File: eu_Tutorial.lyx

package info (click to toggle)
lyx 1.1.6fix4-2
links: PTS
area: contrib
in suites: woody
size: 26,136 kB
ctags: 13,679
sloc: cpp: 93,591; sh: 9,563; ansic: 8,253; perl: 3,489; makefile: 1,332; tcl: 163; sed: 150; python: 112; yacc: 38
file content (5812 lines) | stat: -rw-r--r-- 128,877 bytes
parent folder | download | duplicates (2)
#LyX 1.1 created this file. For more info see http://www.lyx.org/
\lyxformat 218
\textclass book
\language english
\inputencoding latin1
\fontscheme default
\graphics none
\paperfontsize default
\spacing single 
\papersize Default
\paperpackage a4
\use_geometry 0
\use_amsmath 0
\paperorientation portrait
\secnumdepth 3
\tocdepth 2
\paragraph_separation indent
\defskip medskip
\quotes_language english
\quotes_times 2
\papercolumns 1
\papersides 2
\paperpagestyle headings
\bullet 1
	0
	17
	-1
\end_bullet

\layout Title

LyX-en Tutoretza
\layout Author

Egileak: Amir Karger eta LyX-eko taldea.
 
\newline 
itzulketa: Iaki Larraaga Murgoitio eta Sara Elorza Agirre
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \tableofcontents{}

\end_inset 


\layout Chapter

Sarrera
\layout Section

Ongietorri LyX-era! 
\layout Standard

Fitxategi hau LaTeX inoiz entzun barik edo ongi ezagutzen ez duten neska
 mutilentzat egina dago.
 Lasai ordea, LyX erabiltzeko LaTeX-i buruz ezer jakin beharrik ez daukazu.
 Azken finean, LyX-en ezaugarrietako bat, LaTeX-entzat ia WYSIWYG (
\emph on 
What You See Is What You Get
\emph default 
) itxura eskeintzean datza.
 Hori bai, LyX bere osotasunean erabiltzeko gauza batzuk ikasi beharko dituzu.
\layout Standard

Ziurrenik, bi parraforen artean hiru lerro hutsean edo eta puntu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 baten ondoren bi hutsune ezartzeagatik idazki hau irakurtzen ari zara.
 Hainbat buruhauste eta gero, ezinezkoa dela ohartuko zinen.
 Idazkiak sortzeko dauden beste programetako zenbait trikimailuk LyX-en
 ez dabiltza.
 Beste idazki sortzaileetan erabiltzaileak tabulazioak, hutsuneak, hizki
 mota e.a.
 bere kasaka ezarri behar izaten ditu.
 Horrela ordea, idazlana soilik ez baizik eta itxura eta konposaketa lanak
 ere erabitzaile berak landu behar ditu.
 LyX-ek berriz, berak zuretzako lan hau hartzen du, zuretzat lan garrantzitsuena
 utziz, hots, idazlanaren edukin sakona idaztea.
\layout Standard

Beraz, une batean kafetxo bat edanez, eta pazientzi apur bategaz, irakurtzen
 jarrai dezakezu.
 Tutoretza hau irakurtzeak zure denboraren zati ttipi bat merezi bait du,
 ez al da hala?
\layout Section

Tutoretza hau zer 
\emph on 
da
\emph default 
 eta zer 
\emph on 
ez da
\emph default 
.
\layout Standard

Atal honetan serioski hasi baino lehen, gauza bat argitzea nahi dugu.
 
\emph on 
Tutoretzak
\emph default 
 
\emph on 
Sarrera
\emph default 
-n agertzen den idazkera erabiltzen du\SpecialChar \@.
 Lehendabizi idazki hau irakurtzen
 ari bazara, hobe lehenago 
\emph on 
Sarrera
\emph default 
 idazkia irakurtzen baduzu.
 Bai, oraintxe (une honetanxe) esan nahi dugu.
\layout Standard

Hizki itxura bakoitzaren esanahia jakin ondoren, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honen helburuetaz mintzatuko gara.
\layout Subsection

Tutoretza erabat on dagizun.
\layout Standard


\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau adibide eta ariketez osatua dago.
 Idazki honi zuku handiena ateratzeko den-dena irakurri beharko duzu, esaten
 dizugun azalpen ttipi guztiak zuk idatziz (berdin dosta errezak badira
 ere, eta lehengusiari ez esan zure ordez idazteko, horrek ez du balio...)
 eta benetan gauza bakoitza ulertu arte ariketa guzti guztiak landu.
 Zeure erosotasunerako ( zelako "guay"-ak garen) PostScript eran txosten
 hau inprima dezakezu.
\layout Standard

LaTeX ezagutzen baduzu, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau azkarrago irakur dezakezu, LyX-eko burutazio ugari LaTeX-eko burutazioak
 bai dira.
 Bestalde, Lyx-ek halako ikasi beharreko bitxikeriarik
\begin_float footnote 
\layout Standard

edo gauza bera esateko era dotoreago baten, "ezaugarriak"
\end_float 
 ez dauka.
 Nahiz eta 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 osoa irakurtzeko ganorarik ez eduki, 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:latexerabiltzaileak}

\end_inset 

 atala irakurtzeaz ondo baino hobekiago egingo duzu, LaTeX-eko erabiltzaile
 sutsuei zuzendua bait dago.
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \ref{sec:lyxzerda}

\end_inset 

atala 
\emph on 
Tutoretzako
\emph default 
 aurre bertsiotik eguneratu gabe gelditu da, eta nahiko orokorra da.
 Hala eta guztiz ere, LyX-erako ikuspegi zabaleko sarrera ona du.
 Hori dela eta, berari buruzko ideia bat jasotzeko ikustaldi bat emotea
 ondo suertatuko zaizu.
\layout Subsection

Aurkituko 
\emph on 
ez
\emph default 
 duzuna..
 
\layout Itemize

Umetxuari goilare batekin jaten emoteko prestatutako salda bero bat (amatxok
 edo amonatxok goxo goxo astebetez sukaldetik irten barik egon izan behar
 duena).
\begin_deeper 
\layout Standard

Egungo informatika arloko nor-bere-kasaka-ikasteko literaturan gertatzen
 den egoera:
\begin_float footnote 
\end_deeper 
\layout Standard

John Weiss-en oharra: ...bo, Estatu Batuetan, denak  izendatzaile orokor gutxiengoa
ren mailara jeisten bait dugu
\end_float 
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Erabiltzailea arkakoso baten buru azkartasunarekin parekatzen duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
 Hori ez dugu egingo.
 
\begin_deeper 
\layout Standard

Bestalde, erabiltzaileen gehiengo batek, bere burua (informatika arloan)
 galdua edukitzean, eskuliburu baten bila hasten direlaz (tutoretza bat
  batizpat) jabetzen gara.
 Beraz, zu (erabiltzailea) motza zarenik ez dugu uste, baina desorekatuta
 edo nahastuta egon dezakezula ulertuko dugu.
\end_deeper 
\layout Itemize

Xagutxua edo atzoldiaren (teklatua beste era batera esanda) erabilpenaren
 Gida.
\begin_deeper 
\layout Standard

zure ordenagailua erabiltzen ez badakizu, gida liburu hauetatik at gelditzen
 da, horretan ezin izango dizugu lagundu.
\begin_float footnote 
\end_deeper 
\layout Standard

Eta gainera, hasteko, LyX erabiltzen ari bazara, buru horretan burmuin erdia
 baino gehiago edukiko duzulakoan gaude.
\end_float 
 
\layout Itemize

LyX-en ezaugarri guztien azalpen zehatzak.
\begin_deeper 
\layout Standard

Zer? 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 birritan?
\layout Standard

Serioski mintzatuz, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honen asmoa zuk 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 bakarrik behar izateko prestatzean datza.
 Alferrikako lan errepikakor eta aspergarria izango litzateke 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 bikoiztea, eta gainera zaharkitua geldituko litzateke (eta erabat luzea).
 Gauzen sarrera egitea besterik ez dugu nahi; irudikatu dezakezun bezala,
 atal bakoitzaren amaieran, "
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi" agertzen da.
\end_deeper 
\layout Itemize

LaTeX-en azalpen zehatza.
\begin_deeper 
\layout Standard

Alperrikakoa.
 LaTeX-ekin egin daitezkeen trikimailu batzuk ikasteko gogoa edukiz gero,
 berorri buruzko liburu bat lor dezakezu.
 Gai honi buruz idatzita hainbat liburu on daude merkatuan (bai, alboko
 kaleko fruitu dendan adibidez).
 Azken finean, zertarako gurpila berriz asmatu...
\layout Standard

Ondorioz, bizipoz horrekin aurrera jarraitzeko ordua heldu zaigu.
 Datorren ataletik ibilaldi ttipi bat egin dezakezu, edo bestela 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:lyxlehenidazkia}

\end_inset 

 atalean jarraitu.
\end_deeper 
\layout Section

LyX zer da?
\begin_inset LatexCommand \label{sec:lyxzerda}

\end_inset 


\layout Subsection

Ikuspegi orokorra
\layout Standard

LyX erabiltzeko lehen aurrepausua zuk, erabiltzaileak, daukazun pentsakera
 aldatzean datza.
 Garai batean (sua asmatu eta egun gutxitara) idazkiak sortzeko tresnak
 idazmakinak ziren, eta bere mugak gainditzeko hainbat trikimailu beharko
 ikasi.
 Honela, esaldia edo hitz bat azpimarratzeko "_" hizkiarekin berridazten
 genuen, esaldiari garrantzi handiagoa emanez.
 Taula bat sortzeko berriz, zutabe bakoitzaren zabalera zehaztu, eta ondoren
 tabulazioz betetzen genuen.
 Gutunak eta bestelakoak sortzerakoan, eskuinetara 'sangratua', e.a..
 Gainera, lerro amaierako hitz apurketekin kontu ibili beharra\SpecialChar \ldots{}
 Ene! (arnasotsa)
 Zelako garaiak haiek!
\layout Standard

Beste hitzetan, denok "ze hizki zein lekutan dihoan" gauza horiekin arduratzeko
 entrenatuak izan ginen.
\layout Standard

Ondorioz, ia idazki prozesatzaileen gehiengo batek oraindik bizimodu horretan
 darraiki.
 Oraindio, orri batean gauza bakoitzak eduki behar duen kokapenarekin arduratu
 behar izaten dugu.
 Tabulatzailea leku batean hutsuneak ezartzeko erabiltzen da.
 Idazki zati baten hizkimota aldatzea, idazmakina baten idatzgurpila aldatzea
 bezala da.
\layout Standard

Idazki prozesatzaile normal baten ordez hemen LyX ezberditzen da.
 Hizki bat leku zehatz batean egoteaz arduratu beharrik ez daukazu.
 
\emph on 
Zer egiten ari zaren 
\emph default 
esan LyX-i, eta bera beste denaz arduratuko da, 
\emph on 
itxura
\emph default 
 ('estilo') izeneko arautegi bat jarraituz.
 Adibide bat ikus dezakegu:
\layout Standard

Une batean, demagun idazki bat idazten ari zarela.
  
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Sarrera\SpecialChar \@.

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izeneko atal bat hastea nahi duzu.
 Hori dela eta zeure idazki prozesatzaileko aukera_zerrendara jo eta neurria
 eta hizki mota aldatu.
 Ondoren belztu(
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Negrita
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

).
 Jarraian "1.\SpecialChar ~
Sarrera" idatzi.
 Nola ez, denbora pasa ahala, gero atal hau idazkiko beste leku batean kokatzeko
 asmoa badatorkizu, edo honen aurretik beste atal bat idazteko asmoa edukiz
 gero, bai honi bai beste atal guztiei zenbatzailean zenbakiak aldatu beharko
 dizkiozu, eta nola ez, aurkibideko zenbaki guztiak aldatu.
\layout Standard

LyX-en berriz, goikaldean dauden botoitxo guztien ezkerretara dagoen zerrendan
 kokatu eta 
\family sans 
Atala
\family default 
 (Section) aukeratu, eta "Sarrera" idatzi .
\layout Standard

Hori da dena.
 Atal hau moztu eta beste edonon itsatsi ezkero, dena berekasa berzenbatua
 izango da.
 Gainera, LyX-ek idazkiaren barruan egon daitezken atal honi buruzko erreferentz
ia guztiak egunera ditzazke.
\layout Standard

Ohizko idazki prozesatzaile orokorrekin konsistentzi arazoak gertatzen dira.
 Bost egun igaro ondoren, 4.
 atala hasteko asmoa daukazu.
 18 neurriko hizki beltz mota erabili behar dela ahaztu zaizu, eta 16 neurrikoa
 erabiltzen duzu, beraz, 4.
 ataleko izenburuko hizki mota 1.
 atalean erabilitakoaren ezberdin idatzi duzu.
 LyX-en arazo honek ez du esistitzen.
 Zu ez, baizik eta neurri eta hizki motak zuzen edukitzeaz ordenagailua
 arduratzen bait da.
 Bestela, ordenagailua zertarako sortua izan zen ba? Internet-en guk dagikun
 aipa ezineko leku horietan murgiltzeko ala?
\layout Standard

Beste adibide bat.
 Demagun zerrenda bat egiten ari zarela.
 Beste idazki prozesatzaileetan zerrenda bat tabulazio eta lerro berrien
 (edo jauzien) batzuen ondorioa besterik ez da.
 Horretarako zerrendako gauza bakoitzaren etiketak non jarri, zer den, zenbateko
 hutsunea beraien artean, eta abarretan pentsatu behar duzu.
 LyX-ekin ordea, bi ardura hartu beharko dituzu, bata zelako zerrenda mota
 den, eta bestea, berton zer idatzi behar duzun.
 Hori da dena.
\layout Standard

Beraz, LyX-eko oinarrizko izakera zer egiten ari garen horretan datza, eta
 ez  nola egitean.
 "Ikusten duzuna lortzen duzu" (WYSIWYG, What You See Is What You Get) pentsamol
deko prozesatzaile baten ordez LyX-en eredua "Ikusten duzuna 
\emph on 
esanahi
\emph default 
 duzu" (WYSIWYM, What You See Is What You 
\emph on 
Mean
\emph default 
) da.
\layout Subsection

Idazki prozesatzaile eta LyX-en 
\newline 
arteko ezberdintasunak
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ez, gudu santu bat irabazteko asmoarekin ez gabiltza.
 Baina LyX-en ezaugarriak agertzea garrantzitsua dela deritzogu, eta garrantzits
uenetariko bat bederen, WYSIWYM,  jendearen %99-ak idazki prozesu bati buruzko
 kontzeptuaz daukanaz erabat ezberdintzen da.
\end_float 
\layout Standard

LyX-en aurkituko ez dituzun gauzen zerrenda:
\layout Itemize

Erregela bat (margenak neurtzeko)
\layout Itemize

Tabulatzaileak
\layout Itemize

Hutsune gehigarriak (adbz.
 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Itzulera (Intro)
\family default 
 edo 
\family sans 
Hutsune
\family default 
 tekla bi edo gehiagotan zapaltzea)
\layout Standard

Tabulatzaileak, erregela batean zehar orri bakoitzeko elementuak non kokatzen
 diren argitzen dute, LyX-en alferrikakoak dira.
 Gauza bakoitza non kokatuta gelditu behar duen programa bera arduratzen
 da, zu ez.
 Hutsuneekin ere berdina gertatzen da: behar den heinean, inguruaren arabera,
 LyX berak ezarriko ditu.
 Haseran, bi lerro huts jarraian ezin ezartzea nahiko bitxi gertatuko zaigu,
 baina 'WYSIWYM' pentsamoldea ibiltzen ikastean zentzu gehiago hartzen joango
 gara.
\layout Standard

Hemen berriz, LyX-ek aurkezten dizkizun gauza batzuk, baina irudikatu dezakezun
 bezala erabiltzen ez direnak: 
\layout Itemize

Sangratu kontrolak 
\layout Itemize

Orri jauziak
\layout Itemize

Lerro arteko hutsunea (adbz.
 hutsune sinplea, bikoitza, e.a.)
\layout Itemize

Hutsunea, horizontal eta bertikala.
\layout Itemize

Hizki mota eta neurriak
\layout Itemize

Hizki itxura (beltza, kurtsiba, azpimarratua, e.a.)
\layout Standard

Nahiz eta LyX-en agertu, orohar ez dira erabiltzen.
 LyX gauza hauetaz zuregatik arduratzen da, egiten ari zarenaren ondorioekin
 bat eginez.
 Idazki bateko zati ezberdin bakoitza hizki neurri eta mota ezberdinez bere
 kasa ezartzen ditu.
 Parrafo bakoitzeko sangratua inguruaren (kontestuaren) arabera dago; parrafo
 mota bakoitza era ezberdinean 'sangratzen' da.
 Orri jauziak modu automatiko batean lantzen dira.
 Oroar, lerro arteko, hitz arteko eta parrafo arteko hutsuneak aldakorrak
 dira, LyX-ek aukeratua
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ezaugarri hauek denak zehatz ditzakezu (gutxi batzuk zehazteko Latex-eko
 ezagupenak behar dira) bai idazki osorako bai eta zati baterako ere.
 Argitasun gehiago edukitzeko, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi.
\end_float 
.
\layout Standard

