadw uytych na pycie gwnej,
  prdkoci magistrali i innych ustawie BIOS, oraz fazy ksiyca. Drugi
  problem zaley od ustawienia opcji odwieania (ukryte lub
  synchroniczne), prdkoci DMA 1542 i (by moe) prdkoci I/O
  magistrali. Trzeci mona wykry dzwonic do Media Vision i pytajc,
  ktry rodzaj koci Symphony jest niekompatybilny. Bd jednak
  ostrzeony - 3 z 4 technikw, z ktrymi rozmawiaem miao uszkodzenie
  mzgu. Bybym bardzo ostrony zanim bym uwierzy w _c_o_k_o_l_w_i_e_k, co
  powiedzieli o czyim sprzcie, poniewa nawet swojego nie znaj za
  dobrze.
  66..1188..  CCzzyy jjeesstt mmoolliiwwee jjeeddnnoocczzeessnnee nnaaggrryywwaanniiee ii ooddttwwaarrzzaanniiee pprrbbeekk??

  Z powodu ogranicze sprztowych, nie jest to moliwe na wikszoci
  kart dwikowych. Niektre nowsze karty to umoliwiaj. Wicej
  informacji znajdziesz w rozdziale o "trybie dwukierunkowym" w
  _P_o_d_r__c_z_n_i_k_u _H_a_c_k_e_r_a _d_o _V_o_x_W_a_r_e.

  66..1199..  MMjj SSBB1166 jjeesstt uussttaawwiioonnyy nnaa IIRRQQ 22,, aallee ccoonnffiigguurree nniiee ppoozzwwaallaa
  uussttaawwii tteejj wwaarrttooccii..

  Na '286 i starszych komputerach, przerwanie IRQ 2 jest przeniesione do
  drugiego kontrolera przerwa. Jest ono rwnowane IRQ 9.

  66..2200..  CCzzyy SSoouunnddBBllaasstteerr AAWWEE3322 lluubb SSoouunnddBBllaasstteerr1166 AASSPP ss oobbssuuggiiwwaannee??

  Dawniej, firma Creative Labs nie chciaa udostpnia informacji dla
  programistw o tych kartach. Zmienili jednak sw polityk i sterownik
  do AWE wchodzi obecnie w skad sterownikw w jdrach Linuxa 2.1.x.

  66..2211..  JJeellii uurruucchhoommii LLiinnuuxxaa,, ppoo cczzyymm zzaaaadduujjee DDOOSS,, ddoossttaajj bbddyy
  ii//lluubb pprrooggrraammyy ddwwiikkoowwee ddzziiaaaajj nniieeppoopprraawwnniiee..

  Zdarza si to po mikkim przedowaniu DOS. Czasami komunikat o
  bdzie mylco odnosi si do rzekomego bdu w pliku CONFIG.SYS.

  Wikszo obecnych kart dwikowych ma programowo konfigurowalne
  ustawienia IRQ i DMA. Jeli uywasz inne ustawienia na Linuxie i MS-
  DOS/Windows, moesz napotka problemy. Niektre karty dwikowe nie
  przyjmuj nowych ustawie bez cakowitego przeadowania (wyczenie
  zasilania lub wcinicie przycisku reset).

  Szybkim rozwizaniem tego problemu jest pene przeadowanie komputera
  przy uyciu przycisku reset lub przez wyczenie i wczenie
  zasilania, a nie przeadowanie mikkie (np. przez Ctrl-Alt-Del).

  Poprawne rozwizanie upewnienie si, e pod MS-DOS i Linuxem uywane
  s te same ustawienia (lub nie uywaj DOS :-).

  66..2222..  PPrroobblleemmyy zz uurruucchhaammiiaanniieemm ggrryy DDOOOOMM ppoodd LLiinnuuxxeemm

  Uytkownikom linuxowej wersji gry DOOM firmy ID software mog si te
  uwagi przyda.

  Aby uzyska poprawny dwik wyjciowy, potrzebujesz sterownik dwiku
  w wersji 2.90 lub pniejszej; ma on obsug "trybu DOOM" w czasie
  rzeczywistym.

  Prbki dwikowe s 16-bitowe. Jeli masz kart 8-bitow, moesz nadal
  usysze dwik przy uyciu jednego z kilku programw dostpnych w
  <ftp://sunsite.unc/edu/pub/Linux/games/doom>.

