1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736 737 738 739 740 741 742 743 744 745 746 747 748 749 750 751 752 753 754 755 756 757 758 759 760 761 762 763 764 765 766 767 768 769 770 771 772 773 774 775 776 777 778 779 780 781 782 783 784 785 786 787 788 789 790 791 792 793 794 795 796 797 798 799 800 801 802 803 804 805 806 807 808 809 810 811 812 813 814 815 816 817 818 819 820 821 822 823 824 825 826 827 828 829 830 831 832 833 834 835 836 837 838 839 840 841 842 843 844 845 846 847 848 849 850 851 852 853 854 855 856 857 858 859 860 861 862 863 864 865 866 867 868 869 870 871 872 873 874 875 876 877 878 879 880 881 882 883 884 885 886 887 888 889 890 891 892 893 894 895 896 897 898 899 900 901 902 903 904 905 906 907 908 909 910 911 912 913 914 915 916 917 918 919 920 921 922 923 924 925 926 927 928 929 930 931 932 933 934 935 936 937 938 939 940 941 942 943 944 945 946 947 948 949 950 951 952 953 954 955 956 957 958 959 960 961 962 963 964 965 966 967 968 969 970 971 972 973 974 975 976 977 978 979 980 981 982 983 984 985 986 987 988 989 990 991 992 993 994 995 996 997 998 999 1000 1001 1002 1003 1004 1005 1006 1007 1008 1009 1010 1011 1012 1013 1014 1015 1016 1017 1018 1019 1020 1021 1022 1023 1024 1025 1026 1027 1028 1029 1030 1031 1032 1033 1034 1035 1036 1037 1038 1039 1040 1041 1042 1043 1044 1045 1046 1047 1048 1049 1050 1051 1052 1053 1054 1055 1056 1057 1058 1059 1060 1061 1062 1063 1064 1065 1066 1067 1068 1069 1070 1071 1072 1073 1074 1075 1076 1077 1078 1079 1080 1081 1082 1083 1084 1085 1086 1087 1088 1089 1090 1091 1092 1093 1094 1095 1096 1097 1098 1099 1100 1101 1102 1103 1104 1105 1106 1107 1108 1109 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119 1120 1121 1122 1123 1124 1125 1126 1127 1128 1129 1130 1131 1132 1133 1134 1135 1136 1137 1138 1139 1140 1141 1142 1143 1144 1145 1146 1147 1148 1149 1150 1151 1152 1153 1154 1155 1156 1157 1158 1159 1160 1161 1162 1163 1164 1165 1166 1167 1168 1169 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1176 1177 1178 1179 1180 1181 1182 1183 1184 1185 1186 1187 1188 1189 1190 1191 1192 1193 1194 1195 1196 1197 1198 1199 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1207 1208 1209 1210 1211 1212 1213 1214 1215 1216 1217 1218 1219 1220 1221 1222 1223 1224 1225 1226 1227 1228 1229 1230 1231 1232 1233 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 1241 1242 1243 1244 1245 1246 1247 1248 1249 1250 1251 1252 1253 1254 1255 1256 1257 1258 1259 1260 1261 1262 1263 1264 1265 1266 1267 1268 1269 1270 1271 1272 1273 1274 1275 1276 1277 1278 1279 1280 1281 1282 1283 1284 1285 1286 1287 1288 1289 1290 1291 1292 1293 1294 1295 1296 1297 1298 1299 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389 1390 1391 1392 1393 1394 1395 1396 1397 1398 1399 1400 1401 1402 1403 1404 1405 1406 1407 1408 1409 1410 1411 1412 1413 1414 1415 1416 1417 1418 1419 1420 1421 1422 1423 1424 1425 1426 1427 1428 1429 1430 1431 1432 1433 1434 1435 1436 1437 1438 1439 1440 1441 1442 1443 1444 1445 1446 1447 1448 1449 1450 1451 1452 1453 1454 1455 1456 1457 1458 1459 1460 1461 1462 1463 1464 1465 1466 1467 1468 1469 1470 1471 1472 1473 1474 1475 1476 1477 1478 1479 1480 1481 1482 1483 1484 1485 1486 1487 1488 1489 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499 1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569 1570 1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579 1580 1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589 1590 1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599 1600 1601 1602 1603 1604 1605 1606 1607 1608 1609 1610 1611 1612 1613 1614 1615 1616 1617 1618 1619 1620 1621 1622 1623 1624 1625 1626 1627 1628 1629 1630 1631 1632 1633 1634 1635 1636 1637 1638 1639 1640 1641 1642 1643 1644 1645 1646 1647 1648 1649 1650 1651 1652 1653 1654 1655 1656 1657 1658 1659 1660 1661 1662 1663 1664 1665 1666 1667 1668 1669 1670 1671 1672 1673 1674 1675 1676 1677 1678 1679 1680 1681 1682 1683 1684 1685 1686 1687 1688 1689 1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699 1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779 1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789 1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086 2087 2088 2089 2090 2091 2092 2093 2094 2095 2096 2097 2098 2099 2100 2101 2102 2103 2104 2105 2106 2107 2108 2109 2110 2111 2112 2113 2114 2115 2116 2117 2118 2119 2120 2121 2122 2123 2124 2125 2126 2127 2128 2129 2130 2131 2132 2133 2134 2135 2136 2137 2138 2139 2140 2141 2142 2143 2144 2145 2146 2147 2148 2149 2150 2151 2152 2153 2154 2155 2156 2157 2158 2159 2160 2161 2162 2163 2164 2165 2166 2167 2168 2169 2170 2171 2172 2173 2174 2175 2176 2177 2178 2179 2180 2181 2182 2183 2184 2185 2186 2187 2188 2189 2190 2191 2192 2193 2194 2195 2196 2197 2198 2199 2200 2201 2202 2203 2204 2205 2206 2207 2208 2209 2210 2211 2212 2213 2214 2215 2216 2217 2218 2219 2220 2221 2222 2223 2224 2225 2226 2227 2228 2229 2230 2231 2232 2233 2234 2235 2236 2237 2238 2239 2240 2241 2242 2243 2244 2245 2246 2247 2248 2249 2250 2251 2252 2253 2254 2255 2256 2257 2258 2259 2260 2261 2262 2263 2264 2265 2266 2267 2268 2269 2270 2271 2272 2273 2274 2275 2276 2277 2278 2279 2280 2281 2282 2283 2284 2285 2286 2287 2288 2289 2290 2291 2292 2293 2294 2295 2296 2297 2298 2299 2300 2301 2302 2303 2304 2305 2306 2307 2308 2309 2310 2311 2312 2313 2314 2315 2316 2317 2318 2319 2320 2321 2322 2323 2324 2325 2326 2327 2328 2329 2330 2331 2332 2333 2334 2335 2336 2337 2338 2339 2340 2341 2342 2343 2344 2345 2346 2347 2348 2349 2350 2351 2352 2353 2354 2355 2356 2357 2358 2359 2360 2361 2362 2363 2364 2365 2366 2367 2368 2369 2370 2371 2372 2373 2374 2375 2376 2377 2378 2379 2380 2381 2382 2383 2384 2385 2386 2387 2388 2389 2390 2391 2392 2393 2394 2395 2396 2397 2398 2399 2400 2401 2402 2403 2404 2405 2406 2407 2408 2409 2410 2411 2412 2413 2414 2415 2416 2417 2418 2419 2420 2421 2422 2423 2424 2425 2426 2427 2428 2429 2430 2431 2432 2433 2434 2435 2436 2437 2438 2439 2440 2441 2442 2443 2444 2445 2446 2447 2448 2449 2450 2451 2452 2453 2454 2455 2456 2457 2458 2459 2460 2461 2462 2463 2464 2465 2466 2467 2468 2469 2470 2471 2472 2473 2474 2475 2476 2477 2478 2479 2480 2481 2482 2483 2484 2485 2486 2487 2488 2489 2490 2491 2492 2493 2494 2495 2496 2497 2498 2499 2500 2501 2502 2503 2504 2505 2506 2507 2508 2509 2510 2511 2512 2513 2514 2515 2516 2517 2518 2519 2520 2521 2522 2523 2524 2525 2526 2527 2528 2529 2530 2531 2532 2533 2534 2535 2536 2537 2538 2539 2540 2541 2542 2543 2544 2545 2546 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563 2564 2565 2566 2567 2568 2569 2570 2571 2572 2573 2574 2575 2576 2577 2578 2579 2580 2581 2582 2583 2584 2585 2586 2587 2588 2589 2590 2591 2592 2593 2594 2595 2596 2597 2598 2599 2600 2601 2602 2603 2604 2605 2606 2607 2608 2609 2610 2611 2612 2613 2614 2615 2616 2617 2618 2619 2620 2621 2622 2623 2624 2625 2626 2627 2628 2629 2630 2631 2632 2633 2634 2635 2636 2637 2638 2639 2640 2641 2642 2643 2644 2645 2646 2647 2648 2649 2650 2651 2652 2653 2654 2655 2656 2657 2658 2659 2660 2661 2662 2663 2664 2665 2666 2667 2668 2669 2670 2671 2672 2673 2674 2675 2676 2677 2678 2679 2680 2681 2682 2683 2684 2685 2686 2687 2688 2689 2690 2691 2692 2693 2694 2695 2696 2697 2698 2699 2700 2701 2702 2703 2704 2705 2706 2707 2708 2709 2710 2711 2712 2713 2714 2715 2716 2717 2718 2719 2720 2721 2722 2723 2724 2725 2726 2727 2728 2729 2730 2731 2732 2733 2734 2735 2736 2737 2738 2739 2740 2741 2742 2743 2744 2745 2746 2747 2748 2749 2750 2751 2752 2753 2754 2755 2756 2757 2758 2759 2760 2761 2762 2763 2764 2765 2766 2767 2768 2769 2770 2771 2772 2773 2774 2775 2776 2777 2778 2779 2780 2781 2782 2783 2784 2785 2786 2787 2788 2789 2790 2791 2792 2793 2794 2795 2796 2797 2798 2799 2800 2801 2802 2803 2804 2805 2806 2807 2808 2809 2810 2811 2812 2813 2814 2815 2816 2817 2818 2819 2820 2821 2822 2823 2824 2825 2826 2827 2828 2829 2830 2831 2832 2833 2834 2835 2836 2837 2838 2839 2840 2841 2842 2843 2844 2845 2846 2847 2848 2849 2850 2851 2852 2853 2854 2855 2856 2857 2858 2859 2860 2861 2862 2863 2864 2865 2866 2867 2868 2869 2870 2871 2872 2873 2874 2875 2876 2877 2878 2879 2880 