Linux: Jak by na bieco
  Autorzy: Kjetil Bakkeskaug, Kjell Sundby i Stein Gjoen,
  sgjoen@nyx.net
  v0.31, 29 padziernika 2000
  WWeerrssjjaa ppoollsskkaa:: TToommaasszz ''ttssccaa'' SSiieenniicckkii,, ttssccaa@@eeddbb..ddkk
  v1.71, 14 grudnia 2001




  Dokument zawiera wskazwki na temat wyszukiwania nowinek i informacji
  o rozwoju Linuksa. Chocia wiksza cz tekstu dotyczy konkretnie
  tego systemu, znajduje si tu rwnie mnstwo bardziej oglnych i
  uytecznych dla szerszego odbiorcy wiadomoci na temat efektywnego
  wyszukiwania okrelonych informacji.
  ______________________________________________________________________

  Spis treci


  1. Wstp

     1.1 Prawa autorskie
     1.2 Zastrzeenia
     1.3 Zmiany
     1.4 Podzikowania

  2. Dokumentacja na twoim dysku

  3. Subskrypcje

     3.1 Grupy dyskusyjne
     3.2 Listy dyskusyjne
     3.3 Magazyny

  4. Spotkania

  5. Poszukiwanie informacji

  6. Podsumowanie

  7. Od tumacza



  ______________________________________________________________________

  11..  WWssttpp

  Linux rozwija si niezwykle szybko. Dlatego czasem trudno jest ledzi
  jego rozwj na bieco, czy zorientowa si w stanie aktualnym. Ten
  dokument zawiera kilka wskazwek pomocnych w szybkim i efektywnym
  wyszukiwaniu danych informacji. Wikszo z Was zna i uywa WWW i
  grup dyskusyjnych, ale -- jak dowiecie si z tego tekstu -- WWW i
  Usenet to jeszcze nie wszystko. Istnieje wiele innych, rwnie dobrych
  i lepszych, rde informacji.

  Dostpne s tumaczenia tego dokumentu; chciabym tu podzikowa
  tumaczom za ich prac i komentarze:


    wersja polska
     <http://www.ict.pwr.wroc.pl/jtz/Html/mini/Update.pl.html>: Tomasz
     `tsca' Sienicki, tsca (at) cryogen.com


    wersja francuska <http://www.freenix.org/unix/linux/HOWTO/>: Jean-
     Albert Ferrez, Jean-Albert.Ferrez (at) epfl.ch

    wersja portugalska <http://www.poli.org/LDP-PT/mini-HOWTO/>: Duarte
     Loreto, dnloreto (at) esoterica.pt

    wersja japoska <http://www.linux.or.jp/JF/>: Satoru Takahashi,
     hisai (at) din.or.jp


  11..11..  PPrraawwaa aauuttoorrsskkiiee

  Copyright (c) 1998 Kjell Sundby, Kjetil Bakkeskaug and Stein Gjoen.

  Prawa autorskie do tego dokumentu nale do Kjella Sundby, Kjetila
  Bakkeskauga oraz Steina Gjoena.

  O ile nie zaznaczono inaczej dokumenty HOWTO chronione s prawami
  autorskimi nalecymi odpowiednio do ich autorw. Zezwala si na
  powielanie i dystrybucj tych dokumentw w caoci lub w czci na
  jakimkolwiek fizycznym bd elektronicznym noniku pod warunkiem
  pozostawienia na wszystkich kopiach niniejszej informacji o prawach
  autorskich. Zezwala si i zachca do redystrybucji komercjalnej; autor
  jednak yczy sobie by powiadamiany o kadej z takiej dystrybucji.

  Niniejsze prawa autorskie dotycz rwnie wszelkich tumacze, prac
  pochodnych, skadajcych si z, lub zawierajcych jakiekolwiek
  dokumenty HOWTO. Oznacza to, e niedozwolone jest stworzenie pracy
  pochodnej od dokumentu HOWTO i naoenie dodatkowych ogranicze na jej
  dystrybucj. W pewnych szczeglnych okolicznociach moliwe s
  odstpienia od tych zasad.  Po blisze informacje naley skontaktowa
  si z koordynatorem projektu Linux HOWTO pod adresem podanym poniej.