  Jeli gra DOOM dziaa wolno na twoim komputerze, wyczenie dwiku
  (przez zmian nazwy pliku sndserver) moe j przyspieszy.
  Domylnie DOOM nie obsuguje dwiku (jak w wersji na DOS). Program
  musserver dodaje obsug dwiku do DOOMa pod Linuxem. Moesz go
  znale pod adresem
  <ftp://pandora.st.hmc.edu/pub/linux/musserver.tgz>.

  (Ostatnie przeomowe wieci: zdaje si, e sterownik dwiku do gry
  DOOM nie chce dziaa z jdrami 2.0.x. Informuje o bdzie zwizanym z
  /dev/sequencer.)

  66..2233..  JJaakk mmoogg zzrreedduukkoowwaa sszzuummyy zzbbiieerraannee pprrzzeezz mmoojj kkaarrtt ddwwiikkooww??

  Uycie dobrej jakoci ekranowanych kabli i prbowanie karty w rnych
  slotach moe pomc w redukowaniu poziomu szumw. Jeli karta dwikowa
  ma regulator gonoci, moesz sprbowa jego rne ustawienia
  (maksymalne jest prawdopodobnie najlepsze).

  Uycie programowego miksera pozwala ci si upewni, e niepodane
  sygnay wejciowe (np. mikrofon) s ustawione na zerowym poziomie.

  Konstrukcja niektrych kart dwikowych nie zapewnia dobrego
  ekranowania i uziemienia, przez co zbieraj one sporo szumw.

  Na koniec, w moim systemie odkryem, e opcja jdra no-hlt w linii
  polecenia zmniejsza poziom szumw. Przekazuje ona do jdra informacj,
  aby nie uywana bya instrukcja halt w trakcie przetwarzania ptli
  biernego procesu. Moesz sprawdzi to rcznie w trakcie adowania
  systemu, lub ustawi przez dodanie polecenia append="no-hlt" do pliku
  konfiguracyjnego LILO.

  66..2244..  MMoogg ooddttwwaarrzzaa ddwwiikkii,, aallee nniiee mmoogg nnaaggrryywwaa..

  Jeli moesz odtwarza dwik, ale nie nagrywa, sprbuj zrobi
  nastpujce rzeczy:

    uyj programowego miksera aby wybra stosowne urzdzenie (np.
     mikrofon)

    przy uyciu miksera ustaw poziomy wejciowe na maksymalne

    jeli moesz, sprbuj przetestowa nagrywanie na karcie pod MS-
     DOSem, aby sprawdzi, czy nie ma problemu sprztowego.

  Czasami do nagrywania uywany jest inny kana DMA ni do odtwarzania.
  W tym przyoadku najbardziej prawdopodobnym powodem bdzie niepoprawne
  ustawienie DMA dla nagrywania.

  66..2255..  MMoojjaa ""kkoommppaattyybbiillnnaa"" kkaarrttaa ddwwiikkoowwaa ddzziiaaaa ttyyllkkoo wwwwcczzaass,, ggddyy
  zzaaiinniiccjjaalliizzuujj jj ppoodd MMSS--DDOOSS..

  W wikszoci przypadkw karty "kompatybilne z SoundBlaster" bd
  dziaa lepiej pod Linuxem jeli zostan skonfigurowane ze
  sterownikiem innym ni SoundBlaster. Wikszo kart jest teoretycznie
  kompatybilna (tzn. "kompatybilna z 16-bitow SB Pro" lub "16-bitowa
  kompatybilna z SB"), ale zwykle w tryb SoundBlaster jest tylko
  sztuczk dodan dla kompatybilnoci gier pod DOSem. Wikszo kart ma
  16-bitowy macierzysty tryb, ktry jest prawdopodobnie obsugiwany
  przez ostatnie wersje jdra Linuxa (2.0.1 i pniejsze).
  Tylko przy niektrych (zazwyczaj raczej starych) kartach niezbdna
  jest prba uruchomienia ich w trybie SoundBlaster. Jedyne nowsze
  karty, ktre s wyjtkami od tej reguy s karty oparte na Mwave.

  66..2266..  MMoojjaa 1166--bbiittoowwaa kkaarrttaa ""kkoommppaattyybbiillnnaa"" zz SSoouunnddBBllaasstteerr ddzziiaaaa ppoodd
  LLiinnuuxxeemm jjeeddyynniiee ww ttrryybbiiee 88--bbiittoowwyymm..