Azkenik, LyX-ek  (eta LaTeX be bai) idazki prozesatzaile askori gainditzen
 dien arloak hauek dira: 
\layout Itemize

Lerro amaierako hitz banaketa (Hypenazioa)
\layout Itemize

Edozein motatako zerrendak
\layout Itemize

Matematikak
\layout Itemize

Taulak
\layout Itemize

Gurutzatutako errerentziak 
\layout Standard

Nola ez, gaur egungo prozesatzaile askok matematikako ikurrak erabiltzen
 dituzte, taulak, lerro amaierako hitz banaketa, eta estilo definiziora
 eta WYSIWYM pentsamoldera hurbiltzen hasiak dira.
 Ezaugarri hauek ezartzen hasi berri dira, LyX ordea LaTeX idazki prozesu
 sisteman oinarritua dago.
 Sistema honetan 10 urte baino gehiago darama, eta 
\emph on 
funtzionatzen du
\emph default 
.
 Duela dexente denbora akats guztiak konponduak izan ziren
\begin_float footnote 
\layout Standard

Bai, ados, ezer ez da perfektua, badakigu.
 Baina LaTeX akatsik gabeko programa batera gehien hurbiltzen dena da.
\end_float 
.
\layout Standard

LyX eta beste idazki prozesatzaileen arteko azken ezberdintasuna, eta garrantzit
suena, egonkortasuna da.
 Idazki prozesatzaile komertzial batzuk ez bezala, LyX-ek idazki izugarri
 handi baten aurrean 30 minutuko lasaialdikoa (egonkortasuna) denik ez du
 esaten.
 LyX taldekoak badakigu akats ttipi bakoitza ezingo dugula atzeman, ezta
 akatsok ezaugarri bezala 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

salduko
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ditugunik ere.
 Akats hauek (epaa! barkatu \SpecialChar \ldots{}

\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

ezaugarriak
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

\SpecialChar \ldots{}
) gertatzean zuk 'aingeru disdiratsu' baten laguntzarekin hain goxo murgilduta
 idatzitako azken hiru orriak pikutara joan direlakoan egon zaitezke.
\layout Standard

Ezta pentsatu be! Burutazio txarrik ez, mesedez!
\layout Standard

LyX izurratzean, programa akatu aurretik memorian zegoen edozein idazki
 (babes) fitxategi batean gordetzen du.
 LyX berhastean, larrialdietan gordetakoen berri ematen du, batizpat larrialdi
 hori jasandako fitxategia/k berhartzen (edo lantzen) saiatzen bazara.
 LyX-ek larrialdian gordetako fitxategia edo jatorrizkoa, berrienaren arabera,
 hartzea nahi al duzun galdetuko dizu.
 Erabiltzaile askok beraien tesi doktorala LyX-ekin idatzi dute.
 Orri bat galdu badute ordenagailuaren ezusteko erorketa baten ondorioz
 izan da.
\layout Subsection

Baina LaTeX zer da?
\layout Standard

LaTeX, 1985
\begin_float footnote 
\layout Standard

Atal honetako informazioaren jatorria Helmut Kopka eta Patrick Daly-k idatzitako
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\emph on 
A Guide to LaTeX2e
\emph default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a da, 
\emph on 
Erabiltzailaren Gida
\emph default 
-k bere bibliografia atalen sarrera bat dauka.
\end_float 
-ean Leslie Lamport-ek diseinatutako idazki prestaketa sistema da.
 1984-ean Donald Knuth-ek sortu zuen TeX idazki konposaketa hizkuntzaren
 gainetik pixkanaka eraikita izan zen.
 Zehazki zer den ordea askok ez du ulertzen.
 ASCII fitxategian idatzitako agindu konposaketa zerrenda hartu eta landu
 egiten du.
 Idatz makina baten baino zailagoa da, baina argitaletxe baten espezializazio
 eta konplexotasunera heldu gabe.
 Edozein modura, irteera bezela 'dispositibotik aske' (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

device independent
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) izeneko formatoan sortzen du, edo 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 era motzean esateko.
 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategia beste programa batek irakur dezaken (egitura hori onartzen duena)
 edo beste egitura batera iragaten du, PostScript, adibidez.
\layout Standard

Ezaugarri hau besterik ez balu, konposaketaren bihotza besterik ez zen izango.
 Tex-ek ordea makro-ak ezarri eta zehazteko aukera eskeintzen digu.
 
\layout Standard

Hemen gautxori festazaleen mundua hasten da.
 TeX erabiltzen duten gehienek, Knuth-ek sortutako konposaketa munduko nabardura
k ezkutatzeko makro multzoa erabiltzen dute\SpecialChar \@.
 Erabiltzaile normalak TeX (konposake
ta aginduez bakarrik osatutako bizkarrezurra) garbi batekin lanik ez du
 egiten, .
 Era gordinean makro-ak sortzen dituztenek bakarrik erabiltzen dute.
 Eta une hau da Leslie Lamport antzezlekura sartzen zaigunean.
 Erabiltzaileari begira gehiago zuzendua eta konposaketa arlora berriz gutxiago,
 berak makro-ak (agindu multzo bat), taulak edo matematika formulak sortzeko
 era sendo eta uniforme batean egotea nahi zuen, horrenbesteko buruhausterik
 gabe.
 Honela sortu zen LaTeX.
\layout Standard

Orain, LaTeX-en hedapen eta garapenekin bateratuz, beste gizaki batzuk TeX-erako
 norberaren makro multzoak sortzen ari dira, matematika eta horrelako argikateka
 arloetarako.
 Batzuek zuzenean TeX erabili zuten, besteak berriz, LaTeX eraldatzen hasi
 ziren.
 Nahas pila hau konpontzeko asmoz, laurogeigarren hamarkadaren amaieran,
 LaTeX-eko jakintsuek (Lamport barne, noski) LaTeX2e-en lanean hasi ziren,
 gaur egungo bertsioa.
 Bertsio berri honek makro-ak sortzeko erreztasun handiagoak eskeintzen
 dizkizun aginduekin dator, hizki mota berriak erabiltzeko laguntza eta
 hobekuntza gehiago.
 Bere eskubide osoz, LaTeX bere izakeran hizkuntza zabal bat da.
 Estandarraz gain, mundu osoko erabiltzaileek LaTeX-entzat gehigarriak sortzen
 darraite.
\layout Standard

LaTeX ulertzeko bi modu daude: Motak (Klaseak) eta Itxurak (Estiloak).
 
\emph on 
Mota
\emph default 
 bat idazki mota berri bat (liburu bat, edo artikulu bat..) zehazten duen
 LaTeX-eko (eta Tex-ekoa ere) makro talde bat da.
 Trasparentzientzat motak daude, fisika eta matematikako argitarapenetan\SpecialChar \ldots{}

 zenbait unibertsitatek tesis-ak zehazten dituen aurkezpen edo estetika
 egokitua (edo pertsonala) ezartzeko beraien motak dituzte.
 
\emph on 
Itxura
\emph default 
 bat berriz, eta mota batetik ezberdintzen, ez du idazki berri bat zehazten,
 edozein idazki motetan erabil dezakezun 
\emph on 
izaera 
\emph default 
edo
\emph on 
 jokaera
\emph default 
 mota berri bat baizik.
 Adibidez, LyX orriaren margenak eta lerro arteko hutsuneak LaTeX-eko (horretara
ko diseinatutako) bi itxura ezberdineko fitxategiak erabiliz kontrolatzen
 ditu.
 Gauza anitzentzako hainbat itxurren fitxategi daude: txartelak (edo etiketak)
 edo gutunazalak inprimatzeko, idazkiaren sangratu normala aldatzeko, hizki
 mota berriak ezartzeko, irudiak eraldatzeko, orriko atalburua diseinatzeko,
 bibliografiak nork bere erara egiteko, oineko oharren itxura eta kokapenak
 aldatzeko, taulak eta irudiak, zerrendak norberatu, e.a.
\layout Standard

Hor doakizu laburpen bat:
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

TeX: Konposaketa hizkuntza, makroak  sortu eta erabiltzeko ahalmenarekin.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

LaTeX: Tex-en gainean eraikitako makro paketea.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

motak: idazki baten deskribapena, LaTeX erabiliz.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

itxurak: LaTeX-en izakera normalaren itxura eraldatzeko.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

LyX: idazki prozesatzaile ikuskorra, WYSIWYM, konposaketarako LaTeX-en indar
 eta ahalmen guztiak erabiliz.
\layout Standard

Atal honen asmoa LyX  
\emph on 
zergatik
\emph default 
 beste idazki prozesatzaileen lan moduetaz ezberdintzen den (bere funtzionamendu
an)  zuri argitzeko izan da.
 Bere zergatia garbia da: konposaketa oinarri bezala LaTeX erabiltzen du.
 Azken hau bezala, zure idazkeraren inguruan kokatzen da (idazten ari 
\emph on 
zarena
\emph default 
).
 Bere itxuraz ordenagailua arduratuko da.
\layout Standard

Epaaa!, gauza bat gehiago.
 LaTeX TeX bezala ahozkatzen da.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Hey blech
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ekin errimatzen du.
 Lamport-ek bere liburuan ordea 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lay-tecks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ere badaitekeela dio.
 Bestalde, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

LyX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

licks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lucks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

looks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ahozka daiteke, herri bakoitzeko ahozketen arabera
\begin_float footnote 
\layout Standard

Euskaratzailearen oharra: Euskaraz 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

liks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 esan dezakegu, hots, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lix
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
\end_float 
.
\layout Chapter

LyX-ekin hasiz...
\layout Section

LyX lehen idazkia
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:lyxlehenidazkia}

\end_inset 

Oso ondo.
 Idazten hasteko prest zaude.
 Hasi aurretik ordea, 
\emph on 
Tutoretza 
\emph default 
hau hezigarri, erabilgarri eta pozgarriagoa gertatuko zaizulakoan, gauza
 batzuk esan beharrean gaude.
\layout Standard

Dagoen informazio asko hemen azalduko ez dugunez, laguntzako beste fitxategi
 batzuk bilatu beharrean egongo zara.
 Erraza da.
 LyX lantzen hasi.
 
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
aguntza
\family default 
 aukeren zerrendan 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 hartu.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 ere har dezakezu (une honetan zauden tokian irakurtzen ari ez bazara behintzat).
 Horrela, zure fitxategia
\begin_float footnote 
\layout Standard

LyX-en ezaugarrien erabilera gisa adibide onak izango dira.
\end_float 
 sortzen ari zaren bitartean irakur bait dezakezu.
 
\family sans 
I
\bar under 
d
\bar default 
azkiak
\family default 
 izeneko aukerren zerrendan idazki bat baino gehiago eduki ezkero, bat edo
 beste irakurri eta lantzeko aukera izango duzu.
 LyX-i buruzko beste gida liburuetan agertzen diren gaiak 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honek zehatz-mehatz ez ditu azalduko.
 Hasera batean nahiz eta zuri zailtasun apur batzuk jarri, honek 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 luzeegi bat edukitzea sahiesten du.
 Beste gidak erabiltzera bultzatuko zaitu, epe luzera denbora asko aurreztuz.
\layout Standard


\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan zehar zure ordenagailuan ondorengo zerrendakoak dauzkazulakoan
 gaude: ongi baino hobekiago darabilen LyX-eko bertsio bat, baita ere LaTeX
 , 
\family typewriter 
xdvi
\family default 
 edo dvi fitxategien 
\family typewriter 
dvips
\family default 
 ikustresna (edo dvi PostScript-era bihurtzen duen beste programaren bat)
 eta (nola ez) inprimagailu bat.
 Badakigu oso irudimentsuak izan dezakegula eta gehiegi suposatzea izango
 dela, baina aurreko baldintzetako bat ez bete ezkero falta dena zuk (edo
 sistemako arduradunak, hots, administratzaileak) egokitu beharko duzu.
 Beste gida batzuetan egokitze lanak nola egin argituko dizute.
\layout Standard

Azkenik, LyX-en zure trebezia lantzeko asmoz, fitxategi bat prestatu dugu.
 Bere izena 
\family typewriter 
adibide_gordina.lyx
\family default 
 da.
 LyX-eko ezaugarriak ezagutzen ez dituen batek idatzi duela pentsatu.
 Funtzio berriak ikasten ari zaren heinean 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko zati batzuk zuzentzeko eskatuko dizugu.
 Gauzak zuzentzeko (konpontzeko) trikimailu polit batzuk dauzka
\begin_float footnote 
\layout Standard

Trikimailuak ori margodun 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oharretan
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 agertzen dira .
 Xaguarekin beraien gainean zaztatuz (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

klik!
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) irakur ditzakezu.
\end_float 
.
 Tranpa egiteko gogoa eduki ezkero (edo egindakoa aztertzeko asmoz), 
\family typewriter 
eu_adibide_lyx-atua.lyx
\family default 
 fitxategia duzu, zeinek LyX-en aditua den norbaitek idatzitako testu berdina
 daukan.
\layout Standard

Adibidedun fitxategiak 
\family typewriter 
examples
\family default 
/ helbidean (direktorioan) aurki daitezke, 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
I
\bar under 
r
\bar default 
eki
\family default 
 eta 
\family sans 
Adibideak
\family default 
 aukeratuz lor ditzakezu.
 Landugabeko idazkia ireki (
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
), eta hau lantzeko asmoz
\family sans 
\bar under 
 F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Gorde\SpecialChar ~

\bar under 
H
\bar default 
onela...

\family default 
\series bold 
 
\series default 
aukera erabiliz zure 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

etxeko
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 direktorioan (home directory) kopia bat gorde.
 Idazkia zuzentzen zoazen heinean, aldaketak dvi irteeran nola eragiten
 duten ikus dezakezu.
\layout Standard


\family sans 
examples
\family default 
\series bold 
/
\series default 
 direktorioan dauden beste adibidedun fitxategiek, LyX-ekin landuago dauden
 gauzak burutzen erakutsiko dizkizute.
 Eskuliburuetan (bere neurri edo beste arrazoiengatik) agertzen ez diren
 beste gauza erabilgarriak azaltzen dira.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau irakurri ondoren, edo LyX-ekin gauza zailagoak (konplexuak) egiterako
 orduan zalantzarik edukiz gero, fitxategi hauek ikus itzazu.
\layout Subsection

Idazten, Ikuskatzen eta Inprimatzen
\layout Itemize


\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
erria...
\family default 
-rekin fitxategi berria ireki.
\layout Itemize


\family typewriter 
Nere LyX lehen idazkia!
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ados.
 Nahi duzuna idatz dezakezu.
 Berdin dozta! Esaldiaren lerdokeriarengatik, eta baita hemendik aurrera
 idazteko eskatuko dizkizugun beste guztiengatik ere, damutzen gara.
 
\end_float 
 idatzi.
\layout Itemize


\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Gorde\SpecialChar ~

\bar under 
H
\bar default 
ezala...
\family default 
-rekin idazkia gorde.
\layout Itemize


\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategia sortzeko asmoz
\family sans 
\bar under 
 I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
vi
\family default 
\series bold 
-
\series default 
rekin, LaTeX landu.
 Idatzi dituzun aginduak LyX-eko azpiko laukiluze lehio horretan lerro batzuk
 nola agertzen diren ikus dezakezu.
 LaTeX-eko mezuak dira, oraingoz nahi ezkero jaramonik ez egin.
 LyX-ek 
\family typewriter 
xdvi
\family default 
 programa (edo 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 ikuskaria duzun beste programaren bat) ereinduko du, zeinek beste lehio
 berri bat sortuz, berton zure idazkia inprimatua nola geldituko den erakutsiko
 dizun.
\begin_float footnote 
\layout Standard

xdvi bigarren antzezlekuan (edo atzekaldean) landuz denbora aurrez dezazu.
 Honela, 
\series bold 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
D
\bar under 
v
\bar default 
i Eguneratu
\series default 
 (edo 
\series bold 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
PostScript Eguneratu
\series default 
) aukeratuz eta ondoren LaTeX-en moldaketa amaitzean Klik! bat zaztatuz
\family typewriter 
 xdvi
\family default 
-ko lehiotxora joan (edo ber-ireki).
\end_float 
\layout Itemize


\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
In
\bar under 
p
\bar default 
rimatu...