  W skrcie: chcemy promowa rozprzestrzenianie si podanych tu
  informacji poprzez moliwie wiele kanaw.  Zatrzymujemy jednak prawa
  autorskie do dokumentw HOWTO i chcielibymy by informowani o
  jakichkolwiek planach redystrybucji tych dokumentw.

  Jeli masz jakiekolwiek pytania, skontaktuj si z koordynatorem
  projektu Linux HOWTO pod adresem linux-howto@sunsite.unc.edu

  11..22..  ZZaassttrrzzeeeenniiaa

  Pamitaj: informacji zawartych w tym dokumencie uywasz na wasne
  ryzyko.  Zrzekamy si jakiejkolwiek odpowiedzialnoci za jego
  zawarto. Pomysw, przykadw i/lub jakichkolwiek innych
  pochodzcych z tego dokumentu informacji uywa moesz wycznie na
  wasn odpowiedzialno.

  O ile nie zaznaczono inaczej wszystkie prawa autorskie nale do ich
  wacicieli. Uycie w tym dokumencie danego terminu nie powinno by
  traktowane jako wpywajce na wano jakiegokolwiek znaku handlowego
  lub znaku usugi.

  Uycie nazw okrelonych produktw lub marek nie oznacza polecania ich.

  Poleca si sporzdzanie kopii systemu przed powanymi instalacjami,
  oraz robienie kopii bezpieczestwa w regularnych odstpach czasu.

  11..33..  ZZmmiiaannyy


    Zaktualizowano odnoniki do LinuxNetMag.

    Sprawdzono odnoniki (te jednak szybko si dezaktualizuj).

    Dodano odnonik do Penguin Magazine.

    Dodano wiadomoci na temat dziaania list dyskusyjnych.

    Dokument zosta waciwie zindeksowany.

    Zmiana ,,Dejanews'' na ,,Deja'', zmiana tytuu jednego z
     rozdziaw.

    Usunito literwki.

    Dodano odnonik do polskiej wersji dokumentu.

    Dodano odnonik do _F_o_c_u_s _L_i_n_u_x i _L_i_n_u_x _M_a_g_a_z_i_n_e.

    Dodano odnonik do francuskiej i japoskiej wersji dokumentu oraz
     rnych zasobw sieciowych.

    Sprawdzono odnoniki, poszerzono rozdzia ,,Poszukiwanie
     informacji''.

  11..44..  PPooddzziikkoowwaanniiaa


    Tomasz 'tsca' Sienicki <tsca (at) cryogen.com>

    Satoru Takahashi <hisai (at) din.or.jp>


  22..  DDookkuummeennttaaccjjaa nnaa ttwwooiimm ddyysskkuu


  Po zainstalowaniu Linuksa zastajesz zazwyczaj cakiem duo informacji
  -- nie tylko doczon broszurk, ale rwnie wiele dokumentw HOWTO
  (JTZ - JAK TO ZROBI) oraz obszerne opracowania i pomoc dostpne w
  sieci.  Z nawizk wystarcza to na pocztek, jednak po pewnym czasie
  zorientujesz si, e chcesz wiedzie wicej, by na bieco, mc
  aktualizowa swj system...  jednym sowem: wiedzie, co dzieje si "w
  brany". Pomoe ci w tym ten dokument. Dla uproszczenia podzielono
  zawarte tu informacje na takie, ktre moesz zasubskrybowa i
  odnale. Skupimy si te na efektywnym uzyskiwaniu konkretnej
  specjalistycznej pomocy.

  Nawet jeli do Twojego Linuksa nie doczono adnego rodzaju
  wydrukowanej informacji to i tak kada szanujca si dystrybucja
  zawiera szereg katalogw zawierajcych rnego rodzaju dokumentacj --
  od konkretnych plikw README (CZYTAJTO) zawierajcych informacje o
  danych programach, do bardziej kompleksowych opracowa HOWTO --
  wanie czytasz jedno z nich.

  Zajrzyj do archiwum dokumentw w /usr/doc, gdzie wikszo pakietw
  skada swoj dokumentacj, pliki README, itd.  W katalogach
  /usr/doc/HOWTO oraz /usr/doc/HOWTO/mini znajdziesz cay zestaw
  gotowych do czytania plikw HOWTO i mini-HOWTO.