  16-bitowe karty opisane jako kompatybilne z SoundBlaster s
  rzeczywicie kompatybilne jedynie z 8-bitow kart SoundBlaster Pro.
  Maj zazwyczaj 16-bitowy tryb, ktry nie jest kompatybliny z
  SoundBlaster 16 oraz sterownikiem dwiku w Linuxie.

  Moe ci si uda uruchomi kart w trybie 16-bitowym przy uyciu
  sterownika MAD16 lub MSS/WSS.

  66..2277..  GGddzziiee mmoogg zznnaallee pprrooggrraammyy ddwwiikkoowwee ppoodd LLiinnuuxxaa??

  Oto kilka dobrych archiww, ktre moesz przekopa w poszukiwaniu
  programw obsugujcych dwik pod Linxem:

    <ftp://sunsite.unc.edu:/pub/Linux/kernel/sound/>

    <ftp://sunsite.unc.edu:/pub/Linux/apps/sound/>

    <ftp://tsx-11.mit.edu:/pub/linux/packages/sound/>

    <ftp://nic.funet.fi:/pub/OS/Linux/util/sound/>

    <ftp://nic.funet.fi:/pub/OS/Linux/xtra/snd-kit/>

    <ftp://nic.funet.fi:/pub/OS/Linux/ALPHA/sound/>

  66..2288..  CCzzyy sstteerroowwnniikk ddwwiikkuu mmooee bbyy sskkoommppiilloowwaannyy jjaakkoo aaddoowwaallnnyy
  mmoodduu jjddrraa??

  Przy ostatnich jdrach sterownik dwiku moe by skompilowany do
  postaci moduu.

  Szczegy znajdziesz w plikach
  </usr/src/linux/drivers/sound/Readme.modules> i
  </usr/src/linux/Documentation/modules.txt> (lub
  </usr/src/linux/README>).

  66..2299..  CCzzyy mmoogg uuyy kkaarrtt ddwwiikkooww aabbyy zzaassttppii ssyysstteemmoowwyy ssyyggnnaa nnaa
  kkoonnssoollii??

  Sprbuj program oplbeep, znajdujcy si pod adresem
  <ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/apps/sound/oplbeep-alpha.tar.gz>

  Inny wariant to program beep, znajdujcy si tu:
  <ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/kernel/patches/misc/modreq_beep.tgz>

  Pakiet modutils zawiera przykadowy program i poprawk do jdra, ktre
  pozwalaj uruchamia dowolny program zewntrzny generujcy dwiki gdy
  jest to wymagane przez jdro.

  Dodatkowo, przy niektrych kartach dwikowych moesz podczy
  wyjcie gonika PC do karty - wwczas wszystkie dwiki wydobywaj
  si z gonikw podczonych do karty.

  66..3300..  CCoo ttoo jjeesstt VVooxxWWaarree??

  Sterowniki dwiku do jdra obsuguj kilka rnych systemw
  kompatybilnych z Unixem, opartych na architekturze Intel. Mona je
  zdoby jako osobny pakiet, oddzielony od jdra. Do lutego 1996 autor
  nazywa oprogramowanie "VoxWare". Niestety, nazwa ta zostaa
  zarejestrowana przez VoxWare Incorporated i nie mona jej uywa. Nowa
  nazwa sterownika to OSS/Free.

  Open Sound System (OSS - Otwarty System Dwikowy) jest komercyjnie
  dostpnym steronikiem dwiku dla rnych systemw Unix, sprzedawanym
  przez 4Front Technologies. Darmowa wersja, znana jako OSS/Free bdzie
  nadal udostpniana za darmo na systemy Linux.

  Wicej informacji znajdziesz na stronie WWW firmy 4Front Technologies
  - <http://www.4front-tech.com/>.

  Inne nazwy, na jakie moge si natkn, ktre byy uywane wczeniej
  w odniesieniu do tego samego sterownika to TASD (Tymczasowo Anonimowy
  Sterownik Dwiku) oraz USS (Unix Sound System - System Dwiku dla
  Unixa).

  66..3311..  CCzzyy kkaarrttyy PPlluugg aanndd PPllaayy ss oobbssuuggiiwwaannee??

  Pena obsuga Plug and Play powinna pojawi si w Linuxie 2.1.
  Tymczasem, istnieje kilka rozwiza, pozwalajcych uruchomi karty
  Plug and Play.