2881 2882 2883 2884 2885 2886 2887 2888 2889 2890 2891 2892 2893 2894 2895 2896 2897 2898 2899 2900 2901 2902 2903 2904 2905 2906 2907 2908 2909 2910 2911 2912 2913 2914 2915 2916 2917 2918 2919 2920 2921 2922 2923 2924 2925 2926 2927 2928 2929 2930 2931 2932 2933 2934 2935 2936 2937 2938 2939 2940 2941 2942 2943 2944 2945 2946 2947 2948 2949 2950 2951 2952 2953 2954 2955 2956 2957 2958 2959 2960 2961 2962 2963 2964 2965 2966 2967 2968 2969 2970 2971 2972 2973 2974 2975 2976 2977 2978 2979 2980 2981 2982 2983 2984 2985 2986 2987 2988 2989 2990 2991 2992 2993 2994 2995 2996 2997 2998 2999 3000 3001 3002 3003 3004 3005 3006 3007 3008 3009 3010 3011 3012 3013 3014 3015 3016 3017 3018 3019 3020 3021 3022 3023 3024 3025 3026 3027 3028 3029 3030 3031 3032 3033 3034 3035 3036 3037 3038 3039 3040 3041 3042 3043 3044 3045 3046 3047 3048 3049 3050 3051 3052 3053 3054 3055 3056 3057 3058 3059 3060 3061 3062 3063 3064 3065 3066 3067 3068 3069 3070 3071 3072 3073 3074 3075 3076 3077 3078 3079 3080 3081 3082 3083 3084 3085 3086 3087 3088 3089 3090 3091 3092 3093 3094 3095 3096 3097 3098 3099 3100 3101 3102 3103 3104 3105 3106 3107 3108 3109 3110 3111 3112 3113 3114 3115 3116 3117 3118 3119 3120 3121 3122 3123 3124 3125 3126 3127 3128 3129 3130 3131 3132 3133 3134 3135 3136 3137 3138 3139 3140 3141 3142 3143 3144 3145 3146 3147 3148 3149 3150 3151 3152 3153 3154 3155 3156 3157 3158 3159 3160 3161 3162 3163 3164 3165 3166 3167 3168 3169 3170 3171 3172 3173 3174 3175 3176 3177 3178 3179 3180 3181 3182 3183 3184 3185 3186 3187 3188 3189 3190 3191 3192 3193 3194 3195 3196 3197 3198 3199 3200 3201 3202 3203 3204 3205 3206 3207 3208 3209 3210 3211 3212 3213 3214 3215 3216 3217 3218 3219 3220 3221 3222 3223 3224 3225 3226 3227 3228 3229 3230 3231 3232 3233 3234 3235 3236 3237 3238 3239 3240 3241 3242 3243 3244 3245 3246 3247 3248 3249 3250 3251 3252 3253 3254 3255 3256 3257 3258 3259 3260 3261 3262 3263 3264 3265 3266 3267 3268 3269 3270 3271 3272 3273 3274 3275 3276 3277 3278 3279 3280 3281 3282 3283 3284 3285 3286 3287 3288 3289 3290 3291 3292 3293 3294 3295 3296 3297 3298 3299 3300 3301 3302 3303 3304 3305 3306 3307 3308 3309 3310 3311 3312 3313 3314 3315 3316 3317 3318 3319 3320 3321 3322 3323 3324 3325 3326 3327 3328 3329 3330 3331 3332 3333 3334 3335 3336 3337 3338 3339 3340 3341 3342 3343 3344 3345 3346 3347 3348 3349 3350 3351 3352 3353 3354 3355 3356 3357 3358 3359 3360 3361 3362 3363 3364 3365 3366 3367 3368 3369 3370 3371 3372 3373 3374 3375 3376 3377 3378 3379 3380 3381 3382 3383 3384 3385 3386 3387 3388 3389 3390 3391 3392 3393 3394 3395 3396 3397 3398 3399 3400 3401 3402 3403 3404 3405 3406 3407 3408 3409 3410 3411 3412 3413 3414 3415 3416 3417 3418 3419 3420 3421 3422 3423 3424 3425 3426 3427 3428 3429 3430 3431 3432 3433 3434 3435 3436 3437 3438 3439 3440 3441 3442 3443 3444 3445 3446 3447 3448 3449 3450 3451 3452 3453 3454 3455 3456 3457 3458 3459 3460 3461 3462 3463 3464 3465 3466 3467 3468 3469 3470 3471 3472 3473 3474 3475 3476 3477 3478 3479 3480 3481 3482 3483 3484 3485 3486 3487 3488 3489 3490 3491 3492 3493 3494 3495 3496 3497 3498 3499 3500 3501 3502 3503 3504 3505 3506 3507 3508 3509 3510 3511 3512 3513 3514 3515 3516 3517 3518 3519 3520 3521 3522 3523 3524 3525 3526 3527 3528 3529 3530 3531 3532 3533 3534 3535 3536 3537 3538 3539 3540 3541 3542 3543 3544 3545 3546 3547 3548 3549 3550 3551 3552 3553 3554 3555 3556 3557 3558 3559 3560 3561 3562 3563 3564 3565 3566 3567 3568 3569 3570 3571 3572 3573 3574 3575 3576 3577 3578 3579 3580 3581 3582 3583 3584 3585 3586 3587 3588 3589 3590 3591 3592 3593 3594 3595 3596 3597 3598 3599 3600 3601 3602 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3611 3612 3613 3614 3615 3616 3617 3618 3619 3620 3621 3622 3623 3624 3625 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634 3635 3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650 3651 3652 3653 3654 3655 3656 3657 3658 3659 3660 3661 3662 3663 3664 3665 3666 3667 3668 3669 3670 3671 3672 3673 3674 3675 3676 3677 3678 3679 3680 3681 3682 3683 3684 3685 3686 3687 3688 3689 3690 3691 3692 3693 3694 3695 3696 3697 3698 3699 3700 3701 3702 3703 3704 3705 3706 3707 3708 3709 3710 3711 3712 3713 3714 3715 3716 3717 3718 3719 3720 3721 3722 3723 3724 3725 3726 3727 3728 3729 3730 3731 3732 3733 3734 3735 3736 3737 3738 3739 3740 3741 3742 3743 3744 3745 3746 3747 3748 3749 3750 3751 3752 3753 3754 3755 3756 3757 3758 3759 3760 3761 3762 3763 3764 3765 3766 3767 3768 3769 3770 3771 3772 3773 3774 3775 3776 3777 3778 3779 3780 3781 3782 3783 3784 3785 3786 3787 3788 3789 3790 3791 3792 3793 3794 3795 3796 3797 3798 3799 3800 3801 3802 3803 3804 3805 3806 3807 3808 3809 3810 3811 3812 3813 3814 3815 3816 3817 3818 3819 3820 3821 3822 3823 3824 3825 3826 3827 3828 3829 3830 3831 3832 3833 3834 3835 3836 3837 3838 3839 3840 3841 3842 3843 3844 3845 3846 3847 3848 3849 3850 3851 3852 3853 3854 3855 3856 3857 3858 3859 3860 3861 3862 3863 3864 3865 3866 3867 3868 3869 3870 3871 3872 3873 3874 3875 3876 3877 3878 3879 3880 3881 3882 3883 3884 3885 3886 3887 3888 3889 3890 3891 3892 3893 3894 3895 3896 3897 3898 3899 3900 3901 3902 3903 3904 3905 3906 3907 3908 3909 3910 3911 3912 3913 3914 3915 3916 3917 3918 3919 3920 3921 3922 3923 3924 3925 3926 3927 3928 3929 3930 3931 3932 3933 3934 3935 3936 3937 3938 3939 3940 3941 3942 3943 3944 3945 3946 3947 3948 3949 3950 3951 3952 3953 3954 3955 3956 3957 3958 3959 3960 3961 3962 3963 3964 3965 3966 3967 3968 3969 3970 3971 3972 3973 3974 3975 3976 3977 3978 3979 3980 3981 3982 3983 3984 3985 3986 3987 3988 3989 3990 3991 3992 3993 3994 3995 3996 3997 3998 3999 4000 4001 4002 4003 4004 4005 4006 4007 4008 4009 4010 4011 4012 4013 4014 4015 4016 4017 4018 4019 4020 4021 4022 4023 4024 4025 4026 4027 4028 4029 4030 4031 4032 4033 4034 4035 4036 4037 4038 4039 4040 4041 4042 4043 4044 4045 4046 4047 4048 4049 4050 4051 4052 4053 4054 4055 4056 4057 4058 4059 4060 4061 4062 4063 4064 4065 4066 4067 4068 4069 4070 4071 4072 4073 4074 4075 4076 4077 4078 4079 4080 4081 4082 4083 4084 4085 4086 4087 4088 4089 4090 4091 4092 4093 4094 4095 4096 4097 4098 4099 4100 4101 4102 4103 4104 4105 4106 4107 4108 4109 4110 4111 4112 4113 4114 4115 4116 4117 4118 4119 4120 4121 4122 4123 4124 4125 4126 4127 4128 4129 4130 4131 4132 4133 4134 4135 4136 4137 4138 4139 4140 4141 4142 4143 4144 4145 4146 4147 4148 4149 4150 4151 4152 4153 4154 4155 4156 4157 4158 4159 4160 4161 4162 4163 4164 4165 4166 4167 4168 4169 4170 4171 4172 4173 4174 4175 4176 4177 4178 4179 4180 4181 4182 4183 4184 4185 4186 4187 4188 4189 4190 4191 4192 4193 4194 4195 4196 4197 4198 4199 4200 4201 4202 4203 4204 4205 4206 4207 4208 4209 4210 4211 4212 4213 4214 4215 4216 4217 4218 4219 4220 4221 4222 4223 4224 4225 4226 4227 4228 4229 4230 4231 4232 4233 4234 4235 4236 4237 4238 4239 4240 4241 4242 4243 4244 4245 4246 4247 4248 4249 4250 4251 4252 4253 4254 4255 4256 4257 4258 4259 4260 4261 4262 4263 4264 4265 4266 4267 4268 4269 4270 4271 4272 4273 4274 4275 4276 4277 4278 4279 4280 4281 4282 4283 4284 4285 4286 4287 4288 4289 4290 4291 4292 4293 4294 4295 4296 4297 4298 4299 4300 4301 4302 4303 4304 4305 4306 4307 4308 4309 4310 4311 4312 4313 4314 4315 4316 4317 4318 4319 4320 4321 4322 4323 4324 4325 4326 4327 4328 4329 4330 4331 4332 4333 4334 4335 4336 4337 4338 4339 4340 4341 4342 4343 4344 4345 4346 4347 4348 4349 4350 4351 4352 4353 4354 4355 4356 4357 4358 4359 4360 4361 4362 4363 4364 4365 4366 4367 4368 4369 4370 4371 4372 4373 4374 4375 4376 4377 4378 4379 4380 4381 4382 4383 4384 4385 4386 4387 4388 4389 4390 4391 4392 4393 4394 4395 4396 4397 4398 4399 4400 4401 4402 4403 4404 4405 4406 4407 4408 4409 4410 4411 4412 4413 4414 4415 4416 4417 4418 4419 4420 4421 4422 4423 4424 4425 4426 4427 4428 4429 4430 4431 4432 4433 4434 4435 4436 4437 4438 4439 4440 4441 4442 4443 4444 4445 4446 4447 4448 4449 4450 4451 4452 4453 4454 4455 4456 4457 4458 4459 4460 4461 4462 4463 4464 4465 4466 4467 4468 4469 4470 4471 4472 4473 4474 4475 4476 4477 4478 4479 4480 4481 4482 4483 4484 4485 4486 4487 4488 4489 4490 4491 4492 4493 4494 4495 4496 4497 4498 4499 4500 4501 4502 4503 4504 4505 4506 4507 4508 4509 4510 4511 4512 