  Najwaniejszym i najpeniejszym rdem informacji s oczywicie
  rda jdra w /usr/src/linux. _U__y_w_a_j _i_c_h_!  Zwr te uwag, e pakiet
  z jdrem to nie tylko kod rdowy (co najmniej czciowo opatrzony
  komentarzami), ale rwnie katalog  /usr/src/linux/Documentation
  zawierajcy obszern dokumentacj.  Przed zadaniem jakiegokolwiek
  pytania na temat jdra powiniene zapozna si z zawartoci tego
  katalogu. Dziki temu oszczdzisz sobie zakopotania i nie zmarnujesz
  czasu innym.

  Przegldanie i przeszukiwanie dokumentacji na komputerze czy w sieci
  jest bardzo wygodne. Nie rezygnuj jednak cakowicie z informacji
  drukowanej.  Czasem, gdy nie jeste w stanie nawet uruchomi swojego
  komputera, dokumentacja wydrukowana moe by jedynym sposobem dotarcia
  do rozwizania problemu.

  33..  SSuubbsskkrryyppccjjee

  Subskrybowanie oznacza zamawianie danego rodzaju wiadomoci
  napywajcych cigym strumieniem. Nie ugry kawaka wikszego ni
  moesz przekn: przeadowanie informacj nie jest tylko hasem
  encyklopedycznym. Czsto zdarzy si, e zamiast spodziewanych
  informacji otrzymasz jakie mieci.  Bd wic krytyczny i nie wahaj
  si przez uniewanieniem subskrypcji.

  Istniej dwa odrbne (cho w niektrych przypadkach ze sob sprzone)
  media dostarczajce cigych informacji: s to grupy dyskusyjne
  (USENET) i listy dyskusyjne.  Grupy dyskusyjne zazwyczaj
  charakteryzuj si zwikszon iloci wiadomoci i szumu
  informacyjnego ni listy. Uwaaj: czytanie zbyt wielu grup jest jak
  picie z wa straackiego! :-)

  33..11..  GGrruuppyy ddyysskkuussyyjjnnee

  Pomoc w uzyskaniu dostpu do grup dyskusyjnych ley poza zakresem tego
  dokumentu. Wskazwki na temat cigania i uczestnictwa w tych grupach
  bezporednio z Linuksa znajdziesz w innych tekstach JTZ.

  Jeli jeszcze nigdy nie uywae grup dyskusyjnych powiniene
  szczeglnie uwanie przeczyta informacje wprowadzajce. _U_S_E_N_E_T to
  caa odrbna kultura. Nawet jeli na pocztku wyda ci si chaotyczny,
  istniej rzdzce nim reguy. Pamitaj, eby przed wysaniem swojego
  pierwszego listu do danej grupy poprzyglda si jej przez jaki czas.
  Najwaniejsz spraw jest zwrcenie uwagi na listy zatytuowane
  _F_r_e_q_u_e_n_t_l_y _A_s_k_e_d _Q_u_e_s_t_i_o_n_s, _F_A_Q, czy _N_a_j_c_z___c_i_e_j _Z_a_d_a_w_a_n_e _P_y_t_a_n_i_a. FAQ
  pozwol ci zapozna si z charakterem grupy, oraz prawdopodobnie
  rozwi Twj problem. Czytaj je! Zadajc po raz setny typowe pytanie
  wyrobisz sobie tylko negatywn opini (i -- by moe -- dostaniesz si
  do czyich filtrw).

  Dokumenty FAQ s zazwyczaj wysyane regularnie, jeli jednak nie
  moesz ktrego z nich odnale, poszukaj go w gwnym archiwum FAQ
  <ftp://rtfm.mit.edu> w MIT.  FAQ dostpne s rwnie w postaci stron
  WWW <http://www.faqs.org>.

  Obok uytecznych informacji w grupach dyskusyjnych napotkasz te szum
  informacyjny, spam i dyskusje nie na temat. Oznacza to, e bdziesz
  potrzebowa czytnika umoliwiajcego odsianie niechcianych listw.
  Zapewniaj to czytniki majce tzw. mordplik (killfile). Odpowiednio
  skonfigurowany czytnik odfiltruje niechciane wiadomoci i zaznaczy
  interesujce. Poprawia to oglny stosunek iloci informacji do iloci
  szumu i pozwala skoncentrowa si na sprawach istotnych. Pamitaj
  jednak, e dziaa to w obie strony: jeli bdziesz zamieca USENET,
  zostaniesz odfiltrowany, i, gdy znajdziesz si w potrzebie, nikt nie
  zobaczy Twojego pytania.