\family default 
 aukeratu eta 
\family sans 
Ongi
\family default 
 zapalduz, inprimatu.
\layout Standard

Zorionak! zure LyX lehen idazkia idatzi eta inprimatu duzu.
 Beste denak detailletxoak dira, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 eta 
\emph on 
Erreferentzi Eskuliburua
\emph default 
-n zehar landuak izango direnak.
\layout Subsection

Eragiketa Errazak
\layout Standard

Zure testu prozesatzailearekin ohituta zauden gauza gehienak LyX-ek ere
 egin ditzake.
 Bere kasa (automatikoki) hitzak banandu eta parrafoak 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

justifika
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ditzake.
 Agindu sinpleak ikusteko orain aukeren zerrendetara jo
\begin_float footnote 
\layout Standard

UNIX-eko hainbat erabiltzaile asko bezalakoa izanez gero, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakurri baino lehenago egingo zenuen.
\end_float 
 (adibidez, 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Irte
\bar under 
n
\family default 
\bar default 
, 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
tsatsi
\family default 
, 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia
\bar under 
\SpecialChar \menuseparator

\bar default 
In
\bar under 
p
\bar default 
rimatu
\family default 
) eduki behar duten izena daukate, egon beharreko aukeren zerrendetan kokatuak
 daude, eta egin beharrekoak uste duzun bezala egiten ditu.
 Ondoren, ekitaldi errez batzuen azalpen laburrak dauzkazu.
\layout Description

Desegin LyX-ean nahi haina aldiz desegin dezakezu behin eta berriz 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
esegin
\family default 
-en bitartez, oraingo lan ekitaldiko haseratik orain arteko egindakoak desegin
 ditzakezu.
 Desegin gehiegi landuz, aldaketak berreskuratzeko 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
erregin
\family default 
 hautatu.
 
\begin_deeper 
\layout Standard

[Gaur egun, desegin agindua 100 urratsetara mugatua dago.
 Gauza guztientzako ez da erabilgarria (adibidez, idazkiaren itxuraren aldaketan
).]
\end_deeper 
\layout Description

Moztu/Itsatsi/Kopiatu moztu, itsatsi eta kopiatzeko
\series bold 
\bar under 
 
\family sans 
\series default 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
M
\bar default 
oztu
\family default 
, 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
tsatsi
\family default 
 eta 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
K
\bar default 
opiatu
\family default 
\series bold 
 
\series default 
erabili.
 Edo xaguaren 
\emph on 
erdiko botoitxoarengaz
\emph default 
 aukeratutako idazki zatia itsatsiko du.
\layout Description

Bilatu/Ordezkatu 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator
Bilatu\SpecialChar ~
eta\SpecialChar ~

\bar under 
O
\bar default 
rdezkatu
\family default 
 dela medio, hizki larriengan sensiblea izanik bilaketari ekingo dio.
 Horretarako zabaltzen den aukeran, geziekin aurreruntz eta atzeruntz mugitu,
 eta aurkitutako hitzak 
\family sans 
Ordezkatu
\begin_float footnote 
\layout Standard

Amaitzean lehiotxoa itxi, edo irekita utzi, lagungarriago baderitzozu.
 LyX-eko aukera gehienak (
\series bold 
Bilatu & Ordezkatu
\series default 
, 
\series bold 
Aurkibide Orokorra
\series default 
, 
\series bold 
Itxura
\series default 
 edota matematikazkoa bezala barne) itxi beharrean bana daitezkeen lehioak
 dira.
 Aukera gutxi batzuk, 
\series bold 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
I
\bar under 
r
\bar default 
eki...

\series default 
 bezalakoak, berauek bertan itxi artean, lehio nagusian ezer egiten ez dizute
 utziko.
 Lehio nagusian idaztean fokoa bertan dagoela, edo bestela aukera lehioan
 agindua idazten ari zarela ziurtatu.
\end_float 
 botoiaren bitartez ordezka ditzakezu.
\layout Description

Hizki\SpecialChar ~
mota Idazkia 
\emph on 
bereiztu
\emph default 
 (hitzak 
\emph on 
kurtsiban
\emph default 
 ezarriz), 
\series bold 
belztu
\series default 
 (
\series bold 
Bold
\series default 
), edo 
\noun on 
Izen Itxura
\noun default 
 (
\family sans 
A
\bar under 
u
\bar default 
rkezpena\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
zen\SpecialChar ~
Itxura
\family default 
) eran ezarri (orohar hizki txikiz, pertsonen izenentzat) 
\family sans 
\bar under 
I
\bar default 
txura
\family default 
 aukerako botoi zerrenden bidez.
\layout Description

Tresna\SpecialChar ~
Barra (aukeren zerrenden azpian) eginkizun erabilgarrienak lantzeko
 botoiak dauzka, 
\family sans 
Itsatsi
\family default 
 edo 
\family sans 
Inprimatu
\family default 
 bezalakoak.
 Barrako botoien gainean xagutxoa edukiz, laukiluzetxo ori koloredun ohar
 txiki batek botoi bakoitzaren eginkizun zehatza argituko dizu.
\layout Description

Buffertxoa\SpecialChar ~
(Minibuffer) LyX-eko lehio azpian dagoen zati grisak buffertxoa
 izena jasotzen du.
 Informazio erabilgarria azaltzeko erabiltzen da.
 Adibidez, idazkia gordetzean, gorde berri duzun fitxategiaren izena agertarazte
n du.
 Akats mezuak ere erakusten dizkizu.
 Kontutan hartu, bertan idatz dezakezula.
 Honek erabilgarritasun handia eskeintzen du, idazkia izurratzekoa ere bai.
 Beste era batera esanda, zertan zabiltzan jakin ezean, berton ez ezazu
 idatzi.
\layout Standard

Eginkizun hauek denak erabilgarriak izateko oraindik behar den haina ez
 duzu idatzi.
 Gehiago idaztean desegin, itsatsi, kopiatu e.a.
 erabiltzen saia zaitez.
\layout Subsection

WYSIWYM: LyX-eko hutsuneak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:hutsunea}

\end_inset 

Erabiltzaile berrientzat LyX-ek hutsuneak erabiltzeko modura ohitzea gauzarik
 zailenetarikoa izaten da.
 Nahiz eta mila bider 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Itzulerari
\family default 
 (
\family sans 
Enter
\family default 
 edo
\series bold 
 
\family sans 
\series default 
Return
\family default 
) ikuttuak emon (zapaldu) hutsuneko tarte bakarra lortuko duzu.
 Nahiz eta teklatua sutu arte 
\family sans 
Hutsuneko
\family default 
 teklari (tekla 'luuuze' hori edo 
\family sans 
Spacebar
\family default 
) astinduka ibili, hutsune bakar bat besterik ez duzu lortuko.
 
\family sans 
Tabulatzaileak
\family default 
 ez du hutsunerik ezarriko, gainera tabulaziorik ez 
\emph on 
dago
\emph default 
! Orriaren gainean margenak edo tabulazioak ezartzeko erregelarik ere ez
 dago.
\layout Standard

Testu prozesatzaile komertzial asko WYSIWYG-ean oinarritzen dira, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

ikusten duzuna lortzen duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
 LyX-ek ordea, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Ikusten duzuna 
\emph on 
esanahi
\emph default 
 duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izakeran oinarritua dago.
 Zuk esangura duzuna idatzi, eta beste dena LyX-en eskuetan utzi ezazu,
 lantxo hori txukun-txukun eta polit-polit uzten bera arduratuko bait da.
 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 batek parrafoak gramatikalki banatzen du, 
\family sans 
Hutsune
\family default 
 batek bi hitz banatzen dituen bezalaxe, eta gauzak horrela izanda, lerro
 itzulera gehiago sartu beharrik ez dago; bestalde, 
\family sans 
Tabulatzaile
\family default 
 batek gramatika arloan zereginik (edo betebeharrik, funtziorik) ez dauka,
 beraz LyX-ek ez du erabiltzen.
 Azken finean, LyX erabiliz denborarik gehien zeure idazkiaren 
\emph on 
edukian
\emph default 
 burubelarri idazten igaroko duzu, eta gutxiengoa idazkiaren itxuran.
 WYSIWYM-en esanahia hobekiago harrapatzeko asmoz, 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:lyxzerduk/n}

\end_inset 

 atala begiztatu.
\layout Standard

LyX-ek idazkiaren itxura zehatz-mehatz lantzeko (eta aldatzeko) aukerak
 eskeintzen dizkizu.
 Agian esan nahi zenuena,
\emph on 
 behar zuen
\emph default 
 bezala ez du inprimatuko.
 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-k honi buruzkoak argitzen dizu.
 Goitik beherako eta ezker eskuineko hutsuneak (
\family sans 
HBetegarri
\family default 
), hainbat hutsune edo lerro hutsak baino moldakor eta ahaltsuago.
 Horretaz gain, eskuz parrafoen lerrokaketa, hizkimota, hizki neurriak e.a.
 alda ditzakezu.
 Benetako (eta haserako) asmoa zera da, zu zeu idazkiaren edukian murgiltzea,
 berorren itxura aldaketetan ahal den ardura gutxien izateko, era honetan
 denbora aurreztuz.
 Gaur egungo beste ohizko testu prozesatzaileekin, idazkiaren itxuraz erabiltzai
le berau arduratzerakoan askotan norabidea galtzen da.
\layout Section

Guneak
\layout Standard

Idazki bateko zati ezberdinek asmo ezberdinak agertzen dituzte: zati hauei
 
\emph on 
guneak
\emph default 
 deritzogu.
 Eskuartean (edo monitorean) daukazun idazki honetako zati handiena idazkera
 normalaz osatua dago.
 Ataleko atalburuak (hau da, atalak, azpiatalak, e.a.) irakurleari ideia edo
 ezagutza berrietaz mintzatzera doala agertzen dio.
 Idazki mota batzuk gune berezi batzuk dauzkate.
 Egunkari bateko artikulu batek, izenburu eta laburpen bat edukiko du.
 Gutun edo eskutitz batek berriz, horrelakorik ez du edukiko, baina gutun
 jasotzailearen helbidea edukitzeko, ziurrenik ere gune apropos bat edukiko
 duela.
\layout Standard

Guneak LyX-en oinarrizko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Ikusten duzuna esanahi duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izakeran zati oso garrantzitsuak dira.
 Gune zehatz edo jakin batek, aurkezpen mota bat (estiloa) edo hizki neurria,
 'sangratua' hutsune edo eta beste berezitasun batzuk eska ditzake.
 Gune baten aurkezpen zehatz bat aldakor bihurtzean, arazoa areagotzen da;
 egunkari batek hizki beltza erabil dezake, izenburuentzat 18 neurrikoa
 eta parrafoak zentratuak, beste batzuk berriz, 15 neurriko parrafo justifikatua
k; hizkuntza ezberdinek 'sangratu' zehaztapen ezberdinak ezartzen dituzte;
 eta bibliografietako itxurak bataz beste aldaketa handiak eduki ditzakete.
 LyX-ekin itxura mota edo estilo ezberdin guztiak buruz ikasi beharrik ez
 dauzkazu.
\layout Standard


\family sans 
Gunearen
\family default 
 kutxatxoa tresnen barraren ezkerretara kokatua dago (
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia
\family default 
 azpian, hain zuzen ere).
 Une bakoitzean zein gune erabiltzen ari zaren erakusten dizu.
 Zure lehen idazkia idazten ari zinen bitartean, besterik ezean edozein
 idazki orokorrentzat ezarria den 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Standard
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (normala edo ohizkoa) adierazten zuen.
 Nola dabiltzan ikusteko asmoz, orain, idazki berrian gune ezberdinak erabiliko
 dira.
 
\family sans 
Gunea
\family default 
 aukera_zerrendan bidez egingo duzu, non berau irekitzeko 
\family sans 
Gune
\family default 
 kutxaren eskuinetan dagoen 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

beheruntzko gezia
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ikonoari zaztada bat eman beharko diozun.
\layout Subsection

Atalak eta azpiatalak
\layout Standard

LyX-eko fitxategiko lehen lerroan 
\family typewriter 
Sarrera
\family default 
 idatzi, eta guneko aukeren zerrendan
\begin_float footnote 
\layout Standard

Lerro osoa zer aukeratu beharrik ez daukazu.
 Idazten ari zaren parrafoa LyX-ek aukeratutako gunera aldatuko du.
 Alderantziz be gertatzen da, gune berria aukeratu aurretik hainbat parrafo
 aukeratuz alda ditzakezu.
\end_float 
 
\family sans 
Atala
\family default 
 (
\family sans 
Section
\family default 
) hautatu.
 LyX-ek atala lehena (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 garrena) bezala zenbatzen du, orain berriz atalburua hizki neurri mota
 handiago batean jarri (eta nola ez, atalburua dvi fitxategian eta inprimatutako
 idazkian, gisa honetan agertuko zaizu).
 Une honetan (bai, 'instant' hontantxe) 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
ri ikututxo bat emaiozu.
 
\family sans 
Gune
\family default 
 kutxan 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-etik (
\family sans 
Section
\family default 
) 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Arrunta
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (Standard)-era igarotzen dela ohartu zaitez.
 Ataleko atalburuak, gune asko bezala, 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 zapaltzerakoan amaitzen direla baiezta dezakezu
\begin_float footnote 
\layout Standard

Lerro bat baino gehiagodun izenburuak (atalburuak) idazteko 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 begiztatu.
 
\series bold 
Standard
\series default 
 gunea parrafo bat baino gehiagotan zehar jarrai dezake.
 
\series bold 
Zerrenda
\series default 
 (List) guneak (aurreraxeago ikusi) 
\series bold 
Lerro itzulera
\series default 
rekin ez dira amaitzen.
 Zein gune erabiltzen ari zaren jakiteko, 
\series bold 
Gune
\series default 
 kutxari begiradatxoa bota.
\end_float 
.
 Idazkiko hasera (edo sarrera) idatzi:
\layout LyX-Code

Hau LyX-eko lehen idazkiko sarrera bat da.
\layout Standard


\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 berriz zapaldu, eta ondoren guneko aukeren zerrendan 
\family sans 
Atala
\family default 
 aukeratu.
 LyX-ek 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi eta izenburu bat idatzi zain dago.
 
\family typewriter 
Gauza gehiago
\family default 
 idatzi, eta ikusiko duzu atalburu bezala ezarriko dizula.
\layout Standard

Gauzak hobetuz doaz.
 1.
 atalaren amaierara joan zaitez (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

...sarrera bat duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 atzera), 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulerari
\family default 
 kolpe eman ( atzoldia edo teklatua izurrabarik), eta 
\family sans 
Guneko
\family default 
 aukeren zerrendan 
\family sans 
Atala
\family default 
 (
\family sans 
Section
\family default 
) aukeratu.
 Beste behin LyX-ek 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi eta atalburu baten zain egongo da.
 
\family typewriter 
Idazki honi buruz
\family default 
 idatzi.
 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Gauza gehiago
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 atala, lehenxeago 2.
 atala zena, 3.
 atalera bere kasa berzenbatua izan da! WYSIWYM egitazko eran, idazkiko
 zati ezberdinak osatzen dituzten izenburuen nortasuna (edo izakera) zehaztea
 besterik ez daukazu, LyX itxuraketa eta atalen zenbaketetaz arduratuko
 bait da.
\layout Standard


\family sans 
Standard
\family default 
 gunera itzultzeko 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 zapaldu, eta ondorengo bost lerroak idatzi ahal ditzakezu?
\layout LyX-Code

Atalak eta azpiatalak geroxeago azaltzen dira.
\layout LyX-Code

Atalaren azalpena
\layout LyX-Code

Atalak azpiatalen baino handiagoak dira.
\layout LyX-Code

Azpiatal azalpena
\layout LyX-Code

Azpiatalak atalak baino txikiagoak dira.
\layout Standard

Bigarren lerroan kokatu zaitez eta 
\family sans 
Gune
\family default 
 aukera_zerrendan 
\family sans 
Azpiatal
\family default 
 (Subsection) aukeratu.
 Atala 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezala zenbatzen du, eta testu orokorreko hizki neurria baino handiago
 baina atalburuaren baino txikiago ezarriko du.
 Laugarren lerroa 
\family sans 
SubSection
\family default 
-era alda dezakezu.
 Pentsatzen zenuen bezala, atala 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-n zenbatzen du.
 2 atala baino lehenago beste atal bat idazten baduzu, hau 3 atalera berzenbatua
 izango da, bere azpiatalak berriz 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

3.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

3.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ra.
\layout Standard

Ataletako maila sakonenak 
\family sans 
Azpiazpiatal
\family default 
 (
\family sans 
Subsubsection
\family default 
), 
\family sans 
Parrafo
\family default 
 (
\family sans 
Paragraph
\family default 
) eta 
\family sans 
Azpiparrafoak
\family default 
 (
\family sans 
Subparagraph
\family default 
) dira.
 Beraiekin zeure kasaka jolasten utziko dizugu.
 Parrafo eta azpiparrafoen izenburuek jatorriz zenbatugabe eta azpiparrafoak
 'sangratuak' daudela ohartuko zara; hau aldatzeko asmoz, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi.
 Ierarkiako maila altuena 
\family sans 
Aleak
\family default 
 (
\family sans 
Chapter
\family default 
) dira, atalen gainetik, baina idazki mota (klase) batzuetan bakarrik erabil
 ditzakezu (
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:testumotak}

\end_inset 

 atala ikusi).
\layout Standard

Azkenik, baliteke atal eta azpiatal zenbakaitzak erabiltzeko gogoa edukitzea.
 Horretarako ere badaude beste gune batzuk.
 