4513 4514 4515 4516 4517 4518 4519 4520 4521 4522 4523 4524 4525 4526 4527 4528 4529 4530 4531 4532 4533 4534 4535 4536 4537 4538 4539 4540 4541 4542 4543 4544 4545 4546 4547 4548 4549 4550 4551 4552 4553 4554 4555 4556 4557 4558 4559 4560 4561 4562 4563 4564 4565 4566 4567 4568 4569 4570 4571 4572 4573 4574 4575 4576 4577 4578 4579 4580 4581 4582 4583 4584 4585 4586 4587 4588 4589 4590 4591 4592 4593 4594 4595 4596 4597 4598 4599 4600 4601 4602 4603 4604 4605 4606 4607 4608 4609 4610 4611 4612 4613 4614 4615 4616 4617 4618 4619 4620 4621 4622 4623 4624 4625 4626 4627 4628 4629 4630 4631 4632 4633 4634 4635 4636 4637 4638 4639 4640 4641 4642 4643 4644 4645 4646 4647 4648 4649 4650 4651 4652 4653 4654 4655 4656 4657 4658 4659 4660 4661 4662 4663 4664 4665 4666 4667 4668 4669 4670 4671 4672 4673 4674 4675 4676 4677 4678 4679 4680 4681 4682 4683 4684 4685 4686 4687 4688 4689 4690 4691 4692 4693 4694 4695 4696 4697 4698 4699 4700 4701 4702 4703 4704 4705 4706 4707 4708 4709 4710 4711 4712 4713 4714 4715 4716 4717 4718 4719 4720 4721 4722 4723 4724 4725 4726 4727 4728 4729 4730 4731 4732 4733 4734 4735 4736 4737 4738 4739 4740 4741 4742 4743 4744 4745 4746 4747 4748 4749 4750 4751 4752 4753 4754 4755 4756 4757 4758 4759 4760 4761 4762 4763 4764 4765 4766 4767 4768 4769 4770 4771 4772 4773 4774 4775 4776 4777 4778 4779 4780 4781 4782 4783 4784 4785 4786 4787 4788 4789 4790 4791 4792 4793 4794 4795 4796 4797 4798 4799 4800 4801 4802 4803 4804 4805 4806 4807 4808 4809 4810 4811 4812 4813 4814 4815 4816 4817 4818 4819 4820 4821 4822 4823 4824 4825 4826 4827 4828 4829 4830 4831 4832 4833 4834 4835 4836 4837 4838 4839 4840 4841 4842 4843 4844 4845 4846 4847 4848 4849 4850 4851 4852 4853 4854 4855 4856 4857 4858 4859 4860 4861 4862 4863 4864 4865 4866 4867 4868 4869 4870 4871 4872 4873 4874 4875 4876 4877 4878 4879 4880 4881 4882 4883 4884 4885 4886 4887 4888 4889 4890 4891 4892 4893 4894 4895 4896 4897 4898 4899 4900 4901 4902 4903 4904 4905 4906 4907 4908 4909 4910 4911 4912 4913 4914 4915 4916 4917 4918 4919 4920 4921 4922 4923 4924 4925 4926 4927 4928 4929 4930 4931 4932 4933 4934 4935 4936 4937 4938 4939 4940 4941 4942 4943 4944 4945 4946 4947 4948 4949 4950 4951 4952 4953 4954 4955 4956 4957 4958 4959 4960 4961 4962 4963 4964 4965 4966 4967 4968 4969 4970 4971 4972 4973 4974 4975 4976 4977 4978 4979 4980 4981 4982 4983 4984 4985 4986 4987 4988 4989 4990 4991 4992 4993 4994 4995 4996 4997 4998 4999 5000 5001 5002 5003 5004 5005 5006 5007 5008 5009 5010 5011 5012 5013 5014 5015 5016 5017 5018 5019 5020 5021 5022 5023 5024 5025 5026 5027 5028 5029 5030 5031 5032 5033 5034 5035 5036 5037 5038 5039 5040 5041 5042 5043 5044 5045 5046 5047 5048 5049 5050 5051 5052 5053 5054 5055 5056 5057 5058 5059 5060 5061 5062 5063 5064 5065 5066 5067 5068 5069 5070 5071 5072 5073 5074 5075 5076 5077 5078 5079 5080 5081 5082 5083 5084 5085 5086 5087 5088 5089 5090 5091 5092 5093 5094 5095 5096 5097 5098 5099 5100 5101 5102 5103 5104 5105 5106 5107 5108 5109 5110 5111 5112 5113 5114 5115 5116 5117 5118 5119 5120 5121 5122 5123 5124 5125 5126 5127 5128 5129 5130 5131 5132 5133 5134 5135 5136 5137 5138 5139 5140 5141 5142 5143 5144 5145 5146 5147 5148 5149 5150 5151 5152 5153 5154 5155 5156 5157 5158 5159 5160 5161 5162 5163 5164 5165 5166 5167 5168 5169 5170 5171 5172 5173 5174 5175 5176 5177 5178 5179 5180 5181 5182 5183 5184 5185 5186 5187 5188 5189 5190 5191 5192 5193 5194 5195 5196 5197 5198 5199 5200 5201 5202 5203 5204 5205 5206 5207 5208 5209 5210 5211 5212 5213 5214 5215 5216 5217 5218 5219 5220 5221 5222 5223 5224 5225 5226 5227 5228 5229 5230 5231 5232 5233 5234 5235 5236 5237 5238 5239 5240 5241 5242 5243 5244 5245 5246 5247 5248 5249 5250 5251 5252 5253 5254 5255 5256 5257 5258 5259 5260 5261 5262 5263 5264 5265 5266 5267 5268 5269 5270 5271 5272 5273 5274 5275 5276 5277 5278 5279 5280 5281 5282 5283 5284 5285 5286 5287 5288 5289 5290 5291 5292 5293 5294 5295 5296 5297 5298 5299 5300 5301 5302 5303 5304 5305 5306 5307 5308 5309 5310 5311 5312 5313 5314 5315 5316 5317 5318 5319 5320 5321 5322 5323 5324 5325 5326 5327 5328 5329 5330 5331 5332 5333 5334 5335 5336 5337 5338 5339 5340 5341 5342 5343 5344 5345 5346 5347 5348 5349 5350 5351 5352 5353 5354 5355 5356 5357 5358 5359 5360 5361 5362 5363 5364 5365 5366 5367 5368 5369 5370 5371 5372 5373 5374 5375 5376 5377 5378 5379 5380 5381 5382 5383 5384 5385 5386 5387 5388 5389 5390 5391 5392 5393 5394 5395 5396 5397 5398 5399 5400 5401 5402 5403 5404 5405 5406 5407 5408 5409 5410 5411 5412 5413 5414 5415 5416 5417 5418 5419 5420 5421 5422 5423 5424 5425 5426 5427 5428 5429 5430 5431 5432 5433 5434 5435 5436 5437 5438 5439 5440 5441 5442 5443 5444 5445 5446 5447 5448 5449 5450 5451 5452 5453 5454 5455 5456 5457 5458 5459 5460 5461 5462 5463 5464 5465 5466 5467 5468 5469 5470 5471 5472 5473 5474 5475 5476 5477 5478 5479 5480 5481 5482 5483 5484 5485 5486 5487 5488 5489 5490 5491 5492 5493 5494 5495 5496 5497 5498 5499 5500 5501 5502 5503 5504 5505 5506 5507 5508 5509 5510 5511 5512 5513 5514 5515 5516 5517 5518 5519 5520 5521 5522 5523 5524 5525 5526 5527 5528 5529 5530 5531 5532 5533 5534 5535 5536 5537 5538 5539 5540 5541 5542 5543 5544 5545 5546 5547 5548 5549 5550 5551 5552 5553 5554 5555 5556 5557 5558 5559 5560 5561 5562 5563 5564 5565 5566 5567 5568 5569 5570 5571 5572 5573 5574 5575 5576 5577 5578 5579 5580 5581 5582 5583 5584 5585 5586 5587 5588 5589 5590 5591 5592 5593 5594 5595 5596 5597 5598 5599 5600 5601 5602 5603 5604 5605 5606 5607 5608 5609 5610 5611 5612 5613 5614 5615 5616 5617 5618 5619 5620 5621 5622 5623 5624 5625 5626 5627 5628 5629 5630 5631 5632 5633 5634 5635 5636 5637 5638 5639 5640 5641 5642 5643 5644 5645 5646 5647 5648 5649 5650 5651 5652 5653 5654 5655 5656 5657 5658 5659 5660 5661 5662 5663 5664 5665 5666 5667 5668 5669 5670 5671 5672 5673 5674 5675 5676 5677 5678 5679 5680 5681 5682 5683 5684 5685 5686 5687 5688 5689 5690 5691 5692 5693 5694 5695 5696 5697 5698 5699 5700 5701 5702 5703 5704 5705 5706 5707 5708 5709 5710 5711 5712 5713 5714 5715 5716 5717 5718 5719 5720 5721 5722 5723 5724 5725 5726 5727 5728 5729 5730 5731 5732 5733 5734 5735 5736 5737 5738 5739 5740 5741 5742 5743 5744 5745 5746 5747 5748 5749 5750 5751 5752 5753 5754 5755 5756 5757 5758 5759 5760 5761 5762 5763 5764 5765 5766 5767 5768 5769 5770 5771 5772 5773 5774 5775 5776 5777 5778 5779 5780 5781 5782 5783 5784 5785 5786 5787 5788 5789 5790 5791 5792 5793 5794 5795 5796 5797 5798 5799 5800 5801 5802 5803 5804 5805 5806 5807 5808 5809 5810 5811 5812 5813 5814 5815 5816 5817 5818 5819 5820 5821 5822 5823 5824 5825 5826 5827 5828 5829 5830 5831 5832 5833 5834 5835 5836 5837 5838 5839 5840 5841 5842 5843 5844 5845 5846 5847 5848 5849 5850 5851 5852 5853 5854 5855 5856 5857 5858 5859 5860 5861 5862 5863 5864 5865 5866 5867 5868 5869 5870 5871 5872 5873 5874 5875 5876 5877 5878 5879 5880 5881 5882 5883 5884 5885 5886 5887 5888 5889 5890 5891 5892 5893 5894 5895 5896 5897 5898 5899 5900 5901 5902 5903 5904 5905 5906 5907 5908 5909 5910 5911 5912 5913 5914 5915 5916 5917 5918 5919 5920 5921 5922 5923 5924
|
#LyX 1.1 created this file. For more info see http://www.lyx.org/
\lyxformat 218
\textclass book
\language dutch
\inputencoding latin1
\fontscheme default
\graphics none
\paperfontsize default
\spacing single
\papersize a4paper
\paperpackage a4
\use_geometry 0
\use_amsmath 0
\paperorientation portrait
\secnumdepth 3
\tocdepth 2
\paragraph_separation indent
\defskip medskip
\quotes_language english
\quotes_times 2
\papercolumns 1
\papersides 2
\paperpagestyle headings
\layout Title
De LyX Tutorial
\layout Author
door Amir Karger en het LyX Team
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \tableofcontents{}
\end_inset
\layout Chapter
Inleiding
\layout Section
Welkom bij LyX!
\layout Standard
Dit document is bedoeld voor een ieder die nog nooit van LaTeX heeft gehoord
of er weinig van weet.
Wees niet bezorgd! Je hoeft geen LaTeX te kennen om LyX te kunnen gebruiken.
Dat is per slot van rekening precies de bedoeling van LyX: het leveren
van een bijna-WYSIWYG omgeving voor LaTeX.
Er zijn echter bepaalde dingen die je zult moeten leren om effectief van
LyX gebruik te kunnen maken.