  Do rzeczy -- oto lista uytecznych grup dyskusyjnych:


    ogoszenia <news:comp.os.linux.announce>

    odpowiedzi, JTZ, FAQ, itd. <news:comp.os.linux.answers>

    rozwj aplikacji <news:comp.os.linux.development.apps>

    rozwj systemu <news:comp.os.linux.development.sys>


    sprzt <news:comp.os.linux.hardware>

    rne <news:comp.os.linux.misc>

    sie <news:comp.os.linux.networking>

    konfigurowanie Linuksa <news:comp.os.linux.setup>

    X11 na Linuksie <news:comp.os.linux.x>

  Grupy zwizane z Linuksem znajduj si te w wielu hierarchiach
  narodowych.  Przykadem moe by jedna z polskich grup o Linuksie
  <news:pl.comp.os.linux>.  Jeli masz kopoty z odnalezieniem swoich
  narodowych lub lokalnych grup, pomocy szukaj w Deja
  <http://www.deja.com>.

  33..22..  LLiissttyy ddyysskkuussyyjjnnee

  W przeciwiestwie do grup dyskusyjnych listy dyskusyjne s
  scentralizowane.  Oznacza to, e listy wysane przez danego
  uytkownika na adres serwera rozsyane s dalej do innych uczestnikw
  listy. Zazwyczaj nie otrzymuje si wielkiej iloci wiadomoci, a
  poziom informacji niepodanej jest niski. Wypowiedzi odbiegajce od
  tematu zawsze budz negatywne reakcje i, co jest rwnie powan
  konsekwencj, mog spowodowa opnienie realizacji projektu, ktremu
  powicona jest lista. Po zasubskrybowaniu danej listy zazwyczaj
  otrzymuje si powitalny list opisujcy tematyk forum -- naley
  uwanie go przeczyta.

  Istnieje wiele programw obsugujcych listy dyskusyjne. Warto zna
  rozpoznawane przez nie polecenia. Najpopularniejszym z tych programw
  jest dziaajcy midzy innymi na serwerze vger.rutgers.edu
  <mailto:majordomo@vger.rutgers.edu> _M_a_j_o_r_d_o_m_o. Sprawd, jak to dziaa:
  wylij tam list o treci help. Jeli wylesz list z poleceniem,
  ktrego program nie zrozumie, rwnie dostaniesz informacje o
  obsudze. Jeli zamiast help wylesz polecenie lists, otrzymasz spis
  wszystkich list dziaajcych na serwerze (moe by tego cakiem
  sporo!).

  Listy dyskusyjne dziaaj zazwyczaj pod kilkoma adresami. Jeden z nich
  suy do wysyania polece takich jak subscribe czy unsubscribe, a
  inny do uczestnictwa w dyskusjach -- najczciej z tego wanie adresu
  otrzymujesz wiadomoci, ktre ludzie wysyaj na list.  Na przykad
  wysanie polecenia subscribe na adres corned-beef-
  requests@somelistserver.org zapisze Ci na list o adresie corned-
  beef-list@somelistserver.org a do chwili, kiedy zdecydujesz si
  wypisa. Jeszcze raz: wysanie listu o treci help lub czym
  niezrozumiaym dla serwera spowoduje otrzymanie listu z pomoc.

  Korzystajc z list dyskusyjnych pamitaj o kilku zasadach:


    Nie wysyaj polece subscribe itp. na sam list, lecz na adres
     serwera. W przeciwnym razie nie wypadniesz najlepiej i zdenerwujesz
     mnstwo osb. By moe na list zapisanych jest tysice ludzi --
     pomyka taka i zwizane z ni narzekanie moe wygenerowa mnstwo
     niepotrzebnego szumu w sieci.

    Po zasubskrybowaniu danej listy automatycznie otrzymasz list
     zawierajcy informacje na jej temat. Przeczytaj ten list uwanie --
     prawdopodobnie zawiera bdzie odpowiedzi na wiele wstpnych pyta.

    Nie sprzgaj ze sob list i grup dyskusyjnych nie upewniwszy si
     uprzednio, e uczestnicy tego chc. Sytuacje takie mog spowodowa
     ptle, pojawi si te moe spam.