\family sans 
Atala* (edo Section*,
\family default 
 agian 
\family sans 
Guneko
\family default 
 aukeren zerrendan zehar beheruntz higitu beharko duzu) gunera atal bat
 aldatzen baduzu, LyX-ek atal normaletako hizki neurri berbera erabiliko
 du, baina ez du zenbatuko.
 
\family sans 
Azpiatala (Subsection)
\family default 
 eta 
\family sans 
Azpiazpiatala (Subsubsection)
\family default 
 buruzko gune zenbakaitzak ere badaude.
 Atal eta azpiatal bat edo beste, gune zenbakaitzetara bihurtzen saiatu
 zaitez, eta konturatu nola beste zenbakiak eguneratzen diren.
\layout Standard


\series bold 
Etxekolana
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko atal eta azpiataleko atalburuak konpondu (edo 'xuxendu').
\layout Subsection

Zerrendak eta azpizerrendak
\layout Standard

Zerrendak osatzeko LyX-ek gune ezberdinak ditu.
 Zerrenden hainbat gunek, eskema bat idaztean 
\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
ri mila bider ematea edo zerrenda baten erdian puntu berri bat idaztean
 beste denak berzenbatzea sahiesten du.
 Honela, zerrendaren edukiaz bakarrik arduratuko zara
\begin_float footnote 
\layout Standard

Bai, badakigu hau 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan behin eta berriz errepikatzen ari garela.
 LyX-en berezko izakera da ordea, beraz, arren, barka iezaiguzu.
\end_float 
.
 Idazki mota ezberdinek, noski, zerrenda gune ezberdinak behar dituzte:
\layout Itemize

Diapositiben azalpen batek punto ezberdinak agertzerakoan, 
\family sans 
Zehaztatua (Itemize)
\family default 
 guneko zerrenda sinpleak (pinportatxoez marraztua) erabil ditzakezu.
\layout Itemize

Eskema batek 
\family sans 
Zenbakitua (Enumerate
\family default 
) guneko zerrenda zenbatuak (eta hizkiz osatutako azpizerrendak) erabiliko
 ditu.
\layout Itemize

Software anitzeko paketeak azaltzen dituen idazkiak 
\family sans 
Deskribaketa (Description)
\family default 
 gunea erabiliko du, non zerrendako elementu bakoitza belztutako hitz batekin
 hasiko den.
 
\layout Itemize


\family sans 
Zerrenda (List)
\family default 
 gunea (LaTeX-en esistitzen ez delarik) 
\family sans 
Deskribaketa
\family default 
 gunearekin alderatuz apur bat ezberdina duzu.
\layout Standard

LyX beste testu prozesatzaileen baino hobeago izatearen arrazoiak zerrendatuko
 dizkizugu.
 Zure idazkiaren edozein lekutan zera idatzi:
\layout Standard


\family typewriter 
LyX beste testu prozesatzaileen baino hobeagoa da zeren eta:
\layout Standard

eta 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzultzailea
\family default 
 zapaldu.
 
\family sans 
Guneko
\family default 
 aukeren zerrendan 
\family sans 
Zehaztatua
\family default 
 aukera dezakezu.
 Lerro haseran LyX-ek pinportatxo bat (berez 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

asterisko
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bat, baina amaierako emaitzean borobil batean bihurtzen da).
 Zure zergatiak idatzi:
\layout LyX-Code

LyX-ek konposaketa lana zure ordez egiten du.
\layout LyX-Code

Matematikak WYSIWYG dira.
\layout LyX-Code

Zerrendak sortzea oso erraza da!
\layout Standard

Atalburuak ez bezala, zerrenda guneak 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzultzaileekin
\family default 
 ez dira amaitzen.
 Horren ordez, LyX-ek zerrendako hurrengo elementua sartu behar duelakoan
 dago.
 Aurreko adibidea hiru elementuz osatutako zerrenda bat da.
 Zerrendako elementu batean parrafo bat baino gehiago nahi baduzu, 
\family sans 
Babestutako\SpecialChar ~
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
\series bold 
 
\series default 
bat dela medio egiten da, 
\family sans 
C-Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 emanez.
 Zerrenda gunetik irteteko 
\family sans 
Standard
\family default 
 gunea aukeratu (edo 
\family sans 
M-p\SpecialChar ~
s
\family default 
 tekla elkartea erabili).
\layout Standard

Zerrenda sinple polit bat lortu duzu.
 Inprimatutako emaitza ikusteko LaTeX erein (landu, erabili) dezakezu.
 Baina, zer gertatzen da arrazoiak zenbatuta edukitzeko gogoa badaukazu?
 Zerrenda osoa
\begin_float footnote 
\layout Standard

LyX-ek lehendabiziko pinportatxoa aukeratzen ez dizu utziko, zerrendaren
 aurreko parrafoa ez baduzu aukeratzen, bederen, eta ziurrenik hori zure
 asmoa ez da izango.
 Era berean, atalburuko zenbakia ez dizu aukeratzen utziko.
 Baina horregatik ez zaitez kezkatu.
\end_float 
 aukeratu (selekzionatu) eta 
\family sans 
Gune
\family default 
 aukeren zerrendan 
\family sans 
Zenbakitua (Enumerate)
\family default 
 aukeratu.
 Zinestezina?! Esan genizun bezala, zerrendan elementu bat sartzean edo
 ezabatzean LyX-ek zenbaketa guztia berregiten (konpontzen) du.
\layout Standard

Zerrenda aukeratua dagoen bitartean, 
\family sans 
Deskribapena
\family default 
 eta 
\family sans 
Zerrenda
\family default 
 nolakoak diren ikusteko asmoz beste bi gunetara alda dezakezu.
 Bi kasuetan, zerrendako elementu bakoitza 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (hitz) bategaz hasten da, definizio edo azalpen batez jarraitua parrafo
 osoa izanik (
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulerari
\family default 
 eman artekoa).
 Lehen hitza (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a) beltzez idazten da (
\family sans 
Deskribapena
\family default 
-ean) edo parrafotik 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Tabulatzaile
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\begin_float footnote 
\layout Standard

Konposaketa (osaketa) tabulatzailea da ordea, zerrendako 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 handienaren neurrira moldatzeko aldatuko da, idatz makina bateko tabulatzaile
 lehor, goibel eta aldakaitz bat ez bezala.
\end_float 
 (
\family sans 
Zerrenda
\family default 
) batekin banandua.
 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a hitz bat baino gehiagok osatu ezkero, hitzak 
\family sans 
Babes\SpecialChar ~
Hutsunez
\family default 
 banatzen dira, 
\family sans 
C-Hutsunea
\family default 
 (
\family sans 
C-Spacebar
\family default 
) zapaltzerakoan sortuz, eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

u
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 gisako arrosa margodun irudi txikiz ezarriko ditu.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian zerrenda zuzendu.
\layout Standard

Itxura erakargarriak osatuz, zerrenda batzuk beste batzuen barnean ezar
 ditzakezu.
 Adibide gisa, eskemak.
 Zerrenda sinplea eta zenbatuak azpizerrendetan pinportatxo eta zenbaketa
 mota ezberdinak eduki ditzakete.
 Zerrenda mota ezberdinen azalpenak eta barneraketa maila (adbz.
 azpizerrenda beste baten barruan, eta azken hau beste baten barnean) sakonera
 
\emph on 
noraino heltzen
\emph default 
 den antzemateko 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi.
\layout Subsection

Gune gehiago: estrofak, aipamenak eta beste batzuk
\layout Standard

Aipamenak (zitak), ondoren datozten testuetaz banatzeko bi gune daude: aipamen
 motzentzat 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Sakon (Quote)
\family default 
, eta luzeentzat berriz 
\family sans 
Parrafo\SpecialChar ~
Sakon (Quotation)
\family default 
.
 LyX
\family sans 
\SpecialChar ~

\family default 
kodea (
\family sans 
LyX-Code
\family default 
 gunea, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetako adibide luzeetan erabilia) idaz makinaren hizki motaz idazten
 du; LyX-eko leku bakarra da, non kodearen 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

sangratua
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 lantzeko hutsune asko jarraian idaztea baimendua dagoen.
 
\family sans 
Verse
\family default 
 (
\family sans 
Olerki\SpecialChar ~
Lerro
\family default 
a) estiloagaz olerkiak
\begin_float footnote 
\layout Standard

...olerkia idazten hasteko behar duzun haina irudimen eduki ezkero.
\end_float 
 ere idatz ditzakezu, estrofak (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

stanza
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) banatzeko 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulerak
\family default 
 eta estrofa baten barruan lerroak banatzeko 
\family sans 
C-Lerro itzulerak
\family default 
 erabiliz.
 LyX-ek eskeintzen dizkizun gune guztien azalpen zehatzagoa irakurtzeko
 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: behar den lekuan 
\family sans 
Quote
\family default 
, 
\family sans 
LyX-code
\family default 
 eta 
\family sans 
Verse
\family default 
 guneak  
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian erabili.
\layout Chapter

Testuak idazten
\layout Standard

Aurreko aleak LyX-en idazteko ohiturak hartzen lagunduko zizulakoan gaude.
 Argitatzeko oinarrizko eragiketak aurkeztu dizkizugu.
 LyX erabiltzen duen gehiengo batek testuak idazteko asmoa edukiko du: egunkaria
k, artikuluak, liburuak, gutunak edo eskuliburuak.
 Ale honek testu sinple batetik idazki oso bat idaztera bultzatzeko asmoa
 dauka.
 Idazki motak (klaseak) aurkeztuko dizkizu, idazki mota ezberdinak sortzen
 lagunduko dizu, eta testu bat idazki baten bihurtzeko behar dituzun ezaugarri
 asko azalduko dizkizu; izenburuak, oineko oharrak, gurutzatutako erreferentziak
, bibliografi eta aurkibideak.
\layout Section

Testu motak eta ereduak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:testumotak}

\end_inset 

Idazki mota ezberdinak modu ezberdinean konposatu behar dira.
 Adibidez, liburuak bi aldetatik inprimatzen dira, artikuluak ordea orrialde
 bakarretik.
 Idazki askok berriz, gune bereziak darabilte: gutunak (sinatzaile edo jasotzail
earen helbideak bezala) erabiltzen dituzten gune batzuk liburu edo artikulu
 batean zentzurik ez daukate.
 LyX-eko
\begin_float footnote 
\layout Standard

LaTeX-eko erabiltzaileentzat: LaTeX-eko idazki motaren (documentclass) antzekoa.
\end_float 
 
\emph on 
idazki\SpecialChar ~
motak
\emph default 
 hauen arteko ezberdintasunetaz arduratzen dira.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau, adibidez, 
\family sans 
Book
\family default 
 (liburua) idazki motarekin idatzia izan da.
 Mota hauek, WYSIWYM izakeraren oinarri sendoenetarikoak dira; LyX-eri idazki
 bat nola konposatu esaten bait diote, beraz, zuk zer jakin beharrik ez
 daukazu.
\layout Standard

Ziurrenik zure idazkia 
\family sans 
Artikulua (Article
\family default 
)
\begin_float footnote 
\layout Standard

Jatorrizko idazki mota artikulua izaten da, bestela 
\family typewriter 
lyxrc
\family default 
 egokitze fitxategia ezar dezakezu.
\end_float 
 idazki motarekin idazten ariko zara.
 Beste idatzi motak (
\family sans 
Aurkezpena\SpecialChar \menuseparator
Idazkia...
\family default 
-ko aukeraren zerrenda erabiliz) aukeratzen saiatu zaitez, beraietako bakoitza
 nola osatzen den ikusteko.
 
\family sans 
Book
\family default 
 aukeratuz gero eta 
\family sans 
Gune
\family default 
 aukeraren zerrendan begiratuz agertzen diren gune gehientsuenak berdinak
 izango dira.
 Orain ordea, 
\family sans 
Alea (Chapter)
\family default 
 gunea erabil dezakezu.
 Idazki mota bat erabiltzean zein gune mota den jakiteko 
\family sans 
Gune
\family default 
 aukeraren zerrenda begiztatzea besterik ez daukazu.
\layout Standard

Egunkari ezberdinetako konposaketa (osaketa) motari buruz ezberdintasun
 batzuk hizki neurriak, zutabe bateko (edo biko) inprimaketa, edo orriaren
 izenburuetan datza.
 Digital garaia hazten doan heinean, hauek aurkezpen elektronikoak onartzen
 hasten ari dira, LaTeX motako fitxategiak sortuz, idazleak beraien artikuluak
 ongi maketatuta bidali ahal izateko.
 Honetarako ere LyX prestatuta dago.
 Adibidez, 
\family sans 
Article\SpecialChar ~
(AMS)
\family default 
 idazki motaren bidez Amerikar Matematika Elkarteko egunkarientzat (eta
 antzeko beste batzuentzat ere) konposaketa lantzea eskeintzen du.
\layout Standard

Jarraian idazki mota ezberdinen aipamen txiki batzuk emango dizkizugu.
 Zehaztasun gehiago ikusteko, beti bezala, 
\emph on 
Erabiltzilearen Gida
\emph default 
 daukazu.
\layout Standard
\added_space_top 0.3cm \added_space_bottom 0.3cm \align center 

\begin_inset  Tabular
<lyxtabular version="2" rows="7" columns="2">
<features rotate="false" islongtable="false" endhead="0" endfirsthead="0" endfoot="0" endlastfoot="0">
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" rightline="false" width="" special="">
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" rightline="true" width="" special="">
<row topline="true" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

Izena
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

Aipamena
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

article
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

artikulua-orrialde bakarrekoa, alerik gabe
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

article (AMS)
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

Ameriketako Matematika Elkarteko gune eta itxura
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

report
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

txostena -artikulua baino zabalago, bi orrialdetatik
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

book
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

liburua -txostena + azala + kontrazala
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

slides
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

transparentziak (FoilTeX barneratua)
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

letter
\end_inset 
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text

\layout Standard

gutuna -helbide, sinadura e.a.-entzat gehitutako beste guneak
\end_inset 
</cell>
</row>
</lyxtabular>

\end_inset 


\layout Section

Ereduak: gutun bat idazten
\layout Standard


\family sans 
Gutuna
\family default 
 idazki mota zabalduenetarikoa da.
 Gutun bat idazterako orduan fitxategi berria (
\family sans 
\bar under 
B
\bar default 
erria
\family default 
...) ireki eta
\family sans 
\bar under 
 
\bar default 
Aurkezpena\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
dazkia
\family default 
 aukeraren zerrendan barruko 
\family sans 
Mota
\family default 
 arloan, 
\family sans 
Letter
\family default 
 aukeratu ezazu.
 Era hau errezenetarikoa da, baina lan gehiago egitea eskatzen da.
 Negozio gutun bat idaztean, jasotzailearen eta zure helbideak, sinadura
 e.a.
 idatzi behar dira.
 Beraz, LyX-ek gutunentzat eredu bat eskeintzen du, gutun baten adibide
 bat edukiz; behin eredua eskuartean daukazula, gutun berri bat idatzi behar
 duzun bakoitzean, gune bat edo beste aldatzea besterik ez daukazu.
\layout Standard


\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Eredutik\SpecialChar ~
Berri\SpecialChar ~
Bat\SpecialChar \ldots{}

\family default 
 dela medio artxibo berri bat ireki ezazu.
 Fitxategiaren izen berria aukeratu ondoren, 
\family sans 
Eredua\SpecialChar ~
Aukeratu
\family default 
 aukeraren zerrendan 
\family typewriter 
latex_letter.lyx 
\family default 
hautatu.
 Gune ezberdinak nola osatzen diren ikusteko fitxategia gorde eta inprima
 ezazu.
\layout Standard


\family sans 
Gune
\family default 
 aukeraren zerrenda begiztatzen baduzu, beste idazki motentzat agertzen
 diren gune batzuk ikus ditzakezu, adibidez 
\family sans 
My\SpecialChar ~
Adress
\family default 
 (sinatzailearen helbidea).
 Besteak, 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Sakon (Quote)
\family default 
 eta 
\family sans 
Deskribaketa
\family default 
 bezalakoak, ezagunak egingo zaizkizu.
 Nola erabiltzen diren ikusteko berauekin jolas dezakezu.
 Ohartuko zara, adibidez, 
\family sans 
Signature
\family default 
 (sinadura) gunean 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

signature:
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza (gorriz margoztua) testu aurretik agertzen dela.
 Benetako gutunean hitz hau ez da agertzen, fitxategia inprimatzen baduzu
 ohartuko zaren bezala behintzat.
 Sinadura non kokatua dagoen jakiteko bakarrik agertzen da.
 Gogoan izan 
\family sans 
Signature
\family default 
 lerroa non dagoen berdin dela, berak sinadura inprimatutako emaitzaren
 amaieran agertu behar duela bait daki.
\layout Standard