\layout Standard
Waarschijnlijk heb je deze tutorial opgezocht omdat je probeerde twee spaties
achter een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te zetten, of omdat je 3 lege regels tussen twee paragrafen wilde hebben.
Pas na veel gevloek ontdekte je dat dat niet lukt.
Je zult ondervinden dat veel handigheden, die je normaliter in andere
tekstverwerkers gebruikt, gewoonweg niet werken in LyX.
Dat komt omdat de meeste tekstverwerkers die je tot nu toe gebruikte van
je verlangen dat alle spaties, font veranderingen enz.
door jou zelf worden ingevoerd.
Uiteindelijk ben je dus niet alleen een tekst aan het schrijven, maar
moet je het nog opmaken ook.
LyX neemt het opmaak werk van je over, op een consistente manier, zodat
je je aandacht bij de belangrijke dingen kunt houden, zoals de inhoud van
je tekst.
\layout Standard
Wees dus geduldig en lees verder.
Het lezen van deze tutorial is echt de moeite waard.
\layout Section
Wat deze Tutorial
\emph on
wel
\emph default
is en wat het
\emph on
niet
\emph default
is
\layout Standard
Voordat we met dit onderdeel beginnen hebben we nog een kleine aanwijzing.
De
\emph on
Tutorial
\emph default
gebruikt de notatie die in de
\emph on
Introductie
\emph default
wordt uitgelegd.
Als dit de eerste handleiding is die je bekijkt, lees dan nu de
\emph on
Introductie
\emph default
.
Ja, we bedoelen nu meteen.
\layout Standard
En nu je weet wat de verschillende fonts betekenen, kunnen we iets uitleggen
over wat de bedoeling is bij deze
\emph on
Tutorial
\emph default
.
\layout Subsection
Hoe je het maximale uit deze Tutorial kunt halen.
\layout Standard
Deze tutorial bestaat uit voorbeelden en oefeningen.
Om het maximale uit dit document te halen zul je, al lezend, alle stomme
kleine dingen moeten typen die we je opdragen, en alle oefeningen moeten
doen om te kijken of je ze goed doet.
Gemakshalve zou je de PostScript versie van dit document kunnen uitprinten.
\layout Standard
Als je al vertrouwd bent met LaTeX, zul je deze
\emph on
Tutorial
\emph default
waarschijnlijk iets sneller kunnen doorlezen.
De meeste LyX concepten zijn namelijk gewoon LaTeX concepten in vermomming.
LyX heeft echter een aantal eigenaardigheden
\begin_float footnote
\layout Standard
anders gezegd ,
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
kenmerken
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
\end_float
die je zult willen leren.
Zelfs als je geen zin hebt de rest van de
\emph on
Tutorial
\emph default
door te lezen, zou je zeker Sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:latexgebruikers}
\end_inset
door moeten nemen die speciaal voor ervaren LaTeX gebruikers is geschreven.
\layout Standard
Sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:wat-is-lyx}
\end_inset
is een overblijfsel van een oudere versie van de
\emph on
Tutorial
\emph default
en is een beetje pittige kost.
Het is evenwel een aardig overzicht van LyX dus misschien wil je het doorlezen
om een gevoel te krijgen waar het bij LyX nu eigenlijk over gaat.
\layout Subsection
Wat je
\emph on
niet
\emph default
zult vinden:
\layout Itemize
Oplepelen van informatie of denken dat de lezers achterlijk zijn.
\begin_deeper
\layout Standard
De trend in doe-het-zelf literatuur voor computers vandaag de dag
\begin_float footnote
\end_deeper
\layout Standard
Notitie van
\noun on
John
\noun default
Weiss: \SpecialChar \ldots{}
wel, in ieder geval in Amerika, waar we alles simplificeren tot het
niveau van de grootste gemene deler\SpecialChar \ldots{}
\end_float
lijkt te zijn:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Neem aan dat de gebruiker het IQ van een garnaal heeft.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
Dit zullen wij niet doen.
\begin_deeper
\layout Standard
Aan de andere kant begrijpen we dat de meeste gebruikers een handleiding
opzoeken, en speciaal een tutorial, als ze de weg kwijt zijn.
Hoewel we dus zullen aannemen dat u, de gebruiker, niet stom bent, begrijpen
we dat u een beetje verward bent.
\end_deeper
\layout Itemize
Instructies hoe je je muis of je toetsenbord moet gebruiken.
\begin_deeper
\layout Standard
Als je er nu nog niet achter bent hoe je je computer moet gebruiken, kunnen
wij je niet helpen.
Zulke dingen vallen buiten het bereik van de LyX handleidingen
\begin_float footnote
\end_deeper
\layout Standard
Afgezien daarvan, als je LyX al gebruikt zal je waarschijnlijk wel slimmer
zijn de gemiddelde mens.
\end_float
.
\layout Itemize
Gedetailleerde beschrijvingen van alle eigenschappen van LyX.
\begin_deeper
\layout Standard
Wat! je wilt twee versies van de gebruikshandleiding?
\layout Standard
Zonder gekheid, de bedoeling is om je een goede start te geven zodat je
alleen nog maar de gebruikshandleiding nodig hebt.
Als we zouden proberen alle informatie over alle eigenschappen van LyX
te hier te dupliceren, zou de Tutorial overtollig, te lang en voor altijd
verouderd zijn.
Het enige wat we hier doen is dingen introduceren; Denk maar dat er op
het einde van elke sectie een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
zie de gebruikshandleiding
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
staat.
\end_deeper
\layout Itemize
Gedetailleerde beschrijvingen van LaTeX.
\begin_deeper
\layout Standard
Onnodig.
Als je echt nieuwsgierig bent naar gave trucjes die je met LaTeX kunt uithalen,
kan je altijd een LaTeX boek halen.
Er zijn verscheidene goede boeken over verschenen.
Geen noodzaak om het wiel opnieuw uit te vinden\SpecialChar \ldots{}
\end_deeper
\layout Standard
Zo, dappere lezer, het is tijd om verder te gaan.
Je kunt een korte excursie door de volgende sectie nemen, of je kunt doorgaan
naar sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:eerste-doc}
\end_inset
.
\layout Section
Wat is LyX?
\begin_inset LatexCommand \label{sec:wat-is-lyx}
\end_inset
\layout Subsection
Overzicht
\layout Standard
De aanvankelijke uitdaging van het gebruik van LyX ligt deels in het omschakelen
in denken dat jij, de gebruiker, moet maken.
Vroeger waren typemachines het enige hulpmiddel om documenten te maken
en leerden we allemaal bepaalde trucjes om hun beperkingen te omzeilen.
Onderstrepen, wat niet meer is dan de regel overtypen met het
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
_
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
teken, was een manier om tekst nadruk te geven.
Om een tabel te maken, zocht je van te voren uit hoe groot elke kolom moest
zijn en vervolgens zette je de desbetreffende tabs.
Hetzelfde gold voor brieven en andere rechts uitgelijnde tekst.
Woordafbreking aan het einde van een regel vereiste een kundig oog en ver
vooruit kunnen zien.
\layout Standard
Met andere woorden, we waren allemaal getraind om na te denken over kleine
details als: welk teken moet waar staan.
\layout Standard
Als gevolg van hiervan hebben bijna alle tekstverwerkers deze gedachtegang.
Ze gebruiken nog steeds tabs om witruimte toe te voegen.
Je moet nog steeds nadenken over waar precies iets op het papier moet komen.
Tekst nadruk geven betekent het lettertype veranderen, alsof je er een
ander typemachinewiel op zet.
Je snapt wat we bedoelen.
\layout Standard
Hier verschilt LyX van een gewone tekstverwerker.
Je houdt je niet bezig met welk teken waar moet komen.
Je vertelt LyX wat je aan het doen bent en LyX doet de rest, volgens een
stel regels dat een stijl wordt genoemd.
Laten we naar een klein voorbeeld kijken:
\layout Standard
Stel, je schrijft een rapport.
Aan het begin van je rapport wil je een sectie genaamd
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Introductie.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
Dus je gaat naar het menu-onderdeel van je tekstverwerker dat de fontgrootte
verandert en je kiest een groter of kleiner lettertype.
Vervolgens zet je
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Vet
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
aan en typ je:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
1.\SpecialChar ~
\SpecialChar ~
Introductie
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Als je later besluit dat dit gedeelte ergens anders in het document hoort,
of als je er een nieuwe sectie voor zet, moet je de nummering voor deze
en alle volgende secties aanpassen, evenals elke referentie in de inhoudsopgave.
\layout Standard
In LyX ga je naar het menu helemaal links op de knoppenbalk, je selecteert
Sectie en typt
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Introductie
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Standard
Dat is alles.
Als je de sectie verplaatst zal het automatisch hernummerd worden--- overal.
Er is zelfs een manier om automatisch elke referentie in het document naar
de betreffende sectie, door LyX te laten bijwerken.
\layout Standard
Laten we vervolgens eens naar het probleem van consistentie kijken.
Vijf dagen later heropen je je rapport en je begint te typen bij sectie
4.
Je was echter vergeten dat je een fontgrootte van 18pt vet gebruikte in
plaats van 16pt, dus typ je de kop van sectie 4 in een andere fontgrootte
dan die je gebruikte voor sectie 1.
Dat probleem bestaat niet eens in LyX.
De computer regelt al het vervelende boekhoudwerk en onthoudt welk onderdeel
welke fontgrootte had, niet jij.
Per slot van rekening is dat waar computers goed in zijn.
\layout Standard
Nog een voorbeeld.
Stel, je bent een lijst aan het maken.
In andere tekstverwerkers is een lijst niet anders dan een stel tabs en
nieuwe regels.
Je moet voor elk item zelf uitzoeken waar het label komt, welk label het
moet zijn, hoe veel lege regels er tussen elk item moeten komen, enzovoort.
Bij LyX hoef je je maar met twee dingen te bemoeien: wat voor soort lijst
is het en wat wil ik er in zetten.
Dat is alles.
\layout Standard
Het basisidee achter LyX is dus: zeg
\emph on
wat
\emph default
je aan het doen bent, niet
\emph on
hoe
\emph default
je het moet doen.
In plaats van
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
wat je ziet is wat je krijgt
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, is het LyX model:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
wat je ziet is wat je bedoelt
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(In het Engels:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
what you see is what you mean
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, afgekort :
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
WYSIWYM
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
)
\layout Subsection
Verschillen tussen LyX en Tekstverwerkers
\begin_float footnote
\layout Standard
Nee, we proberen hier niet een heilige oorlog over tekstverwerkers te starten
(of te winnen).
Maar we zijn wel van mening dat het belangrijk is om de eigenschappen van
LyX te beschrijven.
En een van de belangrijkste eigenschappen, WYSIWYM, is een fundamenteel
ander idee dat 99% van de mensheid heeft over tekstverwerken.
\end_float
\layout Standard
Hier is een lijst van zaken die je niet in LyX zult vinden:
\layout Itemize
De liniaal
\layout Itemize
Tabs
\layout Itemize
Extra witruimte (d.w.z.
twee of meer keren achter elkaar op
\family sans
Enter
\family default
of
\family sans
Spatie
\family default
drukken)
\layout Standard
Tabs, en een liniaal die de positie van objecten op een pagina aangeeft,
zijn zinloos in LyX.
Het programma zoekt uit waar dingen op het papier komen, niet jij.
Hetzelfde geldt voor extra witruimte; LyX voegt dit toe daar waar dit nodig
is, afgaand op de context.