  Jeli masz nowszy system Pentium z BIOSem Plug and Play, powinien si
  on automatycznie zaj konfigurowaniem kart. Upewnij si, e ustawie
  sterownik dwiku w Linuxie na takie same parametry adresu I/O, IRQ i
  kanau DMA, jakie uyte zostay przez BIOS.

  Istnieje pakiet programw narzdziowych do Plug and Play dla Linuxa,
  ktry mona wykorzysta do ustawienia karty. Mona go znale na
  stronach WWW Red Hat :  <http://www.redhat.com/> (moe by take
  wczony do twojej dystrybucji Linuxa).

  Jeli uywasz kart pod Windows95, moesz uy menedera urzdze do
  ustawienia karty, nastpnie mikko przeadowa Linuxa przy uyciu
  programu LOADLIN. Upewnij si, e Windows95 i Linux uywaj tych
  samych ustawie karty.

  Jeli uywasz kart pod DOSem, do konfigurowania karty pod DOS moesz
  uy program narzdziowy icu, dostarczany z kartami SoundBlaster16
  PnP. Nastpnie mikkie przeadowanie Linuxa za pomoc programu
  LOADLIN. Ponownie, upewnij si, e Linux i DOS uywaj tych samych
  ustawie karty.

  Komercyjny sterownik dwiku OSS obsuguje kart dwikow
  SoundBlaster16 PnP. Moesz naby ten sterownik od 4Front Technologies.

  66..3322..  SSooxx//PPllaayy//VVppllaayy wwyyppiissuujjee ""iinnvvaalliidd bblloocckk ssiizzee 11002244"" ((bbddnnyy
  rroozzmmiiaarr bbllookkuu 11002244))

  Zmiana w sterowniku dwiku w wersji 1.3.67 zepsua kilka programw
  odtwarzajcych dwik, ktre (niepoprawnie) sprawdzay, czy wynik
  odwoania ioctl SNDCTL_DSP_GETBLKSIZE jest wikszy ni 4096. Programy
  narzdziowe wczone do ostatniego pakietu snd-util-3.x.tar.gz (pod
  adresem  <ftp://ftp.4front-tech.com/ossfree>.) obecnie obsuguj to
  poprawnie.  Ostatnie wersje sterownika dwiku zostay rwnie
  poprawione celem uniknicia alokacji fragmentw krtszych ni 4096
  bajtw, co rozwizuje problem ze starszymi programami.

  66..3333..  DDllaacczzeeggoo sstteerroowwnniikk ddwwiikkuu mmaa wwaassnnyy pprrooggrraamm kkoonnffiigguurraaccyyjjnnyy??

  Sterownik dwiku obsuguje wiele rnych parametrw konfiguracyjnych.
  Program configure z pakietu sterownika dwiku sprawdza wiele
  zalenoci midzy parametrami. Narzdzia uywane do konfigurowania
  jdra nie umoliwiaj takiego stopnia funkcjonalnoci.

  Powiedziawszy powysze, ostatnie jdra opcjonalnie pozwalaj na uycie
  standardowych narzdzi konfiguracji jdra do ustawiania sterownika
  dwiku (patrz wczeniejszy rozdzia - "Konfigurowanie Jdra").

  66..3344..  UUssttaawwiieenniiaa mmiikksseerraa ss zzeerroowwaannee zzaa kkaaddyymm rraazzeemm ggddyy zzaaaadduujj
  mmoodduu sstteerroowwnniikkaa ddwwiikkuu

  Moesz skompilowa sterownik dwiku jako modu adowalny i uywa
  kerneld do jego automatycznego adowania i usuwania. Moe to wywoa
  jeden problem - za kadym przeadowaniem moduu ustawienia miksera
  powracaj do wartoci domylnych. Przy niektrych kartach moe to by
  zbyt gono (np. SoundBlaster16), lub za cicho. Markus Gutschke
  (gutschk@uni-muenster.de) znalaz nastpujce rozwizanie. Wpisz
  poniszy wiersz do pliku /etc/conf.modules:

       options sound dma_buffsize=65536 && /usr/bin/setmixer igain 0 ogain 0 vol 75

  Spowoduje to, e twj program miksujcy (w tym przypadku setmixer)
  zostanie uruchomiony niezwocznie po zaadowaniu sterownika dwiku.
  Parametr dma_buffsize jest jedynie sztuczn wartoci, niezbdn ze
  wzgldu na wymagany jakikolwiek parametr linii polecenia. Zmie
  polecenie zgodnie z potrzebami, aby dopasowa ustawienia gonoci.