Eredu bat LyX-eko fitxategi bat besterik ez da.
 Hots, zure helbide eta sinadurekin bete eta eredu berri bat bezala gorde
 dezakezu.
 Hemendik aurrera, zuk sortutako eredu hau erabiliz, denbora aurreztuko
 duzu.
 Egiazko 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

ariketa
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bat egitea ongi baino hobekiago etorriko zaizula esan beharrik ez daukagu,
 lagun bati guttun bat idatz iezaiozu
\begin_float footnote 
\layout Standard

Eredu batekin idazten ari bazara, ohartxo bat.
 Gune bateko testu osoa ezabatuz -
\family sans 
My\SpecialChar ~
Adress
\family default 
 guneko datuak, zure helbidea sartzeko, ezabatzen baduzu- eta ondoren ezer
 idatzi barik kurtsorea higitu ezkero, gune hori desager daiteke.- Gune asko
 testurik gabe ezin bait da bizi.
 Berreskuratzeko, 
\family sans 
Gune
\family default 
 zerrenda_aukeran berriro aukeratu.
\end_float 
!
\layout Standard

Ereduek denbora asko aurrera diezaigukete, beraz, ahal duzun guztietan erabiltze
a aholkatzen dizugu.
 Gainera, idazki mota landu eta konplexuago batzuk erabiltzea lagungarri
 egingo zaizu.
 Azkenik, ordenagailuekin heziketa gutxi daukaten erabiltzaile talde batentzat
 LyX egokitzean norbaiti lagungarri etor diezaioke.
 LyX-ekin lanean hastean, adibidez, zure enpresari egokitutako gutun eredu
 bat erabiltzea errazagoa izateaz gain, beldur gutxiago ematen du.
\layout Section

Idazki baten izenburua
\layout Standard

LyX-ek (LaTeX-ek bezala) izenburua -egiazko izenburua, egilea, data eta
 idazkiaren laburpena ere barne eduki ditzaketela- zati independiente bezala
 hartzen du.
\layout Standard


\family typewriter 
fitxategi-berria.lyx
\family default 
 ireki dezakezu, eta 
\family sans 
Article
\begin_float footnote 
\layout Standard

Gutun mota ez erabili, honek izenburuak erabiltzen ez bait ditu uzten.
\end_float 
 idazki mota erabiltzen ari dela ziurtatu zaitez.
 Lehen lerroan izenburua idatzi eta 
\family sans 
Izenburua (Tittle)
\family default 
 gunera alda dezakezu.
 Hurrengo lerroan zure izen-abizenak idatzi eta 
\family sans 
Egilea (Author)
\family default 
 gunera aldatu.
 Hirugarrengoan 
\family sans 
Data (Date)
\family default 
 gunea erabiliz data idatzi.
 Zure idazkiaren edukia bizpahiru parrafotan (edo bakar batean) laburtu
 eta 
\family sans 
Laburpena (Abstract)
\family default 
 gunea erabil dezakezu.
 Inprimatutako emaitzari begiradatxo bat bota iezaiozu.
\layout Standard


\family sans 
\series bold 
Ariketa
\family default 
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
-eko izenburu eta egilea zuzendu.
\layout Section

Txartelak eta gurutzatutako erreferentziak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:txartelak}

\end_inset 

Zure idazkiko atal bati (edo azpiatala, edo edozein testu zatitxo bat) txartela
 (etiketa) jarri dezaiokezu.
 Behin hau egin ondoren, gurutzatutako erreferentziak erabiliz atal hau
 idazkiko beste edozein lekutatik erreferentzia dezakezu.
 Atalaren zenbakira edo dagoen orrialdera zuzen (erreferitu) zaitezke.
 Atal eta orri oineko ohartxoekin gertatzen den bezala, LyX bera erreferentzieta
z arduratuko da.
 Txartela eta gurutzatutako erreferentzien arduratze automatikoa LyX-en
 (eta LaTeX) abantaila handienetarikoa da, beste testu prozesatzaileekin
 konparatuz.
\layout Subsection*

Zure lehen txartela
\layout Standard

Gure bigarren atala, 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Idazki Honi Buruz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izenburukoa, aukeratuko dugu.
 Izenburu lerroaren amaieran 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Klik!
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 egin (xaguarekin zaztada, noski) eta 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu
\bar under 
\SpecialChar \menuseparator

\bar default 
Txartela\SpecialChar \ldots{}

\family default 
 hautatu.
 Txartelaren izenagatik galdetuz lehiotxo bat zabalduko zaizu.
 Zera idatzi: 
\family typewriter 
sec:idazkiariburuz
\family default 
, gero ezarriko ditugun beste batzuekin ez nahastearren argi gaitzan
\begin_float footnote 
\layout Standard


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sec:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

 idazten dugu ekuazio, taula eta irudiak ere etiketa ditzakegulako.
\end_float 
.
 
\family sans 
Ongi
\family default 
 botoitxoari emondakoan txartelaren izena laukitxo batean ataleko izenburutik
 gertu ezarriko du.
\layout Standard

Ahaztu baino lehenago, txartela ataleko edozein lekutan koka dezakezu; atalari
 buruzko erreferentziak txartelaren aurretik dagoen azken atalera bideratua
 dago.
 Izenburuaren lerroan (edo testu lerroaren haseran) ezartzeak atalaren hasera
 bideratuko du.
\layout Standard

Orain arte ez dugu gauza askorik egin (
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategiak itxura bera dauka, inprimatutako idazkian txartelik ez bait
 da agertzen).
 Baina, jadanik, etxeko lan guztiak egin badira (sukaldea garbitu, LyX-eko
 ariketak egin, amonatxoa joan etorri bat egitera atera, e.a.) txartel bat
 gehituko zenuen, eta iritxi da berari buruz erreferentzi bat egiteko unea.
 Oraintxe berton egingo dugu.
\layout Subsection*

Zure lehen erreferentzia
\layout Standard

Kurtsorea zure idazkiko 2.
 ataleko lekuren batean ezar dezakezu.
 Hau idatzi 
\layout LyX-Code

Idazki honi buruz gehiago jakiteko asmoz, 
\newline 
segi iezaiozu atala ikustera, orrialdean aurki dezakezu.
\layout Standard

Xaguaren kurtsorea 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzaren aurretik zaztatu eta gero, 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
G
\bar default 
urutzatutako\SpecialChar ~
Erreferentzia 
\family default 
aukeratu.
 
\family sans 
Erreferentzia\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 lehiotxoa agertuko da.
 Erreferentzi ditzakezun hainbat txartel ezberdinen zerrenda bat azalduko
 da.
 Oraingoz 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

sec:idazkiariburuz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bakarrik dago.
 Aukeratu (jatorriz aukeratuta egongo da) eta 
\family sans 
Erreferentzia\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 botoia zaztatu.
 Gero, kurtsorea 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

orrialdean
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 aurretik jarri eta lehio berdinean 
\family sans 
Orri\SpecialChar ~
Zenbakia\SpecialChar ~
Sartu 
\family default 
botoia zaztatu.
\layout Standard

LyX-ek kurtsorea dagoen lekuan laukitxo baten barruan erreferentzia ezartzen
 du.
 Inprimatutako idazkian, erreferentzi zenbatzaile bakoitza orrialde edo
 atal zenbakiarengatik ordezkatua izango da (
\family sans 
Erreferentzia\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
-ren arabera).
 Era erabilgarri batean, LyX-ekin idazki bat idaztean, erreferentziak hipertestu
 loturak bezala dabiltza; beraien gainean zaztatu ezkero (Klik!) idazteko
 gezi (kurtsorea) txartela daukan erreferentziraino higituko zaitu.
 
\family sans 
\bar under 
I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
E
\bar default 
guneratu\SpecialChar ~

\bar under 
D
\bar default 
vi
\family default 
 erabili, eta agerian ikusiko duzu azkenego orrian 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2 atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

1.
 orrialdea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ri erreferentzia egiten diogula, (edo 2.
 atala agertzen den edozein orrialderi).
\layout Subsection*

Txartelekin jostatzen, hau bai bizipoza!
\layout Standard

Esan al dugu gurutzatutako erreferentzien zenbaketaz LyX bera arduratzen
 dela? Bai? Ba 'oaintxe' ikusiko duzu.
 2.
 atalaren aurretik beste atal bat idatzi.
 Orain LaTeX landu eta 'Voil!' -erreferentzia 3 atalera aldatu da, sinezkaitza,
 eh? 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Idazki Honi Buruz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 azpiatal batean bihurtu ezazu, eta erreferentziak 2.1 azpiatala zehaztuko
 du (3.
 atala ordezkatuz).
 Hori bai, orrialdearen erreferentzia aldatzeko txartelaren aurretik orrialde
 berri bat idatzi beharko duzu.
 
\layout Standard


\latex latex 

\backslash 
begin{sloppypar}
\layout Standard

Txartelekin jolasean ibiltzea nahi baduzu, lehen gurutzatutako erreferentzia
 zegoen lekuan 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

sec:enelehentxartela
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idazten ausar zaitez, eta idazkiko edozein lekutik berorri erreferentzia
 egin iezaiozu.
 Sarritan erabili behar badira (erreferentziak), adibidez egunkarirako artikulua
k idaztean, 
\family sans 
Erreferentzia\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 irekita uztea komenigarria izango da.
\layout Standard


\latex latex 

\backslash 
end{sloppypar}
\layout Standard

Orrialdeekiko erreferentziak zuzenak direla ziurtatzea nahi izan ezkero,
 idazki izugarri handietan ere, (eta zergatik idatzi beste baten lana birziklatz
eko aukera edukitxa), 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-ko orri batzuk (
\family sans 
\bar under 
K
\bar default 
opiatu
\family default 
 erabiliz) portapaperera eraman eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

lapurtu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-takoa zure idazkian
\begin_float footnote 
\layout Standard

Gauza bat, atal bat kopiatzean LyX-ek kale egingo dizun (akats bat sortuko
 du), artikulu idatz-motan atalik ez bait dago.
 Hau gertatuz, ataleko izenburuak ezabatzearekin nahikoa izango da.
 Honen zergatiaren jakinmina badaukazu, 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:testumotak}

\end_inset 

 atala ikusi.
\end_float 
 itsatsi ezazu (
\family sans 
I
\bar under 
t
\bar default 
satsi
\family default 
).
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian erreferentziak jarri.
\layout Section

Orri oineko eta alboetako oharrak
\layout Standard

Oineko oharrak tresneri barran 
\family sans 
Oin\SpecialChar ~
Oharra\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 botoitxoa
\begin_float footnote 
\layout Standard

Botoitxoak gorriztatua dagoen testura zuzenduriko gezi bat azaltzen da,
 beltzaranatutako testuaren azpian, hain zuzen ere.
\end_float 
 erabiliz edo 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator
Oineko\SpecialChar ~
Oharra
\family default 
 aukeraren zerrendan hautatuz ezar dezakezu.
 Zure idazkiaren 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

LyX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitz bat amaieran (berdin dio non agertzen den) xaguarekin zaztatu, eta
 
\family sans 
Oineko\SpecialChar ~
Oharra\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 botoia ikutu.
 Idazten ari zinen lerroaren azpian orriko oin baten lerroa agertuko zaizu.
 Ezkerraldean 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (oina) hitza atzekalde gris batekin gorriz margotuta ikusiko duzu.
 Lerroaren beste guztia laukiluze gorriz agertzen da; ohartxoa hor idatziko
 duzu.
 LyX-ek gezia (kurtsorea) lerro hasieran kokatuko du.
 Datorren esaldia idatzi ahal dezakezu?
\layout LyX-Code

LyX konposaketa testu prozesatzaile bat da.
\layout Standard

Orain 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza zaztatu.
 Oharraren lerroa desagertzen da, 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 utziz (goihizkiz eta gorriz azpimarratuta), inprimaturiko testuan ohartxoaren
 izendatzailea non kokatuta egongo den azalduz.
 Ekintza honi ohartxoa 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

tolestatzea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 deritzogu.
 Izendatzaile gorrian zaztatuz ohartxoa edozein unetan zabal dezakezu, nahi
 izan ezkero oharraren testua aldatzeko aukera edukiz.
\layout Standard

Oharraren izendatzailea zenbaki bat izan beharrean hitz bat izatearen zergatia
 galdetzen baduzu, erantzuna zera da: LyX bera inprimatutako testuan agertzen
 diren ohartxoen zenbaketetaz ere arduratzen da.
 Inprimatutako idazkia edo 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 irteera begiztatzean ohartuko zara.
 Ohar gehiago idazten badituzu, LyX-ek berzenbatuko ditu.
 Honetaz LyX (benetan LaTeX) arduratzen denez, zenbakirik jarri beharrik
 ez dago.
\layout Standard

Oineko ohartxoa testu normal bat bezala moztu eta itsats daiteke.
 Saia zaitez! Hori da eta! Izendatzailea (orri oinekoa) aukeratu
\begin_float footnote 
\layout Standard

Atzoldiaren (teklatuaren) bitartez errazago aukera dezakezu, xaguarekin
 izendatzailea aukeratzen saiatzerakoan ohartxoa ireki bait dezakezu.
\end_float 
, moztu eta itsatsi besterik ez duzu.
 Horretaz gain, testu normal bat ohartxo batean bihur dezakezu, berau aukeratu
 ondoren
\family sans 
 Oineko\SpecialChar ~
Oharra\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 hautatu.
 Kurtsorea ohartxo barneko testuan kokatuta egondakoan, aurreko botoia zaztatuz
 testu normalera bihurtuko da.
\layout Standard

Alboetako oharrak 
\family sans 
Alboko\SpecialChar ~
Oharra\SpecialChar ~
Sartu
\family default 
 botoiaren
\begin_float footnote 
\layout Standard

Gorriztutako testuruntz norabideratua dagoen gezia agertzen da, testu beltzaren
 alboan, eta 
\family sans 
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default 
 botoitik gertu gelditzen da (tresneri barran).
\end_float 
 bitartez ezar ditzakezu, edo eta 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator
Alboko\SpecialChar ~
Oharra
\family default 
 aukeraren zerrenda erabiliz.
 Oineko ohartxoak bezalakoxeak dira, baina:
\layout Itemize

pantailako izendatzaileak 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izan beharrean 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

margin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 da
\layout Itemize

ohartxoak orrialdearen alboan ezartzen dira, testu azpiaren ordez
\layout Itemize

ez dira zenbatzen
\layout Itemize

ohar bat 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

tolestatzerakoan
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 alboan harridura ikurra azalduko du, inprimatutako idazkian ez da agertzen.
\layout Standard

Orain, oineko ohartxo bat aukeratu eta alboko ohartxora aldatu.
 Bere itxura ikusteko asmoz, LaTeX landu.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
-eko orri oineko ohartxoak konpondu.
\layout Section

Bibliografia
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:bibliografiak}

\end_inset 

Bibliografiak gurutzatutako erreferentziak bezala erabiltzen dira.
 Bibliografiak testuko edozein lekutik erreferentziatuta izan dezaketen
 erreferentzi zerrenda idazkiaren bukaeran edukitzen du.
 Ataleko izenburuekin bezala, LyX eta LaTeX-ek bibliografiaren elementuen
 zenbaketa bere kasa eginez (eta zenbaketa aldatzerakoan erreferentziak
 aldatuz) zure lana errazten du.
\layout Standard

Idazkiaren bukaerara joan eta 
\family sans 
Bibliography
\family default 
 gunea aukeratu.
 Orain, idatzitako parrafo bakoitza erreferentzi bat izango da 
\family typewriter 
LyX Tutoretza, LyX-eko Idaztaldea
\family default 
 idatzi lehen erreferentzi gisa.
 LyX-ek erreferentzi bakoitzaren aurrean lauki baten barruan zenbaki bat
 bere kasa ezartzen duela ohartu zaitez.
 Laukitxoan zaztatuz 
\family sans 
Bibliography\SpecialChar ~
item 
\family default 
(
\family sans 
Bilibografi Elementuak
\family default 
) hizketaren lehioa irekitzen da.
 Lehen zatia giltza (
\family sans 
Key
\family default 
) da, eta LyX idazkitik sarrera honi buruz zuzentzeko (erreferitzeko) balio
 du.
 Jatorriz, zenbaki bat izango da.
 Errazago gogoratzeko 
\family sans 
Giltza
\family default 
 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

lyxtutoretza
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ra alda dezakezu.
\layout Standard

Erreferentzia bat ezartzeko leku ederrenean (zeure esku) kokatu zaitez.
 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator
Aipamen\SpecialChar ~
Erreferentzia
\begin_inset LatexCommand \cite{}