In het begin zal het irritant zijn om niet twee lege regels achter elkaar
te kunnen invoegen, maar het wordt logisch als je in WYSIWYM termen gaat
denken.
\layout Standard
Hier zijn aan aantal dingen die wel in LyX bestaan, maar die op een andere
manier worden gebruikt als je zou denken:
\layout Itemize
Regels voor het inspringen
\layout Itemize
Het afbreken van paginas
\layout Itemize
Ruimte tussen regels (d.w.z.
enkele regelafstand, dubbele regelafstand, enz.)
\layout Itemize
Witruimte, zowel horizontaal als verticaal
\layout Itemize
Lettertypen en groottes
\layout Itemize
Typefaces (vet, cursief, onderstreept, etc.)
\layout Standard
Hoewel ze in LyX bestaan, heb je ze in het algemeen niet nodig.
LyX zal deze dingen voor je verzorgen, afhankelijk van wat je aan het doen
bent.
Verschillende onderdelen van het document worden automatisch in een verschillen
de typeface en lettergrootte gezet.
Het inspringen van paragrafen is afhankelijk van de context; verschillende
paragraaftypen worden verschillend ingesprongen.
Pagina-afbreking wordt ook automatisch verzorgd.
In het algemeen is de regelafstand, woordafstand en de afstand tussen paragrafe
n variabel, en worden deze gezet door LyX.
\begin_float footnote
\layout Standard
Er zijn manieren of al deze dingen zelf aan te passen [slechts enkele behoeven
kennis van LaTeX], ofwel voor een heel document, ofwel voor een specifieke
plaats in een document.
Zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor details.
\end_float
\layout Standard
Tenslotte zijn er een aantal dingen waar LyX (en LaTeX) veel tekstverwerkers
voorbijstreeft:
\layout Itemize
Woordafbreking
\layout Itemize
Lijsten in elk type
\layout Itemize
Wiskunde
\layout Itemize
Tabellen
\layout Itemize
Verwijzingen
\layout Standard
Toegegeven, veel moderne tekstverwerkers kunnen overweg met wiskundige symbolen,
tabellen, en woordafbreking en sommigen hebben zelfs stijldefinities en
gaan meer richting het WYSIWYM concept.
Dit is echter iets wat ze pas recentelijk hebben kunnen doen terwijl LyX
voortbouwt op het het LaTeX document opmaak systeem.
LaTeX bestaat al meer dan 15 jaar, en het
\emph on
werkt
\emph default
.
Alle fouten en oneffenheden zijn reeds lang geleden gladgestreken.
\begin_float footnote
\layout Standard
OK, niets is perfect, maar LaTeX is zo foutvrij als een computerprogramma
maar kan zijn.
\end_float
\layout Standard
Een laatste, en meest belangrijk, verschil tussen LyX en andere tekstverwerkers
is stabiliteit.
Anders dan bepaalde commercile tekstverwerkers claimt LyX niet stabiel
te zijn om vervolgens elke 30 minuten te crashen als zij een groot document
te verwerken krijgt.
Het LyX Team weet dat we niet elke fout zullen vinden, noch zullen we proberen
de fouten af te doen als programma-eigenschappen.
( It's not a bug, it's a feature!).
Wanneer die fouten (oh, sorry\SpecialChar \ldots{}
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
programma-eigenschappen
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
\SpecialChar \ldots{}
) de kop opsteken en LyX doen crashen, zou je denken dat LyX de laatste
3 pagina's van je creatieve onderneming mee de verdoemenis in neemt.
\layout Standard
Neeheej.
\layout Standard
Mocht LyX crashen, dan bewaart het, voordat het afgesloten wordt, eerst
elk document dat in het geheugen zit in een noodbestand.
Bij een herstart, zal LyX deze noodbestanden opmerken, in het bijzonder
als je de betreffende bestanden wilt openen.
LyX zal je dan attenderen en vragen of je het noodbestand wilt laden, of
het origineel, afhankelijk welke nieuwer is.
Vele gebruikers hebben hun doctorale dissertaties met LyX geschreven.
Zelden of nooit zijn ze een pagina kwijtgeraakt, ondanks een crash zo nu
en dan.
\layout Subsection
Wat
\emph on
is
\emph default
dat LaTeX eigenlijk?
\layout Standard
LaTeX is een document-opmaak-systeem ontworpen door Leslie Lamport in 1985
\begin_float footnote
\layout Standard
De bron voor de info in deze paragraaf is
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\emph on
A Guide to LaTeX2e
\emph default
,
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
door Helmut Kopka en Patrick Daly.
Een verwijzing naar dit boek is te vinden in de bibliografie bij de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
\SpecialChar \@.
\end_float
.
Dit was weer gebaseerd op een opmaaktaal genaamd TeX, door Donald Knuth
geschreven in 1984.
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
TeX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
wordt uitgesproken als
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Teg
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Vele mensen vinden het te technisch.
De meesten, echter, begrijpen niet wat TeX eigenlijk is.
TeX leest een serie opmaakcodes, geschreven in een script in een ASCII
bestand, en voert deze vervolgens uit.
Het is een beetje ingewikkelder dan een typemachine, maar lang niet zo
ingewikkeld als een drukkerijmachine.
Wat in ieder geval uit TeX komt, is een bestand in het zogenaamde
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
apparaat onafhankelijke
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
device independent
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
) formaat,
\family typewriter
dvi
\family default
in het kort.
Je kunt dit
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand hierna invoeren in elk programma dat dit formaat begrijpt, of dit
kan omzetten naar andere formaten zoals het PostScript formaat.
\layout Standard
Zou het niet voor n andere programma-eigenschap zijn, dan was TeX niets
anders geweest dan een opmaakmotor.
TeX laat je echter ook macros definieren.
En dn begint het leuk te worden.
\layout Standard
De meeste mensen die TeX gebruiken, gebruiken in feite een door Knuth gemaakt
macropakket om een hoop van het opmaakwerk te verbergen.
Het is dit waar mensen aan denken bij TeX.
Gewone gebruikers werken niet met rauwe TeX; de kale opmaakcodes dus.
Dat doen de mensen die nieuwe macropakketten maken.
En hier komt Leslie Lamport ons verhaal binnen.
Hij wilde een macropakket dat meer op de gebruiker was georinteerd en
minder op de zetter; een set commando's dat dingen als paragrafen, tabellen
of wiskundige vergelijkingen, consistent en uniform opmaakte, met zo min
mogelijk poeha.
En zo ontstond LaTeX.
\layout Standard
Tegelijkertijd met de ontwikkeling en groei van LaTeX waren anderen bezig
hun eigen macropaketten voor TeX te maken; voor transparanten of artikelen
voor wiskunde tijdschriften enzovoort.
Sommigen gebruikten hiervoor rauwe TeX, anderen begonnen LaTeX aan te passen.
Om chaos te vermijden begon eind jaren 80, een groep LaTeXneuten, (waaronder
Leslie Lamport natuurlijk) aan de ontwikkeling van LaTeX2e, de huidige
versie van LaTeX.
Deze nieuwe versie van LaTeX heeft commando's die het gebruik van de macromaken
de codes van TeX (ken je TeX nog?) vergemakkelijkt, behulpzaam is in het
gebruik van nieuwe fonts enzovoort.
In feite is LaTeX zelf een uitgebreide taal op zich.
Overal in de wereld hebben gebruikers, naast de standaard uitbreidingen,
hun eigen toevoegingen voor LaTeX gemaakt.
\layout Standard
Er zijn twee manieren om LaTeX uit te breiden: middels klassen en stijlen.
Een
\emph on
klasse
\emph default
is een set LaTeX (en TeX) macro's die een nieuw type document beschrijven
zoals een boek of een artikel.
Er zijn klassen voor transparanten, voor natuurkunde-, en wiskunde- vakbladen\SpecialChar \ldots{}
sommige universiteiten hebben zelfs een klasse voor het formaat van hun
eigen proefschriften! Een stijl verschilt van een klasse hierin, dat het
niet een nieuw type document definieert, maar een ander gedrag van een
document kan gebruiken.
Bijvoorbeeld, LyX bepaalt de kantlijnen en de afstand tussen de regels
door gebruik te maken van twee verschillende LaTeX stijl-bestanden die
hier speciaal voor zijn gemaakt.
Er zijn stijl-bestanden voor een hele hoop dingen: het printen van labels
of enveloppen, het veranderen van het inspring-gedrag, het toevoegen van
nieuwe lettertypen, het manipuleren van plaatjes, het ontwerpen van mooie
pagina-koppen, het aanpassen van bibliografien, het veranderen van de
plaats en vorm van voetnoten, tabellen en figuren, het aanpassen van lijsten,
enzovoort, enzovoort, enzovoort.
\layout Standard
Hier is een overzicht:
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000
TeX: Opmaaktaal met gebruik van macro's.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000
LaTeX: Macropakket gebaseerd op TeX\SpecialChar \@.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000
klassen: Beschrijving van een type document, gebruik makend van LaTeX\SpecialChar \@.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000
stijlen: Verandert op een bepaalde manier het standaard gedrag van LaTeX.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000
LyX: Visuele, WYSIWYM tekstverwerker dat LaTeX in al zijn glorie gebruikt
om het printwerk te doen.
\layout Standard
Het idee van deze sectie was proberen te verklaren
\emph on
waarom
\emph default
LyX ietwat anders werkt dan andere tekstverwerkers.
Het antwoord is eenvoudig: LyX gebruikt LaTeX als basis om te printen.
Evenals LaTeX, concentreert LyX zich op de inhoud van je teksten---
\emph on
wat
\emph default
je aan het typen bent.
De computer regelt dan hoe het er uit hoort te zien.
\layout Standard
Oja --- nog een laatste opmerking.
LaTeX wordt net zo uitgesproken als TeX.
Het rijmt op
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
hee zeg!
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
Gewoonlijk, echter, zegt Lamport in zijn boek, dat
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
leeteks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
ook tot de mogelijkheden behoort.
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
LyX wordt echter uitgesproken als
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
liks.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
Of
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
luuks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, of
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
loeks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, afhankelijk van het land waar je vandaan komt\SpecialChar \ldots{}
\layout Chapter
Beginnen met LyX
\layout Section
Je Eerste LyX Document.
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:eerste-doc}
\end_inset
OK\SpecialChar \@.
Je bent klaar om te beginnen met schrijven.
Voordat je echter begint zijn er een aantal dingen die we willen zeggen
die de Tutorial hopelijk instructiever, nuttiger en leuker maken.
\layout Standard
Omdat er veel informatie is die we je niet hier zullen geven, is het van
belang dat je weet hoe je de andere hulpbestanden moet vinden.
Dit is gelukkig erg eenvoudig.
Start LyX op.
Kies de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
van het
\family sans
\bar under
H
\bar default
elp
\family default
menu.
Je zou de
\emph on
Tutorial
\emph default
ook nog kunnen laden (als je deze al niet op het scherm aan het lezen bent).
Op deze manier kun je ze lezen terwijl je je eigen tekst aan het schrijven
bent
\begin_float footnote
\layout Standard
Ze dienen tevens als goede voorbeelden van de vele mogelijkheden van LyX
.
\end_float
.
Merk op dat als je twee of meer documenten open hebt, je het menu
\family sans
\bar under
D
\bar default
ocuments
\family default
kunt gebruiken om te wisselen.
De
\emph on
Tutorial
\emph default
zal niet in detail onderwerpen bespreken die in andere LyX handleidingen
worden behandeld.