  Jeli wkompilowae sterownik dwiku do jdra i chcesz ustawia
  poziomy gonoci w trakcie adowania jdra, moesz wywoa program
  miksujcy w jednym z systemowych plikw startowych, jak np.
  /etc/rc.d/rc.local.

  66..3355..  JJeeddyynniiee uuyyttkkoowwnniikk rroooott mmooee nnaaggrryywwaa ddwwiikk

  Domylnie, skrypt w Readme.linux, ktry tworzy pliki urzdze
  dwikowych ustawia prawa dostpu tak, e urzdzenia odczytywane mog
  by jedynie przez uytkownika root. Jest tak, aby unikn moliwej
  dziury w systemie. W rodowisku sieciowym, zewntrzni uytkownicy
  mogliby potajemnie podczy si zdalnie do systemu z kart dwikow
  i mikrofonem i podsuchiwa. Jeli ci to nie martwi, moesz zmieni
  prawa dostpu ustanowione przez skrypt.

  Przy domylnych ustawieniach, uytkownicy nadal mog odtwarza pliki
  dwikowe. Nie jest to ryzykowne z punktu widzenia bezpieczestwa, ale
  moe by potencjalnie denerwujce.

  77..  rrddaa IInnffoorrmmaaccjjii

  Jeli masz kart dwikow, ktra zawiera interfejs CD-ROM lub SCSI,
  dodatkowe informacje, ktre mogyby ci si przyda s w dokumentach
  Linux SCSI HOWTO oraz Linux CD-ROM HOWTO

  Sound Playing HOWTO opisuje sposoby uycia rnych typw plikw
  dwikowych i muzycznych pod Linuxem.

  Istnieje stary dokument, zwany _P_o_d_r__c_z_n_i_k _H_a_c_k_e_r_a _d_o _W_o_x_W_a_r_e, dostpny
  pod adresem  <ftp://nic.funet.fi/pub/OS/Linux/ALPHA/sound/>. Wikszo
  zawartej tam informacji zostaa zastpiona dokumentami w
  <http://www.4front-tech.com/pguide>, ale rozdzia o /dev/sequencer
  moe nadal by przydatny.

  Nastpujce dokumenty FAQ s regularnie wysyane do grupy dyskusyjnej
  Usenetu news.announce, a take archiwizowane pod adresem
  <ftp://rtfm.mit.edu/pub/usenet/news.answers>:

    PCsoundcards/generic-faq (FAQ na temat zwykych kart dwikowych na
     PC)

    PCsoundcards/soundcard-faq (FAQ comp.sys.ibm.pc.soundcard)

    PCsoundcards/gravis-ultrasound/faq (FAQ o Gravis UltraSound)

    audio-fmts/part1 (Opisy formatw plikw dwikowych)

    audio-fmts/part2 (Opisy formatw plikw dwikowych)

  Dokumenty FAQ wymieniaj rwnie kilka list pocztowych i archiww
  dotyczcych konkretnych produktw. Nastpujce grupy dyskusyjne
  Usenetu omawiaj kwestie dwiku i/lub pokrewne:

    alt.binaries.sounds.* (rne grupy do wysyania plikw dwikowych)

    alt.binaries.multimedia (do wysyania plikw multimedialnych)

    alt.sb.programmer (programowanie kart Soundblaster)

    comp.multimedia (o multimediach)

    comp.music (teoria i badania muzyki komputerowej)

    comp.sys.ibm.pc.soundcard.* (rne grupy dotyczce kart dwikowych
     na IBM PC)

  Strony WWW powicone multimediom znale mona tutaj:
  <http://viswiz.gmd.de/MultimediaInfo/>. Creative Labs ma stron WWW
  pod adresem  <http://www.creaf.com/>. MediaTrix ma stron WWW pod
  adresem  <http://www.mediatrix.com/>.

  Linuxowe pocztowe listy dyskusyjne maj sporo "kanaw" powiconych
  rnym tematom, w tym dwikowi. Aby dowiedzie si, jak si do nich
  przyczy, wylij poczt ze sowem "help" jako treci listu na adres
  majordomo@vger.rutgers.edu. Owe listy pocztowe nie s zalecane jeli
  chodzi o pytania na temat konfiguracji kart dwikowych, itp. Istniej
  z myl o dyskusjach dotyczcych programowania.