  Jak ju wspomniano vger.rutgers.edu jest jednym z gwnych serwerw
  list dyskusyjnych. Oto skrcony spis list dostpnych dla spoecznoci
  Linuksa:


    linux-8086              (Linux na procesorach Intel 8086)

    linux-admin             (Administrowanie systemem)

    linux-alpha             (Linux na procesorze Alpha)

    linux-apps              (Oprogramowanie)

    linux-arm               (Linux na procesorze Arm)

    linux-bbs               (Linuksowe BBS-y)

    linux-c-programming     (Programowanie w C pod Linuksem)

    linux-config            (Konfiguracja)

    linux-console           (Konsola)

    linux-diald             (Demon odp. za czenie na danie)

    linux-doc               (Dokumentacja Linuksa)

    linux-fido              (Linuksowa sie fido)

    linux-fsf               (Linux i Free Software Foundation)

    linux-ftp               (FTP pod Linuksem)

    linux-gcc               (Kompilator C)

    linux-gcc-digest        (Zbir wiadomoci z powyszej grupy)

    linux-hams              (Radio amatorskie)

    linux-hppa              (Linux na procesorze HP Precision
     Architecture)

    linux-ibcs2             (Standard zgodnoci binarnej firmy Intel)

    linux-ipx               (Linux i protok sieciowy Novella IPX)

    linux-isdn              (Linux i ISDN)

    linux-japanese          (Linux i rozszerzenia do pracy w jz.
     japoskim)

    linux-kernel            (Jdro Linuksa)

    linux-kernel-announce   (Jdro Linuksa -- ogoszenia)

    linux-kernel-digest     (Zbir wiadomoci z powyszej grupy)

    linux-kernel-patch      (aty na jdro Linuksa)

    linux-laptop            (Linux na laptopach)

    linux-linuxss

    linux-lugnuts           (Grupy Uytkownikw Linuksa)


    linux-mca               (Linux i IBM-owska architektura
     mikrokanau)

    linux-mips              (Linux na procesorze MIPS)

    linux-msdos             (Linux i MSDOS)

    linux-msdos-devel       (jw., rozwj)

    linux-msdos-digest      (Zbir wiadomoci z powyszej grupy)

    linux-net               (Sie w Linuksie)

    linux-new-lists         (Nowe listy dyskusyjne o Linuksie)

    linux-newbie            (Linux dla pocztkujcych)

    linux-newbiew

    linux-nys

    linux-oasg

    linux-oi

    linux-opengl            (Linux i graficzny system OpenGL)

    linux-pkg

    linux-ppp               (Protok PPP w Linuksie)

    linux-pro

    linux-qag

    linux-raid              (Linux i RAID)

    linux-scsi              (Linux i SCSI)

    linux-serial            (Linux i interfejs szeregowy)

    linux-seyon             (Terminal)

    linux-smp               (Wieloprzetwarzanie symetryczne)

    linux-sound

    linux-standards

    linux-svgalib           (Linux i biblioteka SVGA)

    linux-tape              (Linux i pami na tamach)

    linux-term              (Programy komunikacyjne Linuksa)

    linux-userfs            (System plikw definiowany przez
     uytkownika)

    linux-word

    linux-x11               (Linux i X-Window System, wersja 11)

    linux-x25               (Linux i protok sieciowy X25)

    sparclinux              (Linux na procesorze SPARC)

    ultralinux              (Linux na procesorze Ultra-SPARC)

  Oczywicie na tym serwerze znajduje si rwnie duo innych list.
  Poniewa ich ilo stale si zmienia, nie ma sensu wymienia tu ich
  wszystkich. Mona jednak zajrze na stron zawierajc spis list
  dyskusyjnych <http://oslab.snu.ac.kr/~djshin/linux/mail-
  list/index.shtml> o tematyce interesujcej uytkownikw Linuksa. Na
  stronie tej mona rwnie w prosty sposb bezporednio zapisa/wypisa
  si z rnych list.

  Istnieje rwnie strona z dugim spisem list dyskusyjnych
  <http://paml.net/> o tematyce nie ograniczajcej si do Linuksa.

  33..33..  MMaaggaazzyynnyy

  Wiele osb jest rozczarowanych brakiem informacji o Linuksie w prasie.
  Jest to prawdopodobnie spowodowane tym, e wiele komercyjnych
  produktw nie wytrzymaoby porwnania z Linuksem, a takiej sytuacji
  nie wytrzymaliby z kolei reklamodawcy. Istnieje na szczcie _L_i_n_u_x
  _J_o_u_r_n_a_l -- magazyn powicony tylko Linuksowi.  Spis treci aktualnego
  numeru i informacje na temat jego subskrypcji znajduj si na stronie
  domowej SSC <http://www.ssc.com>.