\end_inset 


\family default 
 erabili.
 Programak kortxete artean hiru ikurrez osatutako laukitxo gris bat ezartzen
 du, eta 
\family sans 
Aipamena
\family default 
 izeneko hizketaren lehio bat agertuko zaizu.
 Lehen zatiari 
\family sans 
Giltza
\family default 
 (
\family sans 
Key
\family default 
) deritzaio, eta aipatzea
\begin_float footnote 
\layout Standard


\family sans 
Giltzei
\family default 
 zenbaki bat ezarri beharrean, esanahia duten izen errepikakaitza ezartzearen
 zergatia ikusten al duzu?
\end_float 
 nahi duzun bibliografi sarrera aukeratzen uzten du.
 Giltza-ren eskuinetara dagoen beheruntzko geziaren laguntzaz 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

lyxtutoretza
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hautatu (une honetan bibliografi elementu bakarra dago).
 Landu LaTeX, eta testuan aipamen hori kortxete artean agertzen da, idazkiaren
 bukaerako bibliografia erreferentziatuz.
\layout Standard

Beste testukutxak (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

textbox
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) nola erabiltzen dira? 
\family sans 
Aipamena
\family default 
 hizketa lehioko 
\family sans 
Testu\SpecialChar ~
Ondoren
\family default 
 testukutxak erreferentziaren ondoren kortxete artean azalpen bat ezarriko
 du (artikulu, liburu atal edo orri baten erreferentzia bezala).
 Inprimatutako emaitzean (edo irteeran) zenbakiak eduki beharrean erreferentziak
 txartelekin agertzea nahiago baduzu (adibidez, egunkari batzuek Smith-ek
 1995-ean idatzitako artikulu bati buruz ari bada, 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

[Smi95]
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 erabiliko du), 
\family sans 
Bibliography\SpecialChar ~
item
\family default 
 hizketa lehioko 
\family sans 
Txartela
\family default 
 testukutxa erabili.
 Beti bezala, zure jakinmina asetzeko 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 hor inguruan edukiko duzu, uau!
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
:
\family typewriter 
 eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko aipamen (zitak) eta bibliografia txukundu.
\layout Section

Aurkibide Orokorra
\layout Standard

Zure idazkiaren hasieran aurkibide bat jartzeko gogoa izan dezakezu.
 LyX-ek hori erraza izatea egiten du.
 Idazkiaren izenburuaren ondoren 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 (Intro edo Return) zapaldu eta lehen atalburuaren aurretik
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ataleko zenbakiaren aurretik zaztatuz edo lerro itzulera zapalduz ez zaitez
 tristetu.
 Ez du eraginik (badakizu, eh?).
 Ataleko zenbakiak eraldatzeko baimenik ez daukazu, horretaz LyX bera arduratzen
 bait da.
 Ados?
\end_float 
 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator

\family default 
Aurkibide
\family sans 
\SpecialChar ~

\family default 
eta
\family sans 
\SpecialChar ~
Zerrendak\SpecialChar \menuseparator
Aurkibide\SpecialChar ~
Orokorra
\family default 
 zerrendan hautatu.
 Idazkiaren lehen lerroan 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Aurkibide Orokorra
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 esaldia duen kutxa bat agertuko da.
\layout Standard

Honek oso erabilkorra ez du ematen.
 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian begiztatzen baduzu ordea, zure idazkiko atal eta azpiatal guztien
 aurkibide bat sortu duela ohartuko zara.
 Beste behin ere, atalak berrantolatu edo berri bat ezartzean, aldaketa
 hauek 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategia eguneratzerakoan (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

update
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) ere agertuko dira.
\layout Standard

Aurkibidea idazkiaren pantaila bertsioan ez da irudikatzen, inolaz ere ezin
 baita argitaratu (edo landu).
 Beste aparteko lehiotxo batean ikus dezakezu, aurkibidea laukitxoa xaguagaz
 zaztatuz edo 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rakatu
\begin_float footnote 
\layout Standard

Aukeraren zerrendako agindua, nahiz eta zure idazkian aurkibidearen laukitxoa
 ez eduki, ondo ibiliko du.
\end_float 
 bitartez.
 Lehio hau erabilkera handiko tresna da.
 Zure idazkian zehar higitzeko balio du.
 (Azpi)atal batean zaztatuz lerro hori bizitu (argitu) egingo da eta kurtsorea
 LyX argitatze lehioko idazkiko leku horretara joango da.
 Aurkibidean gora eta behera higitzeko teklatuko geziak erabil ditzazkezu.
 Argitaraketa lanean dirauen bitartean lehio hori irekita edukitzea (zure
 buruarentzako) komenigarria izan dezakezu.
\layout Standard

Aurkibidea deusezteko, bere izendatzailea (edo laukitxoa) beste edozein
 hizki bezala ezabatzearekin nahikoa da.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
:
\family typewriter 
 eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
-eko aurkibidea ezarri.
\layout Chapter

Matematikak erabiltzen
\layout Standard

LaTeX-ek ekuazioen itxura ikaragarri ona eta dotorea eskeintzen duenez,
 zientzilari askok erabiltzen du, beste testu prozesatzaile eta berauen
 ekuazio argitaketarako kontrol hizkien erabilpena sahiestuz.
 Baina, zientzilari hauetariko asko frustatuta sentitzen da, LaTeX-en ekuazioak
 ezartzea idaztea baino gehiago programaketa bait dirudi.
 Zorionez, ekuazio arlorako LyX-ek WYSIWYM eskeintzen du.
 LaTeX erabiltzera ohituta bazaude, gehien erabiltzen dituzun matematika
 aginduak normaltasun osoz ezar ditzakezu, WYSIWYM era mantenduz.
 Bestalde, LaTeX sekula erabili ez baduzu, 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-k era azkar eta eroso batean emaitza era profesional batez matematikak
 idatz ditzakezu
\begin_float footnote 
\layout Standard

LyX-ek zuk idatzitako matematikazko emaitzak zuzenak al diren ezin du egiaztatu.
 Sentitzen dugu.
\end_float 
.
\layout Section

Matematika era
\layout Standard

Idazkian, edozein lekuk balio du, ondorengoa idatzi:
\layout LyX-Code

Gogoko dut Einstein-ek esandakoa, E=mc\i \^{ }
2, 
\newline 
hain sinplea da.
\layout Standard

Ekuazio honek orain itxura onik ez dauka, 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian ere berdin gertatzen da; hizkien eta berdintasun ikurraren
 artean hutsunerik ez dago, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 benetako berredura bezala egotea nahiko genuke.
 LyX-i matematikako ekuazio bat idazten ari garela ez diogu esan, beraz
 ohizko testu normala bezala konposatuko du (horrelako emaitz kaskarra sortuz).
 
\layout Standard

Matematikako buruketak era matematiko edo formulen bitartez idazten dira.
 Era honetan egoteko, tresneri barran 
\begin_inset Formula \( \frac{a+b}{c} \)
\end_inset 

 urdinez agertzen den botoitxoa zaztatu.
 LyX-ek urdindun lauki ttipi bat, arrosadun lauki luze bat bere inguruan
 duela marraztuko du.
 Lauki urdina ezartze txokoa da, eta lauki luzeak era matematikoan zaudela
 esanahi du.
 LyX-ek idazteko gezia (kurtsorea) lauki urdinaren barruan kokatu du, beraz
 
\family typewriter 
E=mc\i \^{ }
2
\family default 
 berriz idatz dezakezu.
 Esaldia (buruketa) urdinez idazten da, eta ezartze txokoan zerbait idazten
 hasi bezain azkar, laukitxo urdina desagertu egingo zaizu.
 Orain, era matematikotik irteteko ihesbide 
\family sans 
(Esc)
\family default 
 tekla zapaldu (oharra: formula era-ko botoia berriro zaztatzeak 
\emph on 
ez du
\emph default 
 ezertarako balioko).
 Idazteko gezia buruketaren eskubitara utziz arrosa margodun laukiluzetxoa
 desagertzen da, orain zerbait gehiago idazterakoan testu normala izango
 da.
\layout Standard

LaTeX erein eta 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategia begizta ezazu.
 Buruketa behar den bezala agertu dela ikusi, hizki eta berdintasun ikurraren
 artean hutsuneak azalduz, eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 goihizki (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

superindice
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) bezala.
 Era matematikoan, hizkiak aldagaiak direla baiezta ezazu, eta ondorioz,
 italikeraz (kurtsiba edo etzanda) datozte.
 Zenbakiak, zenbaki besterik ez direnez italikeraz ez doaz.
\layout Standard

Era berri hau WYSIWYM oinarriaren beste adibide bat da.
 LaTeX-en, matematika buruketa testu normala erabiliz eta 
\family typewriter 

\backslash 
sqrt
\family default 
 bezalako aginduen bitartez idazten dira; LaTeX landu arte espresioaren
 itxura nola gelditzen den ezin da ikusi, eta falta den parentesiaren bila,
 edo beste edozer gauza, denbora asko gal dezakezu eta honek edozein pertsona
 sutzeko gaitasuna dauka.
 LyX-ek, alderantziz, buruketa pantailan perfektuki azaltzen ez da ahalegintzen
 (WYSIWYG), baina bere inprimatutako itxura nolakoa izango den irudi bat
 margozten du.
 Honela (behin eta berriz aipatzen dugu) matematikako buruketen edukietan
 ardura dezakezu, eta ez bere itxuran.
\layout Section

Ekuazioan barneratzen
\layout Standard

Orain 
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset 

 ekuazioa 
\begin_inset Formula \( E=1+mc^{2} \)
\end_inset 

 -ra aldatuko dugu.
 Buruketan sartzeko geziak (teklak) erabili.
 Ekuazioan sartzerakoan formula eran zaudela argitzeko laukiluze arrosa
 azaltzen dela ohar zaitez.
 Idazteko gezia berdintasun ikurraren atzean kokatzeko 
\family sans 
Ezker
\family default 
 eta 
\family sans 
Eskubi
\family default 
 teklak erabil ditzakezu, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1+
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi.
 Ekuaziotik irteteko geziak erabili edo 
\family sans 
Esc
\family default 
 zapaldu, laukiluze arrosa desagertuko da.
 Geziak (ezker, eskuin, gora eta behera geziak) askorentzat oso erabilgarriak
 izaten dira, hala ere ekuazio barneko edozein lekutan xaguaren zaztada
 batez koka zaitezke, era matematikoan hasiz.
\layout Standard

Aurrerago azalduko dizkizugun tekla bereziak kenduta, era matematikoan idaztea
 testu normal bat lantzea bezalaxe da.
 
\family sans 
Supr
\family default 
 (edo 
\family sans 
Backspace
\family default 
) ezabatzeko erabili.
 Testua bai xaguarekin bai atzoldiko (teklatuko) geziekin aukera dezakezu.
 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
esegin
\family default 
 era berdinean erabiltzen da, moztu eta itsatsiren aurrean erabiltzen diren
 bezalaxe.
 Gauza batekin kontu ibili behar da; ekuaziotik at bazaude eta 
\family sans 
Supr
\family default 
 (edo 
\family sans 
Backspace
\family default 
) zapalduz, buruketa osoa ezabatuko duzu.
 Eskerrak hori berreskuratzeko 
\family sans 
Desegin
\family default 
 daukazun.
\layout Standard

Eta 
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset 

 eragiketa 
\begin_inset Formula \( E=mc^{2.5}+1 \)
\end_inset 

-era aldatzea nahi baduzu? Beste behin, aldatu beharreko lekuan koka zaitez
 (xagua edo geziak erabiliz, zure gustora...).
 Idazteko gezia 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

c
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ondoren eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 aurretik egonezkero, Gora (gezia) zapalduz goihizki mailara igoko zaitu,
 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 aurretik hain xuxen.
 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.5
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 gehi iezaiozu.
 Behera emanez maila normalera jaitsiko zaitu.
 Goihizki mailako edozein lekutan egonda Behera gezia ikutuz gezi honen
 atzera higituko da (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

+1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatz dezakezu).
\layout Standard


\family sans 
Hutsunea
\family default 
-k (tekla luuuuuze horrek) ekuazioan alde batetik bestera higitzen zaitu.
 Matematika egitura baten barruan egonik (azpihizki, goihizki, zatidura,
 erroketa, matrizea..., hauek denak datozen ataletan argitzen dira) 
\family sans 
Hutsune
\family default 
 tekla zapalduz gezia egituraren atzean kokatuko zaizu, Matematika eran
 jarraituz.
 Honela, idazteko gezia goihizkiko edozein lekutan balego, 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 zapalduz gezia maila normalera eta goihizkiaren atzera joango litzateke.
 Honek zera esan nahi du 
\begin_inset Formula \( E=mc^{1+x}-2 \)
\end_inset 

 ekuazioa idazteko ez xagurik ez teklaturik, bitako inor ez duzula behar.
 Trebatzean lan metodo hau nahiago izango duzu.
 Kontu ibili, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

+
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ikurraren artean Hutsunerik ez ezazu zapaldu, bestela goihizkitik irtengo
 bait zara.
 Hau egiteak zenbait lekutan zentzurik ez du edukitzen (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

m
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

c
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ren artean adibidez), beraz Hutsuneak inolako eraginik ez dauka
\begin_float footnote 
\layout Standard


\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
 eta 
\family sans 
Hutsuneak
\family default 
 teklak ekuazio bateko elementuen arteko hutsuneak zabaltzeko 
\series bold 
ez
\series default 
 dira erabiltzen.
 Hutsune hori osaketako (konposaketako) zatia da, eta LyX-i (LaTeX-i) horretaz
 arduratzeari utzi beharko diozu (
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:hutsunea}

\end_inset 

 atala ikusi).
 Hutsune mota honek zure nahiak ez baditu betetzen, zehazteko moduak ba
 daude, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi (baina idazki osoa idatzi arte ez iezaiozu zehaztasunik egin).
\end_float 
.
\layout Standard

Ekuazio bat idatzi eta 
\family sans 
Esc
\family default 
 (ihesbidea) zapalduz irtetzen baduzu, ohartuko zaren bezala, honen atzetik
 hutsunerik ez da geldituko.
 Puntu edo Puntu eta Koma idazteko ondo datorkizu, baina formularen atzetik
 hitz bat idatzi behar baduzu, irten ondoren 
\family sans 
Hutsune
\family default 
 bat ezarri beharko duzu.
 Formularen amaieran 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 erabiltzea laburbide bat litzateke, bertatik atera eta hutsune bat ezartzen
 bait du.
 Gauzak honela, 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset 

ene ekuazio maiteena duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ordez 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset 

 ene ekuazio maiteena duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatz dezakezu.
\layout Section

Berredurak eta azpihizkiak
\layout Standard

Berredura bat 
\family sans 
\bar under 
M
\bar default 
atematika
\family default 
 aukerako zerrendatik hauta dezakezu, baina 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

\i \^{ }

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 tekla erabiliz errazagoa izango da (Alt + \i \^{ }
 eta ondoren hutsune bat idatziz
 egiten da).
 LyX-ek goihizkian ezartze txoko bat jartzen du (laukitxo urdina, gogoratzen
 al duzu?), honela hurrengoa idaztean goihizkia izan dadin, hizki neurri
 txikiago batekin.
 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 idatzi artean (edo 
\family sans 
Esc
\family default 
 Matematiketatik erabat irtetzeko) goihizki bezala utziko du.
\layout Standard

Azpihizki (zenbatzailea) bat idaztea ere erraza da: bat hasteko asmoz azpimarrat
u (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

_
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) tekla zapaldu.
 Dagoenekoz, goi eta azpihizkiak bai goi eta bai azpihizkietan ezar ditzakezu
 (zelako hitzjokuak, ein?), beste era batera esanda, azpiko eredu hori...
\layout Standard


\begin_inset Formula \( A_{a_{0}+b^{2}}+C^{a_{0}+b^{2}} \)
\end_inset 

.
 