Dit zal het in het begin moeilijker voor je maken, maar zo blijft de
\emph on
Tutorial
\emph default
kort.
Het zal je er tevens aan wennen de andere handleidingen te gebruiken, wat
je op den duur veel tijd zal schelen.
\layout Standard
In de
\emph on
Tutorial
\emph default
zullen we aannemen dat je een volledig werkende versie van LyX hebt, evenals
LaTeX,
\family typewriter
xdvi
\family default
(of een soortgelijk programma om
\family typewriter
dvi
\family default
-bestanden te bekijken),
\family typewriter
dvips
\family default
(of een andere manier om
\family typewriter
dvi
\family default
-bestanden om te zetten naar Postscript-bestanden), en een werkende printer.
Dit zijn nogal wat aannames.
Als een hiervan onjuist is, zul je zelf (of een bevriende systeem beheerder)
een werkend systeem moeten opzetten.
Informatie hierover kun je in andere handleidingen vinden.
\layout Standard
Tenslotte hebben we een bestand gemaakt waarmee je je LyX-vaardigheden kunt
oefenen.
Het heet
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
.
Doe alsof het is geschreven door iemand die niets van de fantastische mogelijkh
eden van LyX af weet.
Telkens als je een nieuwe functie van LyX hebt geleerd, stellen we voor
dat je de corresponderende delen van dit bestand corrigeert.
Het bevat tevens subtiele aanwijzingen en tips hoe je te werk kunt gaan
\begin_float footnote
\layout Standard
De aanwijzingen bevinden zich in gele
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Notities
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Door er op te klikken kun je de inhoud lezen.
\end_float
.
Als je wilt spieken (of controleren of je het goed gedaan hebt), bestaat
er ook een bestand
\family typewriter
nl_voorbeeld_verlyxt.lyx
\family default
dat dezelfde tekst bevat, maar dan bewerkt door een LyX-goeroe.
\layout Standard
De voorbeeldbestanden kunnen worden gevonden in de map
\family typewriter
examples/
\family default
.
Je kunt hier komen door eerst
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
O
\bar default
pen
\family default
te kiezen en dan op de knop
\family sans
Examples
\family default
te drukken.
Open het ruwe document, en gebruik
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
Save
\bar under
A
\bar default
s
\family default
om een werkkopie in je eigen map te bewaren.
Bekijk, terwijl je de onderdelen van het document repareert, via de dvi
output wat de uiteindelijke effecten zijn.
\layout Standard
Tussen twee haakjes, de map
\family typewriter
examples/
\family default
bevat nog veel meer voorbeeld bestanden.
Deze laten je zien hoe je een aantal bijzondere dingen kunt doen in LyX.
Ze zijn met name handig om dingen te laten zien die (vanwege de lengte
of andere redenen) niet in de documentatie thuis horen.
Nadat je de
\emph on
Tutorial
\emph default
hebt gelezen, of wanneer je niet precies weet hoe je iets bijzonders moet
doen in LyX, moet je eens naar deze voorbeelden kijken.
\layout Subsection
Schrijven, Bekijken, en Printen
\layout Itemize
Open een nieuw bestand met
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
N
\bar default
ew
\layout Itemize
Typ een zin als:
\family typewriter
Dit is mijn eerste LyX document!
\begin_float footnote
\layout Standard
Toegegeven.
Je zou in feite alles kunnen typen wat je wilt.
Het maakt in weze niet uit.
We verontschuldigen ons hier voor de zinloosheid van deze zin, en tevens
voor alles wat we je in het vervolg vragen te typen.
\end_float
\layout Itemize
Bewaar je document met
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
Save\SpecialChar ~
\bar under
A
\bar default
s\SpecialChar \@.
\layout Itemize
Met
\family sans
\bar under
V
\bar default
iew\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
VI
\family default
start je LaTeX op om een
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand aan te maken\SpecialChar \@.
Mogelijk zie je enkele meldingen in het terminalscherm
van waaruit je LyX hebt opgestart.
Deze meldingen zijn afkomstig van LaTeX die je voorlopig kunt negeren.
LyX zal
\family typewriter
xdvi
\family default
(of een ander programma om
\family typewriter
dvi
\family default
bestanden te bekijken) opstarten.
Hierdoor verschijnt er een nieuw scherm met daarin je document, zoals het
er uit ziet als het zou worden geprint
\begin_float footnote
\layout Standard
Je kunt tijd besparen door
\family typewriter
xdvi
\family default
in de achtergrond te laten lopen.
Op die manier kun je
\family sans
\bar under
V
\bar default
iew\SpecialChar \menuseparator
\bar under
U
\bar default
pdate\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
VI
\family default
gebruiken, en hoef je alleen maar op het
\family typewriter
xdvi
\family default
-scherm te klikken nadat LaTeX klaar is.
\end_float
.
\layout Itemize
Print met
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
P
\bar default
rint,
\family default
en druk op
\family sans
OK
\family default
\SpecialChar \@.
\layout Standard
Gefeliciteerd! Je hebt je eerste LyX document geschreven en geprint.
De rest is slechts detail, welke in het vervolg van de
\emph on
Tutorial
\emph default
, de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
en de
\emph on
Referentiehandleiding
\emph default
zal worden behandeld.
\layout Subsection
Eenvoudige Bewerkingen
\layout Standard
De meeste dingen die je met een tekstverwerker gewend bent te doen, kun
je natuurlijk ook met LyX doen.
Het uitlijnen van woorden en het inspringen van paragrafen, gebeurt automatisch.
Bekijk enkele menus
\begin_float footnote
\layout Standard
Als je bent zoals je meeste
\noun on
unix
\noun default
gebruikers, zal je dit reeds hebben gedaan lang voordat je de
\emph on
Tutorial
\emph default
begon te lezen.
\end_float
en je zult zien dat de meeste eenvoudige opdrachten (b.v.
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
E
\bar under
x
\bar default
it,
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
P
\bar default
aste,
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
P
\bar default
rint
\family default
) de naam hebben die je zou verwachten, in het menu staan waarin je ze zou
verwachten, en functioneren op een manier zoals je dat zou verwachten.
Hier volgt een korte beschrijving hoe je enkele andere eenvoudige opdrachten
kunt uitvoeren.
\layout Description
Herstel LyX heeft de
\emph on
mogelijkheid
\emph default
voor
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
oneindig herstel
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, wat zoveel betekent dat je alles wat je hebt gedaan sinds het begin van
je bewerkingen, kunt herstellen door herhaaldelijk op
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
U
\bar default
ndo
\family default
te drukken.
Als je te ver bent gegaan, kies je gewoon
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
R
\bar default
edo
\family default
om de bewerking terug te krijgen.
\begin_deeper
\layout Standard
(Momenteel is herstel beperkt tot 100 stappen.
Ook werkt herstellen niet voor
\emph on
alles
\emph default
, bijvoorbeeld niet voor veranderingen in de opmaak van het document.)
\end_deeper
\layout Description
Knippen/Plakken/Kopiren Met
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
C
\bar default
ut
\family default
,
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
P
\bar default
aste
\family default
, en
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
C
\bar under
o
\bar default
py
\family default
kun je knippen, plakken en kopiren.
Je kunt ook automatisch geselecteerde tekst plakken met de
\emph on
middelste muisknop
\emph default
.
\layout Description
Zoeken/Vervangen Gebruik
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
F
\bar default
ind\SpecialChar ~
&\SpecialChar ~
Replace
\family default
voor een hoofdletter-gevoelige zoekopdracht.
In het popup-zoekscherm, kun je voorwaarts en achterwaarts zoeken met de
pijlknoppen.
Gebruik de
\family sans
\bar under
R
\bar default
eplace
\family default
knop om een gevonden woord te vervangen.
\begin_float footnote
\layout Standard
Sluit het zoekscherm als je klaar bent.
Of laat het staan als je dat makkelijker vindt.
De meeste popup-schermen in LyX --- inclusief de
\family sans
\bar under
F
\bar default
ind\SpecialChar ~
&\SpecialChar ~
Replace
\family default
,
\family sans
Table\SpecialChar ~
of\SpecialChar ~
Contents
\family default
, en
\family sans
Layout
\family default
popups, als ook de verschillende wiskunde popups --- kunnen evengoed worden
geminimaliseerd als afgesloten.
Daarentegen blokkeren andere popup-schermen zoals
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
O
\bar default
pen,
\family default
de tekstinvoer in het hoofdscherm van LyX totdat je het popup-scherm hebt
afgesloten.
\end_float
\layout Description
Tekenopmaak Je kunt tekst
\emph on
nadruk
\emph default
geven (wat in het algemeen de letters cursief maakt),
\series bold
vet
\series default
maken, in
\noun on
hoofdletter stijl
\noun default
zetten (gewoonlijk kleine hoofdletters, voor het gebruik van eigennamen),
via de aan/uit (Engels: toggle) knoppen in het
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout
\family default
menu.
\layout Description
Knoppenbalk Er staan op de knoppenbalk (vlak onder de menus) enkele knoppen
die veelgebruikte functies zoals
\family sans
Plakken
\family default
en
\family sans
Printen
\family default
mogelijk maken.
Als je de muis boven een van de knoppen van de knoppenbalk stil houdt,
verschijnt er een kleine gele notitie waarin de functie van de knop wordt
beschreven.
\layout Description
Minibuffer De grijze regel, helemaal onderaan het LyX scherm word de minibuffer
genoemd.
Deze laat allerlei handige informatie zien.
Bijvoorbeeld: als je een document bewaart zal het de naam van het bestand
waaronder het document bewaard wordt weergeven.
Mogelijk zullen sommige foutmeldingen daar ook verschijnen.
Merk op dat je ook in de minibuffer kunt
\emph on
typen
\emph default
.
Dit geeft je toegang tot allerlei interessante functies, inclusief sommige
waarmee je je document kunt verwoesten.
Met andere woorden: type niet in de minibuffer tenzij je weet wat je doet.
\layout Standard
Uiteraard heb je nu nog niet genoeg in LyX geschreven om het merendeel van
deze functies nuttig te kunnen gebruiken.
Probeer echter terwijl je schrijft, te knippen en plakken, herstellen,
enzovoort.
\layout Subsection
WYSIWYM: Witruimte in LyX
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:witruimte}
\end_inset
Een van de moeilijkste dingen waar nieuwe gebruikers aan moeten wennen is
de manier waarop LyX met witruimte omgaat.
Hoe vaak je ook op de
\family sans
Return
\family default
-knop drukt, je krijgt maar n nieuwe regel.
Hoe vaak je ook op de spatiebalk drukt, je krijgt maar n spatie.
Op een nieuwe regel laat LyX je niet eens een enkele spatie typen.
De
\family sans
Tab
\family default
laat je niet een tab-stop voorwaarts gaan; in feite
\emph on
zijn
\emph default
er zelfs geen tab-stops! Er is ook geen liniaal bovenaan de pagina om tabs
te zetten, of om de marge aan te passen.
\layout Standard
Veel commercile tekstverwerkers zijn gebaseerd op het WYSIWYG principe:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
What You See Is What You Get
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(Wat je ziet is wat je krijgt).
LyX, daarentegen, is gebaseerd op het principe:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
What You See Is What You
\emph on
Mean
\emph default
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(Wat je ziet is wat je
\emph on
bedoelt
\emph default
).
Je typt in wat je bedoelt en LyX regelt de opmaak zodat het resultaat er
netjes uitziet.