  Innym komercyjnym pismem jest Linux Magazine <http://www.linux-
  mag.com/>, rwnie umieszczajcy w sieci spis treci i fragmenty
  tekstw.  Take Unix Review <http://www.unixreview.com/> (d.
  Performance Computing) powica sporo miejsca Linuksowi.

  Istniej rwnie popularne magazyny elektroniczne:

    Linux Gazette <http://www.linuxgazette.com>

    Linux Focus <http://www.linuxfocus.org> (dostpny w kilku jzykach)

    Linux Research <http://www.linuxresearch.de/>

    Linux Today <http://linuxtoday.com/>

    Linux News <http://www.linuxnews.com/>

    Linux Netmag <http://www.linuxnetmag.com> (po angielsku)

    Linux Netmag <http://www.linuxnetmag.com/de> (po niemiecku)

    Penguin Magazine <http://www.penguinmagazine.com/>

  oraz prawdopodobnie kilka innych; nowe pojawiaj si do czsto.  W
  LinuxHQ <http://www.linuxhq.com> sprawdzi mona aktualn list
  dostpnych serwisw informacyjnych.

  Jak grzyby po deszczu pojawiaj si strony WWW z dosownie codziennie
  uaktualnianymi wiadomociami na temat Linuksa. Wiele z nich odznacza
  si cakiem profesjonalnym ukadem graficznym i doborem prezentowanego
  materiau. Jednym z najwaniejszych tego typu serwisw jest oferujcy
  codzienne wiadomoci Freshmeat <http://freshmeat.net>.

  Dla osb nie mogcych pozwoli sobie na ledzenie wydarze w sieci z
  godziny na godzin, a chccych mimo wszystko trzyma rk na pulsie,
  przeznaczony jest serwis Linux Weekly News <http://lwn.net> (Linux -
  Wiadomoci Cotygodniowe). Serwis ten podaje wane wiadomoci,
  wczajc w to ostrzeenia na temat bezpieczeswa oraz ogoszenia o
  nowym i uaktualnionym oprogramowaniu.


  Pod adresem Linux.com <http://linux.com> znajdziesz odnoniki do
  kanaw IRC.
  Istnieje rwnie pewna ilo godnych polecenia stron powiconych
  gwnie sprztowi. S to m. in.  Toms Hardware
  <http://www.tomshardware.com> i Anandtech <http://www.Anandtech.com>,
  w ktrych znajduj si testy wszelakiego sprztu, oraz Storage review
  <http://www.storagereview.com>, specjalizujca si w testach dyskw,
  streamerw i innych pamici masowych.


  44..  SSppoottkkaanniiaa


  Linux stworzony zosta dziki poczonym (gwnie za pomoc Internetu)
  siom ludzi na caym wiecie. Istnieje jednak rwnie moliwo
  spotka twarz w twarz w LUGach -- Grupach Uytkownikw Linuksa.
  Przeszukaj ogaszane regularnie listy tych grup -- jedna z nich moe
  znajdowa si cakiem niedaleko!

  Konferencje, spotkania, copy-parties i tworzenie nowych grup ogaszane
  s regularnie w grupach dyskusyjnych <news:comp.os.linux.announce>.

  Tego typu wydarzenia s doskona okazj do zorientowania si, co si
  dzieje w wiecie Linuksa, oraz uzyskania pomocy.


  55..  PPoosszzuukkiiwwaanniiee iinnffoorrmmaaccjjii


  Konkretnej informacji szuka mona na wiele sposobw. Pamitaj, e
  zawsze moesz uy wyszukiwarek internetowych, i e niektre z nich,
  np.


    Altavista <http://www.altavista.com>

    Excite <http://www.excite.com>

    Hotbot <http://hotbot.lycos.com>

     przeszukuj rwnie grupy dyskusyjne.

  Przeszukiwarek jest wiele, jednak rni si one zarwno wielkoci
  bazy, jak i metodami oceny zwizku zawartoci stron z zapytaniem.
  Jeli szukasz duych, znanych stron, uyj Google
  <http://www.google.com>, nadaje on bowiem stronom punkty na podstawie
  umieszczonych do nich odnonikw na innych stronach. Ludzie czsto
  umieszczaj odnoniki do stron, ktre uwaaj za wartociowe; Google
  opiera si na ich opinii.