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko 1.
 ekuazioa era matematikoan ipini.
\layout Section

Matematika Arbela
\layout Standard


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
 ikurrak edo matematikako funtzio konplexuak sartzeko era egoki bat da.
 Funtzio hauetariko asko 
\family sans 
\bar under 
M
\bar default 
atematika
\family default 
 aukerako zerrendan edo atzoldiaren (teklatua) bidez egin daitezke.
 Bere edukina ezagutzeko asmoz, arbelaren erabilkera aztertuko dugu; atzoldiaren
 bidez egin ditzakezun lasterbideak beste eskuliburuetan ikasiko dira (atzeman
 al duzu?).
 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
 ireki (orain, axola ez bazaizu) eta lanordu guztian irekita utzi ezazu.
\layout Subsection

Ikurrak eta Greko hizkiak
\layout Standard

Arbeleko 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\begin_inset Formula \( \Gamma \rho \epsilon \epsilon \kappa  \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 botoia zaztatuz lehiotxo bat agertuko zaizu, greko ikur aukerak eskeiniz.
 Epsilon, pi theta eta sigma-n aldakuntzak agertzen dira.
 Bideitxur (lasterbide) bat: testu normal bat idazten ari bazara, eta 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-tik zerbait ezartzen baduzu, bere kasa matematika eran jarriko zaitu.
\layout Standard


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
 azpiko beste lau botoiak matriz batean matematiketan erabiltzen dituzun
 hainbat ikur aukeratzen uzten dizu: geziak, harremanak, eragitzaileak,
 baturak eta integralak.
 Gogoan izan, goi eta azpihizkiek azken hauen goi eta behekaldeko mugak
 ezartzen lagatzen dizutela.
 Azken botoitxoan, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Misc
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (Nahasiak) izenekoa, denetik aurki dezakezu: 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

 Zuk egin ezin dezakezunik ez dago\SpecialChar \ldots{}
 behar duzun guztia 
\begin_inset Formula \( \heartsuit  \)
\end_inset 

 da.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\layout Subsection

Erroketak, hitzgeziak eta mugatzaileak
\layout Standard

Erroketa bat idazteko, bere ikurra daukan botoitxoa zapaldu.
 Erro ikurra agertuko zaizu, eta idazteko gezia (kokatzailea) bere barnean
 lekutuko da.
 Berton aldagaiak, zenbakiak, beste erroketak, zatidurak eta nahi duzun
 guztia sar dezakezu.
 LyX-ek erroketaren edukierari egokitzeko berorren neurria aldatzen joango
 da.
\layout Standard

Hizki batean (
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{v} \)
\end_inset 

) edo hizki talde batean (
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{a+b} \)
\end_inset 

 ) hitzgezi (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

accent
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) ikurra ezartzea nahi baduzu era berdinean lantzen da.
 Lauki urdin ezartze txoko baten gainean belztutako hitzgezi\SpecialChar ~
(~) bat daukan
 botoia zaztatu.
 
\family sans 
Apaingarriko
\family default 
 lehiotxoa agertuko zaizu.
 Apaingarritako bat aukeratu, eta LyX-ek behekaldean (edo goikaldean) ezartze
 txoko bat marraztuko du.
 Nahi duzuna idatzi eta bertatik irteteko
\family sans 
 Hutsunea
\family default 
 zapaldu .
\layout Standard


\family sans 
Mugatzaileak
\family default 
 (parentesiak, giltzak eta kortxeteak bezala) antzera dabiltza, baina apur
 bat konplexuagoak dira.
 
\family sans 
Mugatzailearen
\family default 
 lehioa irekitzeko kortxete artean lauki urdina daukan botoia zaztatu.
 Ezkerraldeko mugatzailean zaztatu (
\emph on 
xaguaren ezkerreko botoiagaz
\emph default 
) eta eskuin aldeko mugatzailean 
\emph on 
xaguaren eskubialdeko botoiagaz
\emph default 
 (beste era batera, 
\family sans 
Ezk
\family default 
 (
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
eft
\family default 
) eta 
\family sans 
Esk
\family default 
 (
\family sans 
\bar under 
R
\bar default 
ight
\family default 
) txartelak daukaten aukeratzaileak erabiliz mugatzaile bakoitza 
\emph on 
xaguaren ezker botoiarekin
\emph default 
 egin dezakezu).
 Une bakoitzean, lehioaren goialdeko lauki batean zure mugatzaileen aukeraketa
 agertzen da.
 Jatorriz, parentesi bikotea da, baina aukeraketa metodo honekin giltza
 bikotea aukera dezakezu, giltza eta parentesi bat, edo honelako zerbait
 lortzeko hutseko mugatzailea aukeratu: 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( a=\left\langle 7\right.  \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (hutseko mugatzailea LyX-en tartekako lerro beltz bat bezala agertzen da,
 baina irteerako emaitzan ez da azaltzen).
\layout Standard

Zure mugatzaileak aukeratu ondoren, ekuazioan agertzeko 
\family sans 
Ongi
\family default 
 zaztatu (edo lehioa zabalduta utzi behar baduzu, 
\family sans 
Eragin
\family default 
 zaztatu).
 Alferra bazara, era matematikoan eta atzoldiaren bitartez parentesi normalak
 idatz ditzakezu, 
\family sans 
Mugatzaile
\family default 
 lehioa erabili beharrean.
 Parentesi hauek ordea testu normalaren neurri berekoak izango dira.
 Beraz, zatidura edo matrize handi bat ezartzerakoan nahiko itxusi geldituko
 dira.
 
\family sans 
Mugatzaile
\family default 
 lehioa erabiltzeak, mugatzaileak barruan daukanari egokituko zaiola ziurtatzen
 du.
\layout Standard

Mugatzaileak, edo lerroketak, edo hitzgezi bat existitzen den testuarengain
 idatz dezakezu.
 Egokitzea nahi duzun formula zatia hautatu, eta 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-ko nahi duzun edozein botoi zaztatu.
 Newton-en bigarrengo legearekin hau egiten saia zaitez, era eskalarretik
 (
\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset 

 ) era bektorialean utziz (
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{f}=\overrightarrow{ma} \)
\end_inset 

 ).
 Matrizeak egiten ikasitakoan, parentesi edo kortxete artean giltzapetzeko
 modua izango duzu.
\layout Subsection

Zatidurak
\layout Standard

Era Matematikoan zatidurak oso errazak dira.
 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-ko zatidura botoia (zenbatzailean lauki urdin bat eta zatitzailean beste
 bat dauka).
 LyX-ek bi ezartze txoko jartzen ditu.
 Zure irudiopenak dioen bezala, xagua edo geziak erabili zatiduran gora
 eta behera higitzeko.
 Goiko laukitxoa zaztatu eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi.
 
\family sans 
Behera
\family default 
 (gezia) zapaldu eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi.
 Zatidura bat sortuberri duzu! Zorionak! Laukitxo horietariko bakoitzaren
 barnean nahi duzuna idatz dezakezu: berreduradun aldagaiak, erroketak,
 beste zatidurak, edozer gauza.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
-eko 2.
 ekuazioa era matematikoan idatzi.
\layout Subsection

TeX era: limiteak, logaritmoak, sinu eta besteak
\layout Standard

Matematika eran hizkiak aldagaitzat hartzen dira, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi ezkero, LyX hiru aldagaien arteko biderkaketa egiten ari zarelakoan
 dago.
 Hirurak italikeraz (kurtsiba) azalduko dira, baina izatez 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hizki normalean agertzea nahi zenuen.
 Gainera, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 artean hutsunerik ez da sartu, bestela 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 zapaltzean Matematika eratik aterako zaitu.
 Beraz 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( \sin x \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-en ordez 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( sinx \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 agertuko zaizu.
 
\layout Standard


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-ko funtzio zerrendan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 zaztatu.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza gorriz idatziko da, hizkimota normalean, TeX eran deritzaio baita
 ere.
 Hitz osoa ikur bat bezala erabiltzen du, 
\family sans 
Supr
\family default 
 erabili ezkero, oso osoa ezabatuko du.
 Orain 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi, urdinez eta italikeraz agertuko zaizu, Matematika eran itxoiten
 zenuen bezala.
 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian ekuazioa itxura egokiarekin ikusiko da.
\layout Standard

TeX eran idaztea behar dituzun beste agindu gehiago Functions zerrenda erabiliz
 aurkituko dituzu, hala non, trigonometri funtzioak eta beraien alderantzizkoak,
 hiperbole funtzioak, logaritmoak, limiteak eta beste gutxi batzu.
 Denak, goi eta azpihitzak onartzen dituzte, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( \cos ^{2}\theta  \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( \lim _{n\rightarrow \infty } \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatz ahal izateko oso garrantzitsuak izanik.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko 3.
 ekuazioa era matematikoan jarriko al duzu?
\layout Subsection

Matrizeak 
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:matrizeak}

\end_inset 


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
-ko matrize botoia zaztatu.
 Izen bereko lehio bat azalduko zaizu, zure matrizea zehazteko (zenbat zutabe
 eta lerro) bi barra higikorrez osatua dago.
 2 lerro eta 3 zutabe aukeratu.
 Ondoren, 
\family sans 
Eragin
\family default 
 edo 
\family sans 
Ongi
\family default 
 zapaldu.
 LyX-ek 
\begin_inset Formula \( 2\times 3 \)
\end_inset 

-ko matrize bat osatuz sei ezartze txoko idazten ditu.
 Beti bezala, beraietariko bakoitzean matematika ekuazioak mota ezberdinak
 ezarri diezazkiokezu.
 Nahi izan ezkero, bat edo beste hutsik utz dezakezu.
\layout Standard

Matrizeko zutabeetan zehar ibiltzeko 
\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
 erabili .
 Beste aukera geziak (teklak) erabiltzena datza: lauki amaieran 
\family sans 
Eskubitara
\family default 
 zapalduz kurtsorea hurrengora bidaliko zaitu, 
\family sans 
Behera
\family default 
-rekin azpiko lerrora, eta abar.
\layout Standard

Zutabe bakoitzaren lerroketa edo matrize osoaren goitibeherako kokapena
 nola aldatzen den jakiteko 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 begiztatu.
 Testua daukan taula bat idazteko asmoa izatezkotan, matrize batean testua
 idaztea baino LyX-eko taula oinarri parekabea erabiltzea komenigarriagoa
 da.
\layout Subsection

Erakuste era
\layout Standard

Orainarte idatzi ditugun ekuazioak, inguratzen zituzten testuaren lerro
 berdinean zeuden.
 Lerroko ekuazioak deritzaie, edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lerro eran
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
 Ekuazio labur eta errezentzat ongi doa, baina gauza zabalagoentzat, edo
 testutik hurruntzea nahi badituzu, erakuste (demostrazio) eran idatzi beharko
 dira.
 Honela idatzitako ekuazioei txartelak edo zenbakiak jarri diezaiezke (
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi).
 Hainbat lerrotako ekuazioak ere erakuste eran egon behar dute (
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:lerroanitz}

\end_inset 

 atala ikusi).
\layout Standard


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbelean
\family default 
 
\family sans 
Erakuste era
\family default 
 botoia zaztatu, lauki urdin bat inguratzen duten testu lerro bikotea (goitik
 eta azpitik) irudia daukana hain zuzen.
 LyX-ek ezartze txoko bat irekitzen du, baina lerro berri baten erdian jartzen
 du.
 Ekuazio bat idatzi eta emaitza ikusteko LaTeX landu.
 
\family sans 
Erakuste era
\family default 
 botoitxoak 
\family sans 
Matematikazko Erakuste Era
\family default 
 eta 
\family sans 
Lerro Era
\family default 
 moduen arteko aldagailu bezala erabiltzen da; berau erabiliz ekuazio batzuk
 
\family sans 
Erakuste era
\family default 
-ra alda ditzakezu, eta alderantziz.
\layout Standard

Matematikazko ohizko era (lerrokoa) aldean era honek ezberdintasun gutxi
 batzuk dauzka:
\layout Itemize


\begin_inset Formula \( \sum  \)
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Formula \( \int  \)
\end_inset 

 bezalako ikur gutxi batzuentzat, besterik ezean, hizki neurria txikiagoa
 da.
\layout Itemize

Batura eta limiteetan (integraletan ez) goi eta azpihizkiak idazten dira,
 ikurrei behekaldean jarraitu beharrean.
\layout Itemize

Testua erdiratu egiten da.
\layout Standard

Ezberdintasun hauek alde batera utziz, lerroko eta erakuste erako ekuazioak
 oso antzekoak dira.
\layout Standard

Era honetako ekuazio osaketei buruzko azken azalpena: idatzi behar duzun
 ekuazioa parrafo berri batean egon behar al duen ala ez arabera, kontu
 ibili! Esaldi edo parrafo baten erdian bazaude, 
\family sans 
ez ezazu Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 zapaldu.
 Bestela, ekuazio hori parrafo berri batean hasiko da.
 Horren ondorioz, testu hau sangratua izango da, eta litekeena da hori nahi
 ez izatea.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko ekuazioak erakuste eran jarri, eta beste era batean osatzen
 direla konturatu .
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Atal honetan ikasitako tresnekin, datorrena bezalako ekuazio bat idazteko
 gai izan beharko zenuke:
\layout Standard


\begin_inset Formula \[
f(x)=\left\{ \begin{array}{cc}
\log _{8}x & x>0\\
0 & x=0\\
\sum ^{5}_{i=1}\alpha _{i}+\sqrt{-\frac{1}{x}} & x<0
\end{array}\right. \]

\end_inset 


\layout Section

Lerro anitzeko ekuazioak 
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:lerroanitz}

\end_inset 

Datozten ekuazioak idazten saia zaitez eta emaitza 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian ikuskatu.
 Erakuste eran bi ekuazio ezberdin idatzi beharko dira:
\layout Standard


\begin_inset Formula \[
x=y+y+y+y+y\]

\end_inset 


\layout Standard


\begin_inset Formula \[
=5y\]

\end_inset 


\layout Standard

Ez da ondo gelditzen! Bi ekuazio edo gehiago jarraian idaztean, beraien
 berdintasun ikurra parekatua balego hobekiago egongo zateken; bigarren
 ekuazioak ezker zatirik ez edukitzean nabarmenago egiten da.
 LyX-ek hainbat lerrotako ekuazioak idazterakoan beraien lerroketen gain,
 neurri bateraino erabakitzen (kontrolatzen) uzten dizu.
\layout Standard


\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
x & = & y+y+y+y+y\\
 & = & 5y
\end{eqnarray*}

\end_inset 


\layout Standard

Hau beste gauza bat da! Berdintasun ikurrak lerrokatuta daude, ekuazio tartea
 berriz txikitu egin da.
\layout Standard

Hainbat lerrotako ekuazio bat idazten hasteko, erakuste eran ekuazio bat
 zabaldu eta 
\family sans 
C-Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 zapaldu.
 LyX-ek bi lerro (bakoitza hiru ezartze txokorekin) marraztuko ditu.
 Matrizearekin gertatzen zen bezalaxe, hauek zeharkatzen ibiltzeko xagua,
 geziak edo 
\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
 erabil dezakezu.
 Aurreko ekuazioa idazten saia zaitez.
 Ezartze txoko bat edo beste hutsik uztea bidezkoa dela konturatu.
 Goiko adibideen bezalakoentzat edo ekuazio oso luzeak banatzerako orduan
 (datoztenak bezalakoak) hau erabat erabilgarria egingo zaizu:
\layout Standard


\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
x & = & a+b+c+d\\
 &  & +e+f+g
\end{eqnarray*}

\end_inset 


\layout Standard

LyX-ek lerro bakoitzeko bigarren txokoa lerrokatuko du, eta normalean berdintasu
n edo beste eragile ikurrak jarriko dira; berez, edozer gauza jar dezakezu.
 Baina matrize bat idazterakoan hainbat lerrotako eragiketarik ez ezazu
 erabili.
 Horretarako tresna egokia badago(
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:matrizeak}

\end_inset 

 atala ikusi).
\layout Standard

Eragiketa multzo handiagoa nahi baduzu, hiru ezartze txokodun lerro berriak
 sortzeko 
\family sans 
C-Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 erabili.
 Hau egitean, lerro amaieran ez bazaude, lerroa amaitzeko gelditzen dena
 hurrengora eramango du.
 Lerro bateko eragiketa idatzitakoan 
\family sans 
C-Lerro\SpecialChar ~
Itzulera
\family default 
 zapaltzen baduzu, eragiketa osoa lehengo txokoan geldituko da.
 Kurtsorea (idazteko kokatzailea) berdintasun ikurraren aurrean kokatu eta
 bigarren txokora eramateko 
\family sans 
C-Tabulatzailea
\family default 
 zapaldu.
 Ikurraren ondoren kokatu eta hirugarren txokora eramateko berriro 
\family sans 
C-Tabulatzailea
\family default 
 zapaldu.
 Zure 
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset 

 eragiketa beste era honetara aldatzen saia zaitez:
\layout Standard


\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
E & = & mc^{2}\\
 & = & mc\times c
\end{eqnarray*}

\end_inset 


\layout Standard

Lerro gehiegi sortu badira, bakoitzaren bukaeran kokatu eta hurrengoa ezabatzeko
 
\family sans 
M-e\SpecialChar ~
k
\family default 
 erabili, 
\family sans 
Alt+e
\family default 
 eta ondoren 
\family sans 
k
\family default 
 hizkia.
 Lerroaren sarrera ezabatuko da, hurrengo lerroa (hiru ezartze txokorekin)
 zaudenaren lerroaren amaierarekin elkarlotuz.
 Hura hutsik egon ezkero, ezabatu egingo du.
 Oharra: lerroaren bukaeran ez bazaude, 
\family sans 
M-e\SpecialChar ~
k
\family default 
 erabiltzeak jokaera bitxiak erakar ditzake.
\layout Section

Matematikari buruzko gauza gehiago
\layout Standard

Era matematikoan gauza gehiago egin ditzakezu.
 Orainarte oinarrizkoa bakarrik ezagutu duzu, ondorengoentzat trikimailuak
 bilatzeko asmoa badaukazu 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi:
\layout Itemize

Ekuazioei txartelak jarri (etiketatu) eta zenbatu.
\layout Itemize

Hizki motak aldatu (adbz, ekuazio baten barruan testua beltzez idaztea).
 Tresneri barrako (ekuazio baten barruan zaudela) Matematika erako botoia
 zaztatuz hutsune bat (babestugabekoa) sartu arte, hizki mota normalez idazten
 utziko dizu.
\layout Itemize

Ekuazio bateko hizki neurria eta hutsunea egokitu.
 (Amaierako ziriborrorarte gauza hauengatik ez zaitez kezkatu).
\layout Itemize

Makroak idatzi.
 Oso baliagarriak dira, idazki baten haseran definitu (ezaguteratu) eta
 bertako edozein lekutan erabil ditzakezu.
 Makro baten ezaugarria aldatuz, idazki guztiko erreferentzi guztiak aldatu
 egingo dira.
\layout Itemize

Denboraz larri gabiltzanez, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan azaldu ezin dizkizugun beste gauza pilla bat.
\layout Chapter

Nahasiak
\layout Section

LyX-en beste ezaugarri garrantzitsu batzuk
\layout Standard

LyX-en erabil ditzakezun agindu guztiak ez dizkizugu azaldu.
 Gehiago ikasteko gogoa eduki ezkero, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi.
 