Een
\family sans
Return
\family default
scheidt paragrafen grammaticaal en een
\family sans
Spatie
\family default
scheidt woorden grammaticaal.
Er is dus geen reden om er meerdere achter elkaar te hebben.
Een
\family sans
Tab
\family default
heeft grammaticaal gezien helemaal geen functie dus deze worden dan ook
niet door LyX ondersteund.
Als je LyX gebruikt, zul je meer tijd gebruiken om na te denken over de
\emph on
inhoud
\emph default
van je document, en minder over de vorm.
Zie paragraaf
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:wat-is-lyx}
\end_inset
voor meer informatie over het WYSIWYM principe.
\layout Standard
LyX heeft wel degelijk (vele) manieren om de opmaak van je document te aan
te passen.
Per slot van rekening zou LyX de opmaak anders kunnen doen dan je voor
ogen had.
De
\emph on
Gebruikersgids
\emph default
bevat hierover informatie.
Onder andere vind je hier informatie over HFills en verticale witruimte
--- dat krachtiger is, en veelzijdiger dan meerdere spaties of nieuwe regels
achter elkaar --- en manieren om lettertypen, fontstijlen, en paragraaf
uitlijning handmatig te veranderen.
De idee is dat je je hele document kunt schrijven, gefocusseerd op de inhoud,
en pas hoeft na te denken over het fijnstellen van de vorm als je klaar
bent.
Met standaard tekstverwerkers zul je gedurende het schrijven voortdurend
worden afgeleid door de opmaak.
\layout Section
Omgevingen
\layout Standard
Verschillende onderdelen van een document hebben verschillende bedoelingen;
we zullen deze onderdelen
\emph on
omgevingen
\emph default
noemen.
Het grootste gedeelte van een document bestaat uit gewone tekst.
Titels (van een hoofdstuk of paragraaf enz) laten de lezer weten dat een
nieuw onderwerp of onderdeel wordt aangesneden.
Bepaalde typen documenten hebben speciale omgevingen.
Een tijdschriftartikel zal een titel en een samenvatting hebben.
Een brief zal geen van beide hebben, maar zal waarschijnlijk een omgeving
hebben die het adres van de schrijver bevat.
\layout Standard
Omgevingen zijn een belangrijk bestanddeel van de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Wat Je Ziet Is Wat Je Bedoelt
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
filosofie van LyX.
Een bepaalde omgeving vereist een bepaald lettertype, lettergrootte, inspringaf
stand, regelafstand en meer.
Dit probleem wordt nog verergerd doordat de precieze vormgeving van een
bepaalde omgeving nog kan verschillen: het ene tijdschrift gebruikt voor
titels misschien een vet, 18 punts gecentreerd lettertype, terwijl een
ander tijdschrift hiervoor een cursief, 15 punts links uitgelijnd lettertype
gebruikt.
Verschillende talen kennen verschillende standaarden voor het inspringen
van tekst, en de opmaak van een bibliografie kan enorm variren.
LyX behoedt je ervoor alle verschillende opmaakstijlen te moeten leren.
\layout Standard
De
\family sans
Omgeving
\family default
statusregel vind je links op de knoppenbalk (net onder het menu-onderdeel
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile
\family default
).
Het laat zien in welke omgeving je momenteel schrijft.
Toen je je eerste document aan het schrijven was stond er
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Standard
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, wat de standaard omgeving is voor tekst.
Je zult nu een aantal omgevingen in je nieuwe document gebruiken zodat
je kunt zien hoe ze werken.
Dit doe je met het
\family sans
Omgeving
\family default
menu, welke je kunt openen door op het icoontje met de neerwaartse pijl
te drukken, net rechts van de
\family sans
Omgeving
\family default
statusregel.
\layout Subsection
Secties en Subsecties
\layout Standard
Typ het woord
\family typewriter
Inleiding
\family default
op de eerste regel van je LyX bestand, en selecteer
\family sans
Section
\family default
in het
\family sans
Omgeving
\family default
menu
\begin_float footnote
\layout Standard
Je hoeft de regel niet vooraf te selecteren.
Als er niets geselecteerd is zal LyX de paragraaf waarin je op dat moment
aan het werken bent veranderen in de geselecteerde omgeving.
Anderzijds kan je verscheidene paragrafen veranderen naar een andere omgeving
door ze te selecteren voordat je een omgeving kiest.
\end_float
.
LyX nummert de sectie met een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en zet de kop (titel) in een groter font.
Druk nu op
\family sans
Return.
\family default
Merk op dat de tekst in de
\family sans
Omgeving
\family default
-statusregel terug verandert van
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Section
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
naar
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Standard
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Net als alle andere omgevingen, worden sectiekoppen verondersteld te eindigen
wanneer je een
\family sans
Return
\family default
typt
\begin_float footnote
\layout Standard
Zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
om titels te schrijven met twee of meer regels.
De
\family sans
Standaard
\family default
omgeving kan natuurlijk meerdere paragrafen omspannen.
De omgevingen voor lijsten (zie hieronder) eindigen ook niet als je een
\family sans
Return
\family default
geeft.
Je kunt altijd zien in welke omgeving je zit door naar de
\family sans
Omgeving
\family default
statusregel te kijken.
\end_float
.
Typ nu de inleiding van het document:
\layout LyX-Code
Dit is een inleiding voor mijn eerste LyX document.
\layout Standard
Geef opnieuw een
\family sans
Return
\family default
, en selecteer opnieuw
\family sans
Sectie
\family default
van het menu
\family sans
Environment
\family default
.
LyX zet een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en verwacht dat je de tekst van een titel intypt.
Typ:
\family typewriter
En Dan Nog Iets
\family default
en je zult zien dat LyX het weer opmaakt als een sectiekop.
\layout Standard
Het wordt al leuker.
Ga naar het einde van sectie 1 (na
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Mijn eerste LyX document
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
) en geef weer een
\family sans
Return
\family default
, en selecteer opnieuw
\family sans
Sectie
\family default
van het menu
\family sans
Environment
\family default
.
Wederom zal LyX een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
neerzetten en wachten op de tekst van de sectiekop.
Typ:
\family typewriter
Over Dit Document
\family default
.
De sectie
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
En Dan Nog Iets
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, wat eerst sectie 2 was, is automatisch hernummerd naar 3! In de ware geest
van WYSIWYM hoef je slechts aan te duiden welke teksten sectiekoppen zijn,
en LyX zorgt voor het nummeren en het opmaken ervan.
\layout Standard
Geef een
\family sans
Return
\family default
om terug te komen naar de
\family sans
Standard
\family default
omgeving, en typ de volgende vijf regels:
\layout LyX-Code
Secties en subsecties worden hieronder beschreven.
Beschrijving van Sectie
\layout LyX-Code
Secties zijn groter dan subsecties.
\layout LyX-Code
Beschrijving van Subsectie
\layout LyX-Code
Subsecties zijn kleiner dan secties.
\layout Standard
Klik op de tweede regel en selecteer
\family sans
Subsection
\family default
van het
\family sans
Environment
\family default
menu.
LyX nummert deze subsectie
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en zet het in een lettertype dat groter is dan normale tekst, maar kleiner
dan de sectietitel.
Selecteer tevens de vierde regel als subsectie-omgeving.
Zoals je waarschijnlijk verwachtte heeft LyX de sectie automatisch
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
genummerd.
Als je nog een andere sectie voor sectie 2 zet, zal deze hernummerd worden
als sectie 3, en de subsecties zullen automatisch hernummerd worden naar
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
3.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
3.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Standard
Andere sectieniveaus zijn
\family sans
Subsubsection
\family default
,
\family sans
Paragraph
\family default
, en
\family sans
Subparagraph
\family default
.
Speel ermee en probeer het uit.
Het zal je misschien opvallen dat de omgevingstypen
\family sans
Paragraph
\family default
, en
\family sans
Subparagraph
\family default
standaard niet genummerd worden, en dat sub-paragrafen worden ingesprongen;
zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
om dit te veranderen.
Tenslotte is er nog de omgevingstype
\family sans
Chapter
\family default
die nog voor
\family sans
Section
\family default
komt.
Deze kun je echter alleen in bepaalde typen Tekstklassen gebruiken .
Zie hiervoor sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:tekstklassen}
\end_inset
.
\layout Standard
Maar misschien wil je helemaal niet dat de paragrafen en secties genummerd
worden! Gelukkig zijn ook hiervoor enige omgevingstypen beschikbaar.
Verander bijvoorbeeld eens een van de sectiekoppen in
\family sans
Section*.
\family default
LyX zal de titel in het zelfde lettertype weergeven als voorheen, maar
de sectie zal niet meer genummerd zijn.
Er zijn ook corresponderende
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
be-sterde
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
omgevingen voor
\family sans
Subsection
\family default
en
\family sans
Subsubsection
\family default
.
Probeer eens enkele van de secties of subsecties te veranderen in de besterde
omgevingen en kijk dan hoe de nummering van de opvolgende secties verandert.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Corrigeer de sectie en subsectie-koppen in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
.
\layout Subsection
Lijsten en Deel-lijsten
\layout Standard
LyX heeft verschillende omgevingen om lijsten op te maken.
Deze omgevingen bevrijden je van het duizendmaal op de tab-toets drukken
om een overzicht uit te lijnen, of het hernummeren van een lijst wanneer
je in het midden iets wilt toevoegen.
Hierdoor kun je je volledig op de inhoud van de lijst concentreren.
\begin_float footnote
\layout Standard
Ja , we leggen te veel nadruk op dit punt in de
\emph on
Tutorial
\emph default
.
Maar het
\emph on
is
\emph default
het centrale punt van LyX, dus vergeef het ons alsjeblieft.
\end_float
Naar gelang de strekking van de tekst, zul je verschillende lijstomgevingen
willen gebruiken:
\layout Itemize
Een presentatie met overheadsheets zou een lijst kunnen bevatten met opsommingst
ekens om verschillende punten te beschrijven.
Gebruik hiervoor de
\family sans
Itemize
\family default
omgeving.
\layout Itemize
Een overzicht zal eerder de
\family sans
Enumerate
\family default
-omgeving gebruiken om een genummerde of geletterde lijst te maken
\layout Itemize
Een document dat bijvoorbeeld verschillende softwarepakketten beschrijft
zou de
\family sans
Description
\family default
-omgeving kunnen gebruiken, waarin ieder item begint met een vetgedrukt
woord.
\layout Itemize
Het omgevingstype
\family sans
List
\family default
--- welke in LaTeX niet voorkomt --- is een iets andere vorm van het omgevingst
ype
\family sans
Description
\family default
.
\layout Standard
Laten we eens een lijst opstellen met de redenen waarom LyX beter is dan
andere tekstverwerkers.
Typ de volgende regel ergens in je document:
\layout Standard
\family typewriter
LyX is beter dan andere tekstverwerkers omdat:
\layout Standard
en geef een
\family sans
Return
\family default
.
Selecteer nu
\family sans
Itemize
\family default
van het menu
\family sans
Environment.
\family default
LyX plaatst een opsommingsteken op de regel (in dit geval een asterisk
(sterretje) welke in de output er uit zal zien als een ronde cirkel).
Typ nu je argumenten:
\layout LyX-Code
Het zetwerk wordt voor je gedaan.
\layout LyX-Code
Wiskunde is WYSIWYG
\layout LyX-Code
Lijsten zijn heel makkelijk te maken!