  Serwisowi Google wyczerpujce zindeksowanie strony zabiera troch
  czasu, korzystanie wic z jego usug przy szukaniu najnowszych lub
  nieco nietypowych wiadomoci troch mija si z celem. W takich
  przypadkach polecam albo bardzo szybki i o szerokim zasigu AllTheWeb
  <http://www.alltheweb.com>, albo serwisy, ktre przesyaj twoje
  zapytanie do szeregu przeszukiwarek, zbieraj, porwnuj, oceniaj i
  przedstawiaj ci wyniki poszukiwania. Mj ulubiony serwis tego typu to
  Go2Net <http://www.go2net.com> (d. MetaCrawler).

  Wymagania stawiane wyszukiwarkom s rne, a serwisy te nieustannie
  podnosz swj poziom -- musisz wic troch sam poeksperymentowa.
  adna z wyszukiwarek nie jest idealna, i -- poniewa mniej ni 10%
  istniejcych stron jest w ogle zindeksowanych -- prbuj kilku
  wyszukiwarek, jeli praca z jedn nie przyniesie efektw.

  Pamitaj rwnie o Deja <http://www.deja.com> -- serwisie
  wyszukiwawczym skupiajcym si konkretnie na grupach dyskusyjnych.
  Zarchiwizowane s tam artykuy od roku 1995 wzwy.
  Coraz czciej uywamy stron WWW. Pamitaj jednak, e to nie wszystko.
  Cae mnstwo informacji dostpnych jest na rozsianych po wiecie
  serwerach ftp.  Niektre z wyszukiwarek internetowych indeksuj te
  zasoby, ale narzdziem dedykowanym konkretnie temu zadaniu s serwery
  archie. S to systemy regularnie przeszukujce gwne serwery ftp i
  gromadzce nazwy znajdujcych si na nich plikw. Z serwerami archie
  poczy si mona na wiele sposobw, np. za pomoc znajdujcych si w
  kadym dobrze utrzymanym systemie Linuksowym klientw archie lub, w
  wersji dla X11, xarchie. Jeli jest to niemoliwe, zawsze mona
  poczy si z serwerem archie za pomoc telnetu do jednego z podanych
  niej serwerw.


    Australia <telnet://archie.au>

    Austria <telnet://archie.univie.ac.at>

    Belgia <telnet://archie.belnet.be>

    Finlandia <telnet://archie.funet.fi>

    Niemcy <telnet://archie.th-darmstadt.de>

    Korea <telnet://archie.kornet.nm.kr>

    Wochy <telnet://archie.unipi.it>

    Japonia <telnet://archie.kuis.kyoto-u.ac.jp>

    Polska <telnet://archie.icm.edu.pl>

    Szwecja <telnet://archie.luth.se>

    Hiszpania <telnet://archie.rediris.es>

    Wielka Brytania <telnet://archie.doc.ic.ac.uk>

    Stany Zjednoczone <telnet://archie.bunyip.com>

    Stany Zjednoczone <telnet://archie.internic.net>

  Naturalnie powiniene uywa najbliszego z serwerw. Aby przejrze
  ich aktualn list naley uruchomi klienta archie bez podawania
  argumentw, albo, jeli uywasz telnetu, uzyska t informacj z
  serwera. Zawsze dostpna jest pomoc. Niestety nie wszystkie serwery
  wsppracuj ze sob, by moe wic bdziesz zmuszony poszuka
  kilkakrotnie zanim natrafisz na to, czego szukasz.

  Ostatnio w sieci pojawi si prostszy w obsudze serwer ftp
  <http://ftpsearch.lycos.com>.  Dostpna jest moliwo wyszukiwania o
  wielu opcjach i interfejsie nawizujcym do najlepszych uniksowych
  tradycji.

  Wikszo z powyszych serwisw oferuje informacje na temat technik
  wyszukiwania. Zawsze opaci si zainwestowa kilka chwil na zapoznanie
  si z instrukcjami -- moe to znacznie skrci czas zuyty na Twoje
  poszukiwania.