  Jak wspomniano wczeniej kilka razy, do sterownik dwiku do jdra
  doczona jest pewna ilo plikw Readme, zawierajcych uyteczne
  informacje o sterowniku kart dwikowych. Mona je zazwyczaj znale w
  katalogu  </usr/src/linux/drivers/sound>.

  Z autorem sterownika dwiku do jdra, Hannu Savolainenem, mona si
  skontaktowa pod adresem hannu@voxware.pp.fi. Ma on rwnie stron WWW
  :  <http://personal.eunet.fi/pp/voxware>. Te strony WWW s najlepszym
  rdem informacji, jeli chodzi o biecy status obsugiwanych kart
  dwikowych, znane problemy i poprawki bdw.

  Informacje o OSS, komercyjnym sterowniku dwiku do Linuxa i innych
  systemw kompatybilnych z Unixem mona znale na stronach WWW 4Front
  Technologies.

  _M_a_p_a _O_p_r_o_g_r_a_m_o_w_a_n_i_a _L_i_n_u_x_a (Linux Software Map) jest nieocenionym
  narzdziem wyszukiwania oprogramowania na Linuxa. Przeszukiwanie LSM
  po sowach kluczowych, jak np. _s_o_u_n_d (dwik) jest dobr metod
  wynajdowania programw majcych co wsplnego z urzdzeniami
  dwikowymi.  LSM mona znale w rozmaitych anonimowych archiwach
  FTP, chociaby  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/Linux/sunsite/docs/LSM.gz>.

  W ramach Projektu Dokumentacji Linuxa powstao kilka ksiek o
  Linuxie, w tym _L_i_n_u_x _I_n_s_t_a_l_l_a_t_i_o_n _a_n_d _G_e_t_t_i_n_g _S_t_a_r_t_e_d (Instalacja
  Linuxa i Pierwsze Kroki). S one za darmo dostpne poprzez anonimowy
  FTP z gwnych archiww Linuxa, a take do nabycia w formie
  drukowanej.

  Na sam koniec, bezwstydny wtrt: Jeli chcesz si dowiedzie znacznie
  wicej o multimediach pod Linuxem (szczeglnie aplikacje i
  programowanie CD-ROM i dwiku), sprawd moj ksik _L_i_n_u_x _M_u_l_t_i_m_e_d_i_a
  _G_u_i_d_e, ISBN 1-56592-219-0, wydan przez oficyn O'Reilly and
  Associates. O szczegach dowiesz si pod numerem 800-998-9938 w
  Ameryce Pnocnej, lub na stronach WWW
  <http://www.ora.com/catalog/multilinux/noframes.html>.

  88..  OOdd ttuummaacczzaa

  Prawa autorskie wersji polskiej tego dokumentu (c) 1997 s wasnoci
  Pawa Olszewskiego (alder@amg.net.pl). Dystrybucja wersji polskiej
  objta jest klauzul analogiczn do zawartej w oryginale.

  Jeli znalaze w niniejszym dokumencie jakie paskudne literwki,
  bdy ortograficzne, lub inne tego typu numery, lij informacj w
  pierwszej kolejnoci do tumacza, w tej sytuacji autor oryginau jest
  najprawdopodobniej niewinny.

  W kwestii merytorycznej, dokument ten nie rni si specjalnie od
  oryginau (nie dokonaem adnych zmian ani poprawek), pomijajc
  odnonik do pliku LSM.gz, ktry zmieniem na lokalne archiwum SunSITE.
  Dodaem rwnie odnonik do archiwum polskich wersji dokumentw HOWTO.

  Najnowsza wersja tego dokumentu znajduje si wraz z innymi
  przetumaczonymi na polski dokumentami serii Linux-HOWTO, w archiwum
  dokumentw JTZ (Jak To Zrobi):
  ftp://ftp.ippt.gov.pl/pub/Linux/JTZ/Sound-HOWTO.pl.html.gz.
  Najwiesza wersja angielska znajduje si tutaj:
  http://sunsite.unc.edu/mdw/HOWTO/Sound-HOWTO.html.

  _N_a _z_d_r_o_w_i_e_,

  Pawko Olszewski, alder@amg.net.pl