\emph on 
Erreferentzi Eskuliburuan
\emph default 
 aukeren zerrendako agindu bakoitzaren betebehar zehatza azaltzen dizu.
 LyX-ek egin ditzakeen beste gauza garrantzitsu batzuk aipatuko dizkizugu\SpecialChar \ldots{}

\layout Itemize

Taulak lantzeko orduan LyX-ek WYSIWYG oinarria dauka.
 Taula bat sortzeko 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
T
\bar default 
aula
\family default 
 agindua erabil dezakezu.
 Taula eran jartzeko xaguaren eskuineko botoitxoagaz taulan zaztatu eta
 berau lantzeko aukera ugari eskeiniko dizu.
\layout Itemize

LyX-ek PostScript (edo LaTeX gordina) irudiak ezartzeko aukera ere eskeintzen
 dizu.
 Asmatu duzu: 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
rudia
\family default 
.
 Ondoren, ezartzea (edo eta neurri egokitzea, biratzea eta abar ) nahi duzun
 fitxategia aukeratzeko irudia zaztatu.
 Bai taulek bai irudiek txartelak dituzte eta LyX-ek taula edo eta irudien
 zerrenda bere kasa sortuko du.
\layout Itemize

Bertsioen kontrola dauka, RCS erabiliz (
\family typewriter 
man rcsintro
\family default 
 argitasun gehiagorako).
\layout Itemize

LyX norberari egokitzeko aukera asko du.
 Den dena, lehioen itxuratik hasita irteera emaitza arte, mila eratara egoki
 daiteke.
 Egokitzeko zati handiena 
\family typewriter 
lyxrc
\begin_float footnote 
\layout Standard

Gaur egun, 
\family typewriter 
lyxrc
\family default 
 fitxategia testu editatzaile batekin landu behar izaten da.
 Programatzaileek LyX barnean egongo den egokitzeko elkarlotzaile (interfaz)
 bat sortzea espero dute.
\end_float 
 fitxategia landuz lortzen da.
 Gehiago jakitea nahi baduzu, 
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
aguntza\SpecialChar \menuseparator
Egokitzaketa
\family default 
 begiztatu.
\layout Itemize

Bost kontinenteetako programatzaile talde baten eskutik garatzen ari da.
 Honela, Inglesaz gain beste edozein hizkuntzetarako (Holandesa, Alemana,
 Txekoa, e.a.
 bezala) beste testu prozesatzaileen baino euskarri hobeagoa dauka.
 Idazkiak beste hizkuntzetan idatz daitezke, eta gainera, LyX-en aukeren
 zerrenda eta akatsen mezuak beste hizkuntzetan agertzeko egitura ditzakezu.
\layout Itemize

LyX-eko aukeren zerrendak tekla elkarteak elkarlotuak dauzka.
 Honek 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
reki
\family default 
 aukera 
\family sans 
M-F\SpecialChar ~
O
\family default 
-rekin egin dezakezula esanahi du.
 Elkartutako teklak ere egokitu ditzakezu (eta Inglesetik itzulitako aukeren
 zerrendako ere elkarloturak egon daitezke.
 Azalpen gehiagorako, 
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
aguntza\SpecialChar \menuseparator
Egokitzaketa
\family default 
 ikusi.
\layout Itemize

LyX-ek LaTeX-eko idazkiak irakur ditzakezu.
 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:relyx}

\end_inset 

 atala ikusi.
\layout Itemize

Zure idazkiko akats ortografikoak 
\family sans 
\bar under 
A
\bar default 
rgitatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
Z
\bar default 
uzentzailea
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ortografi zuzentzaileak kurtsoretik hasi eta idazki amaieraino egiaztatzen
 duela ohar zaitez.
\end_float 
 bitartez zuzen ditzakezu.
\layout Section

LyX LaTeX-eko erabiltzaileentzat
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:latexerabiltzaileak}

\end_inset 

LaTeX-i buruz ezer ez badakizu, atal hau irakurri beharrik ez daukazu.
 Agian, LaTeX-i buruzko zerbait ikasteko gogoa eduki dezakezu, eta orduan
 atal hau irakurri.
 LyX erabiltzen hasten den askori LaTeX ezaguna egingo zaio.
 Zuri ere hau gertatu ezkero, LyX-ek LaTeX-ek egin ditzazken gauza guztiak
 egiteko ahalmena al dauka? (galdetzen diozu zeure buruari).
 Erantzun azkar bat zera da, nola edo hala honek egiten duen ia guztia egiten
 duela, LaTeX bitartez idazki baten idazte lanketa neurri handi batean erreztuz.
 Gaur egun, LaTeX-eko idazki zaharrak birmoldatzen arazo batzuk daude, eta
 beste bi gauza gehiagotan, baina etorriko diren hurrengo bertsioetan hau
 konponduko dute.
\layout Standard

Hau tutoretza bat bakarrik denez, LyX-eko erabiltzaile berriak jakingarria
 aurkituko dituen gauza batzuk aipatuko ditugu.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau labur edukitzearren, gutxiengo azalpenak egingo ditugu.
 LyX eta LaTeX arteko ezberdintasunei buruzkoak 
\emph on 
Erabiltzailearen Gidan
\emph default 
 agertzen dira, eta LaTeX-eko hainbat trikimailu LyX-en nola erabili ere
 bai.
\layout Subsection

TeX era
\layout Standard

Tex eran idatzitako guztia pantailan gorriz inprimatuta agertuko zaizu,
 eta zuzenean LaTeX-era birmoldatua.
 Era honetan jartzeko 
\family sans 
Aurkezpena\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
T
\bar default 
ex\SpecialChar ~
Itxura
\family default 
 edo tresneri barrako gorriz dagoen Tex botoiarengan zaztatu.
\layout Standard

TeX erak Matematika apur bat ezberdin erabiltzen du.
 Lehendabizi Matematika era ireki.
 Matematika
\latex latex 
 
\latex default 
eran jartzeko alderantzizko barra 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\backslash 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ikurra sartu behar da.
 Hau pantailan ez da agertuko, baina aurrerantzean idatzitakoa gorriz agertuko
 zaizu.
 Irteteko 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 zapaldu (edo alfabetikoa ez den beste edozein hizki, zenbaki bat, azpimarra
 ikurra edo parentesia).
 TeX-etik irten orduko, LyX-ek idatzi berri duzun agindua ezagutzen badu,
 WYSIWYM erara moldatuko du.
 Honela, 
\family typewriter 

\backslash 
gamma
\family default 
 matematiko eran idazten baduzu, 
\family sans 
Hutsunea
\family default 
 zapaldutakoan LyX-ek testu gorria 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula \( \gamma  \)
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 urdin batean bihurtuko du.
 Matematiketako makro gehienentzat gertatzen da, baldin eta oso konplikatuak
 ez badira (kontutan hartu 
\family typewriter 

\backslash 
sin
\family default 
 bezalako funtzioak gorriz jarraituko dutela, bere WYSIWYM itxura bait da).
 Lan modu hau 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
Arbela
\family default 
 erabiltzea baino azkarragoa izan daiteke, LaTeX-eko erabiltzaile adituentzat
 bederen.
\layout Standard

Bitxikeri bezala, matematikako buruketa batean TeX eran giltza bat idazten
 baduzu, bai irekitze bai itxierako giltzak gorriz agertuko dira, TeX eratik
 at utziko zaitu eta kurtsorea giltza artean kokatuko da.
 Honek Matematika eran parametro bat hartzen eta ezagutzen ez dituen aginduak
 sartzea baino LaTeX aginduak idaztea erabilgarriagoa izatea dakarki.
\layout Standard

LyX-ek LaTeX-ek egiten dituen gauza guztiak ezin ditu egin (oraindik ez?).
 Oso landutako funtzio batzuk euskarribarik daude, beste batzuk badarabiltzate
 baina WYSIWYM ez dira.
 TeX erak, erabiltzaileari LaTeX-en moldagarritasun osoa eskeiniz gain,
 LyX-en ezaugarri erabilgarrienak erabiltzen ditu hala nola, WYSIWYG matematikak
, taulak eta testu lanketa.
 LyX-ek LaTeX-eko zatitxo (sorta edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

package
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) bakoitza eta guztiak ezingo ditu bereganatu.
 Baina sarreran 
\family typewriter 

\backslash 
usepackage{zatiarenizena}
\family default 
 idatziz (
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:hitzaurre}

\end_inset 

 atala ikusi) nahi duzun zatia erabiliko duzu (nahiz eta zati horren ezaugarrien
tzat WYSIWYG euskarririk ez eduki).
\layout Subsection

LaTeX-eko idazkiak inportatu--- 
\family typewriter 
reLyX
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:relyx}

\end_inset 

LaTeX fitxategi bat 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
arneratu\SpecialChar \menuseparator
LaTeX 
\family default 
aukeratuz ekar (inportatu) dezakezu.
 Honek
\family sans 
 
\family typewriter 
reLyX
\family sans 
 
\family default 
izeneko Perl programa bati deituko dio,
\family sans 
 
\family typewriter 
fitx.tex
\family sans 
 
\family default 
fitxategi bat jasoz 
\family typewriter 
fitx.lyx
\family default 
 bat sortuz, eta ireki egingo du.
 Itzulpena ez badabil, aginduen lerrotik
\begin_float footnote 
\layout Standard

LyX ordenagailuan jartzerakoan LyX-en helbide berdinean banandutako 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 izeneko fitxategi lankor bat sortzen du (adbz.
 
\family typewriter 
/usr/local/bin/relyx
\family default 
).
 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 ibiltzeko Perl behar du, hau idaztean 5.002.
 bertsioa.
\end_float 

\family sans 
 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 lantzen saia dezakezu, beste aukera larriagoak erabiliz.
\layout Standard

reLyX-ek LaTeX-eko agindu legal gehientsuenak itzuliko ditu, baina guztiak
 ez.
 Ulerkaitz egiten zaiona TeX eran utziko du, beraz, itzulketaren ondoren
 gorri margodun testua bilatu eta konpontzeko asmoz eskuz landu beharko
 duzu.
 
\layout Standard

reLyX-ek bere eskuliburua dauka.
 Aginduak eta onartze ez dituen LaTeX-eko guneak, akatsak (nola sahiestu)
 eta aukera ezberdinak nola erabili jakitea nahi baduzu, arratsalde lasai
 batean irakurri...
\layout Subsection

LyX idazkiak LaTeX-era bihurtzen
\layout Standard

LyX idazki bat LaTeX fitxategi batean bihurtzeko gogoa eduki dezakezu.
 LyX ez daukan lantegiko lagun batek irakurtzeko gogoa izan dezake, adibidez.
 LyX-ekin erraz lortzen da.
 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
K
\bar under 
a
\bar default 
nporatu\SpecialChar \menuseparator
LaTeX\SpecialChar ~
Bezala 
\family default 
aukeratu.
 
\family typewriter 
edozer.lyx
\family default 
 izeneko lantzen ari zaren fitxategi batetik 
\family typewriter 
edozer.tex
\family default 
 fitxategia sortuko du.
 Azken finean, idazkiak inprimatzerakoan edo begiztatzerakoan programak
 denbora (aldi) bateko LaTeX fitxategiak sortzen ditu, hori dela eta hau
 egiteko batere arazorik ez dauka.
 
\layout Subsection

LaTeX hitzaurrea
\layout Subsubsection

Idazki mota
\layout Standard


\family sans 
Aurkezpena\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
dazkia 
\family default 
aukera_zerrendak 
\family typewriter 

\backslash 
documentclass 
\family default 
aginduarekin sartuko zenukeen aukeretariko askotaz arduratzen da.
 Hemen idazki mota, hizki eta orriaren neurria alda ditzakezu.
 
\family typewriter 

\backslash 
documentclass 
\family default 
aginduari
\family sans 
 Aukera\SpecialChar ~
Gehigarriak
\family default 
-en beste aukera gehigarriak jarri.
\layout Subsubsection

Hitzaurreko beste alderdi batzuk
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{sec:hitzaurre}

\end_inset 

LaTeX fitxategiko hitzaurrean agindu bereziak jarri behar badira, LyX-eko
 idazki batean ere egin dezakezu.
 
\family sans 
Aurkezpena\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
L
\bar default 
atex\SpecialChar ~
Aurre-esana
\family default 
 aukeratu eta agertuko zaizun lehiotxoan idatz dezakezu.
 Idatzitako dena zuzenean LaTeX-i emango dio (TeX bezala).
\layout Subsection

BibTeX
\layout Standard

LyX-ek BibTeX onartzen du, eta honek hainbat idazkitan erabil ditzakezun
 erreferentzi bibliografikoen datu base bat sortzeko aukera eskeintzen dizu.
 
\family typewriter 
bib
\family default 
 motako fitxategi bat ezartzeko
\family sans 
\bar under 
 S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator
Zerrendak\SpecialChar ~
eta\SpecialChar ~
Aurk.Orokorra\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
ibTeX\SpecialChar ~
Erreferentzia
\family default 
 hautatu.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

BibTeX Generated References
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-eko (BibTeX-ek sortutako erreferentziak) emaitzaren laukian zaztatu eta
 
\family sans 
BibTeX
\family default 
 aukeraren zerrenda lortuko duzu.
 
\family sans 
Datu\SpecialChar ~
basea
\family default 
 izeneko txokoan 
\family typewriter 

\backslash 
bibliography{}
\begin_float footnote 
\layout Standard

Ohizko LaTeX-en bezala, bi bibliografi edo gehiago koma bitartez banatu,
 hutsunerik gabe.
\end_float 
 aginduari dagokiona idatzi.
 
\family sans 
Itxura
\family default 
 txokoan berriz (BibTeX lehiokoa), 
\family typewriter 

\backslash 
bibliographystyle{}
\family default 
-ri dagokiona.
\layout Standard

Hau egin ondoren, 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator
Aipamen\SpecialChar ~
Erreferentzia
\family default 
 bitartez ezarritako edozein bibliografi sarrerei erreferentzi egin diezaiokezu
 (
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:bibliografiak}

\end_inset 

 atala ikusi).
 LyX-ek BibTeX lantzeaz arduratuko da.
 
\family sans 
Aipameneko
\family default 
 lehioan zure 
\family typewriter 
bib
\family default 
 fitxategian dauden erreferrentzi guztien zerrenda bat agertuko zaizu.
\layout Subsection

Nahasiak
\layout Standard

C-Hutsunea erabiliz babes hutsune bat sar dezakezu.
 Pantailan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

u
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 arrosa ttipi bat bezala agertuko zaizu.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan zehar lepo daude.
 
\family sans 
\bar under 
S
\bar default 
artu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
H
\bar default 
izki\SpecialChar ~
Berezia
\family default 
 aukera_zerrendan beste hizki berezi batzuk kakotx jarraituak, derrigorrezko
 lerro jaurtiketa eta hitz apurketa lekuak ere ikus ditzakezu.
\layout Section

Akatsak!
\layout Standard

Batzuetan LyX-ek edo LaTeX berari ulerkaitz gertatzen zaizkionean LaTeX
 lantzean akats batzuk gerta daitezke.
 Hau gertatzean, LyX-ek akats laukitxo bat (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

error
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza edukiz) sortzen du.
 Laukitxoa zaztatuz akats zehatzaren mezua dakarren lehioa zabalduko zaizu.
 LyX-ekin zerbait oker egitezkotan LyX akatsa izango da.
 Akats hauek nahiko bitxiak izaten dira.
 Arazoa LaTeX-ena bada (gehienetan TeX eran idatzitakoekin gertatzen da),
 LyX-ek LaTeX-ek bidaltzen dion akats mezua agertuko du.
\the_end