  Jeeli nie masz dostpu do WWW, ale moesz uywa poczty
  elektronicznej, powiniene przeczyta FAQ _,_,_D_o_s_t__p _p_r_z_e_z _p_o_c_z_t__'_'.
  Aby uzyska ten dokument naley wysa do serwera dla USA, Kanady i
  Pd. Ameryki <mailto:mail-server@rtfm.mit.edu> list o nastpujcej
  treci:

  send usenet/news.answers/internet-services/access-via-email

  Mona posuy si rwnie serwerem dla Europy i Azji
  <mailto:mailbase@mailbase.ac.uk>.  W takim przypadku tre listu
  powinna wyglda tak:

  send lis-iis e-access-inet.txt

  Innym rozwizaniem jest przeszukanie lokalnego katalogu z zawartoci
  grup dyskusyjnych ("spoola" -- jeli go masz): zajrzyj do grupy
  news.answers.

  Wreszcie jeli chcesz skontaktowa si z konkretn osob, na przykad
  z autorem jakiego programu, zajrzyj do dokumentacji owego programu w
  katalogu /usr/doc/.  W wikszoci przypadkw znajdziesz tam adres e-
  mail autora. Jeli nie, zawsze moesz szuka pomocy w FAQ na temat
  znajdowania adresw e-mail
  <http://www.qucis.queensu.ca/FAQs/email/finding.html>.


  66..  PPooddssuummoowwaanniiee

  Szybkie i skuteczne wyszukiwanie informacji jest bardziej sztuk ni
  nauk.  Nie poruszylimy tu istotnego zagadnienia: jak oceni
  rzeczywist _j_a_k_o__ uzyskanej informacji? Problem ten ley poza
  zakresem tematycznym tego dokumentu, co nie znaczy, e nie naley o
  nim pamita. _Z_a_w_s_z_e przynajmniej zwracaj uwag, czy odpowied na
  Twoje zapytanie jest aktualna.

  Podstawow spraw jest ocena wiarygodnoci informacji; pozwoli to
  unikn sprowadzajcych na manowce lub zoliwych porad.  Zadziwiajco
  wiele osb podaje "metody" takie jak rm -rf / jako rozwizanie danego
  problemu. Niektrzy od razu zorientuj si, e to gupi dowcip, ale
  inni mog zniszczy sobie system. Na wszelki wic wypadek, zanim
  zastosujesz znalezion informacj, sprawd ponisze punkty:


    Czy dokument jest podpisany? Ludzie powanie traktujcy to co pisz
     zazwyczaj nie s anonimami.

    Czy w tekcie podana jest data? Dokumenty ewoluuj wraz z
     rozwijajc si technologi. Posu si internetowymi
     wyszukiwarkami do upewnienia si, e czytasz najnowsz wersj.

    Czy s jakie odpowiedzi na list, ktry czytasz? Sprawd to! W
     przeciwnym przypadku moesz przeoczy ostrzeenie lub poprawk.

  Jeli bdziesz o tym pamita, nie powiniene wpa w jedn z wielu
  sieciowych puapek, takich jak proba o pocztwki dla chorego Craiga
  Shergolda, rozmaite acuszki i piramidy listowe, czy -- ostatnio --
  konie trojaskie prbujce wmanewrowa Ci w wysanie w wiat wasnego
  hasa.

  Istnieje pewna ilo dokumentw traktujcych o bardziej powanych
  metodach wyszukiwania informacji. Jeli jeste zainteresowany tematem,
  zacznij tutaj <http://cn.net.au>.

  Nie zapominaj te o zawierajcych dokumentacj do Linuksa stronach
  Linux Documentation Project <http://www.linuxdoc.org> (w polskiej
  wersji: JTZ <http://www.jtz.org.pl> -- przyp.  tum.). Regularnie,
  wraz z rozwojem systemu, pojawiaj si tam nowe dokumenty i
  uaktualnienia istniejcych.

  Z czyjej sygnaturki:

  _B_e _a_l_e_r_t_! _T_h_e _w_o_r_l_d _n_e_e_d_s _m_o_r_e _l_e_r_t_s_.


  77..  OOdd ttuummaacczzaa

  Orygina tego dokumentu:
  How to stay updated <http://www.nyx.net/~sgjoen/updated.html>.

  Tumaczenia pozostaych dokumentw HOWTO na jzyk polski:
  <http://www.jtz.org.pl>.

  Copyright for the translation:
  (c) 1999, 2000, 2001 by Tomasz 'tsca' Sienicki, tsca@edb.dk