\layout Standard
Lijstomgevingen, anders dan koppen, eindigen niet als je een
\family sans
Return
\family default
hebt gegeven.
LyX neemt namelijk aan dat je het volgende item van de lijst wilt maken.
Het bovenstaande zal dus in een lijst met 3 items resulteren.
Als je binnen een
\emph on
item
\emph default
meerdere paragrafen wilt hebben, kun je in plaats van een normale
\family sans
Return,
\family default
een
\family sans
Protected\SpecialChar ~
Return
\family default
geven door
\family sans
C-Return
\family default
te typen.
Om de lijst te verlaten, moet je weer de
\family sans
Standard
\family default
omgeving selecteren (of de toetscombinatie
\family sans
M-p\SpecialChar ~
s
\family default
gebruiken).
\layout Standard
Je hebt nu een prachtige lijst met items.
Je zou het resultaat op papier kunnen bekijken door LaTeX te runnen.
Maar wat nu als je de items wilt nummeren? Heel makkelijk: selecteer de
gehele lijst
\begin_float footnote
\layout Standard
LyX staat het niet toe het eerste opsommingsteken te selecteren tenzij je
ook de paragraaf
\emph on
voor
\emph default
de lijst selecteert, wat je waarschijnlijk niet wilt doen.
Je kunt evenmin de nummers van een sectietitel selecteren.
Maak je daar echter geen zorgen over.
\end_float
en kies nu
\family sans
Enumerate
\family default
van het
\family sans
Environment
\family default
menu.
Poef! Zoals we al eerder hebben gezegd: als je items toevoegt of verwijdert
zal LyX de nummering bijwerken.
\layout Standard
Je kunt de lijst, zolang deze nog geselecteerd is, veranderen in nog twee
andere lijsttypen:
\family sans
Description
\family default
en
\family sans
List
\family default
.
In deze twee omgevingen bestaat elk item uit een term (bestaande uit het
eerste woord van het item), gevolgd door een definitie (de rest van de
paragraaf totdat je een
\family sans
Return
\family default
geeft).
De term is ofwel gezet in een vet lettertype (
\family sans
Description
\family default
), ofwel gescheiden door een
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Tab
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
\begin_float footnote
\layout Standard
Een tab van een zetter wel te verstaan, welke zich aanpast aan de lengte
van de grootste term, niet een zielige, stijve, onveranderlijke
\family sans
Tab
\family default
van een typemachine.
\end_float
(
\family sans
List
\family default
) van de rest van de paragraaf.
Als je meer dan n woord in de definitie wilt hebben, scheidt dan de woorden
met
\family sans
Protected\SpecialChar ~
Space
\family default
s die je krijgt met de toetscombinatie
\family sans
C-Space.
\family default
Deze verschijnen in de tekst als kleine blauwe
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
u
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
s.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Maak de lijst op in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Standard
Je kunt op allerlei interessante manieren lijsten binnen elkaar inbedden.
Een voor de hand liggend voorbeeld is bij het schrijven van schetsen.
Genummerde lijsten, en lijsten met opsommingstekens hebben verschillende
wijzen waarop items in de sublijsten worden aangegeven.
Zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor details over de verschillende soorten lijsten, alsook voorbeelden
met
\emph on
veel
\emph default
inbeddingen.
\layout Subsection
Andere Omgevingen: Pozie, Citaten en Meer
\layout Standard
Er zijn twee omgevingen om citaten van omringende tekst te scheiden:
\family sans
Quote
\family default
voor korte aanhalingen en
\family sans
Quotation
\family default
voor langere citaten.
Computercode (de
\family sans
LyX-Code
\family default
omgeving, die in de
\emph on
Tutorial
\emph default
gebruikt wordt voor de lange typvoorbeelden) wordt geschreven in een
\family typewriter
typemachine
\family default
lettertype.
Dit is de enige plek in LyX waar je meerdere spaties achter elkaar mag
typen om de code uit te lijnen.
Je kunt zelf pozie schrijven
\begin_float footnote
\layout Standard
\SpecialChar \ldots{}
aangenomen dat je berhaupt creatief genoeg bent om pozie te schrijven.
\end_float
met behulp van de
\family sans
Verse
\family default
stijl.
Gebruik
\family sans
Return
\family default
om coupletten te scheiden, en
\family sans
C-Return
\family default
om lijnen binnen een couplet te scheiden.
Zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor meer complete beschrijvingen van alle verschillende LyX omgevingen.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Maak in het document
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
, de
\family sans
Quote, LyX-Code,
\family default
en
\family sans
Verse
\family default
netjes op.
\layout Chapter
Documenten Schrijven
\layout Standard
Het vorige hoofdstuk heeft je hopelijk doen wennen aan het schrijven in
LyX.
Het heeft je de basis opmaak-handelingen van LyX laten zien alsmede de
krachtige manier om met omgevingen te werken.
De meeste mensen die LyX gebruiken echter, zullen documenten willen schrijven
zoals voordrachten, artikelen, boeken, handleidingen of brieven.
Dit hoofdstuk neemt je een stap voorbij het simpelweg kunnen schrijven
in LyX, naar het kunnen schrijven van een compleet document.
Het zal je introduceren tot tekstklassen die het mogelijk maken verschillende
soorten documenten te schrijven.
Vervolgens zal het veel extras beschrijven zoals titels, voetnoten, kruisverwij
zingen, bibliografien en inhoudsopgaven; de dingen die een stukje tekst
omtoveren in Een Document.
\layout Section
Tekstklassen en Sjablonen: Brieven Schrijven
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:tekstklassen}
\end_inset
Verschillende soorten documenten moeten ook op een verschillende wijze worden
opgemaakt.
Bijvoorbeeld: boeken worden gewoonlijk tweezijdig afgedrukt, terwijl artikelen
meestal enkelzijdig zijn.
Daarnaast bevatten veel documenten speciale omgevingen: brieven bevatten
omgevingen --- zoals het adres van de afzender en de handtekening--- welke
in een boek of artikel zinloos zijn.
De
\emph on
tekstklasse
\emph default
van LyX
\begin_float footnote
\layout Standard
LaTeX gebruikers: dit is hetzelfde als de documentklasse in LaTeX
\end_float
regelt deze grote-lijn verschillen tussen de verschillende soorten documenten.
Deze
\emph on
Tutorial
\emph default
bijvoorbeeld, is geschreven in de tekstklasse
\family sans
Book
\family default
.
Tekstklassen zijn een ander belangrijk punt van de WYSIWYM filosofie; zij
vertellen LyX hoe het document moet worden opgemaakt zodat jij dit niet
hoeft te doen.
\layout Standard
Jouw document wordt waarschijnlijk in de tekstklasse
\family sans
Article
\family default
geschreven
\begin_float footnote
\layout Standard
Dat is gewoonlijk de tekstklasse die standaard aan een nieuw document wordt
toegewezen.
Je kunt dit veranderen in je
\family typewriter
lyxrc
\family default
bestand.
\end_float
.
Probeer het eens te veranderen naar andere tekstklassen om te kijken hoe
het dan anders wordt opgemaakt.
Dit doe je via het menu
\family sans
\bar under
C
\bar default
lass
\family default
dat je vindt in het popupvenster via
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
ocument.
\family default
Als je je document verandert in de tekstklasse
\family sans
Book
\family default
en vervolgens kijkt naar het
\family sans
Environment
\family default
menu, zul je zien dat de meeste omgevingen gewoon toegestaan zijn.
Je zult echter nu ook de omgeving
\family sans
Chapter
\family default
kunnen gebruiken.
Als je niet zeker weet welke omgevingen toegestaan zijn in een bepaalde
tekstklasse, raadpleeg dan het
\family sans
Environment
\family default
menu.
\layout Standard
De grootte van het lettertype, paginakoppen en het afdrukken in een of twee
kolommen, zijn slechts een paar dingen waarmee tijdschriften in hun opmaak
van elkaar kunnen verschillen.
Het computertijdperk vordert en tijdschriften accepteren tegenwoordig artikelen
in elektronische vorm.
Hierbij hanteren zij LaTeX
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
stijl-bestanden
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
zodat auteurs hun artikelen meteen met de juiste opmaak kunnen inleveren.
LyX ondersteunt deze opzet ook.
Bijvoorbeeld: LyX ondersteunt de opmaak (en de extra omgevingen) voor de
tijdschriften van de American Mathematics Society, door gebruik te maken
van de tekstklasse
\family sans
Article\SpecialChar ~
(AMS)
\family default
.
\layout Standard
Hier is een zeer kort overzicht van sommige tekstklassen.
Zoals gewoonlijk: zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor details.
\layout Standard
\added_space_top 0.3cm \added_space_bottom 0.3cm \align center
\begin_inset Tabular
<lyxtabular version="2" rows="7" columns="2">
<features rotate="false" islongtable="false" endhead="0" endfirsthead="0" endfoot="0" endlastfoot="0">
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" rightline="false" width="" special="">
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" rightline="true" width="" special="">
<row topline="true" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
Naam
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
Opmerkingen
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
article
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
enkelzijdig, geen hoofdstukken
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
article (AMS)
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
opmaak &
\family default
\series default
\shape default
\size default
\emph default
\bar default
\noun default
\latex default
\color default
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
omgevingen voor American Mathematics Society
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="false" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
report
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
langer dan article, dubbelzijdig
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
book
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
report + voor en achterzijde
\family default
\series default
\shape default
\size default
\emph default
\bar default
\noun default
\latex default
\color default
gedoe
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="false" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
slides
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
transparanten (inclusief FoilTeX)
\end_inset
</cell>
</row>
<row topline="false" bottomline="true" newpage="false">
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="false" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
letter
\end_inset
</cell>
<cell multicolumn="0" alignment="center" valignment="top" topline="true" bottomline="false" leftline="true" rightline="true" rotate="false" usebox="none" width="" special="">
\begin_inset Text
\layout Standard
\family roman
\series medium
\shape up
\size normal
\emph off
\bar no
\noun off
\latex no_latex
\color none
veel extra omgevingen voor adressen, handtekeningen\SpecialChar \ldots{}
\end_inset
</cell>
</row>
</lyxtabular>
\end_inset
\layout Section
Sjablonen: Een Brief Schrijven
\layout Standard
Een van de meest populaire tekstklassen is
\family sans
Letter
\family default
.
Een manier om een brief op te stellen zou zijn om een nieuw bestand te
openen, en te kiezen voor
\family sans
Letter
\family default
van het
\family sans
\bar under
C
\bar default
lass
\family default
menu, dat je vindt via het popupvenster
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
ocument.
\family default
Alhoewel dit de meest voor de hand liggende manier is om een brief te schrijven
, lijkt het op extra werk.
Elke keer als je een een zakenbrief schrijft, wil je je eigen adres hebben,
het adres waarnaar je schrijft, een inhoud, een handtekening, enz.
LyX heeft daarom een
\emph on
sjabloon
\emph default
voor brieven wat eigenlijk een voorbeeldbrief is; als je eenmaal een sjabloon
hebt, kun je iedere keer als je een brief schrijft gewoonweg onderdelen
van de brief vervangen door je eigen tekst.
\layout Standard
Open een nieuw bestand met
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
New\SpecialChar ~
from\SpecialChar ~
\bar under
t
\bar default
emplate
\family default
.
Kies een bestandsnaam en selecteer
\family typewriter
letter.lyx
\family default
van popupvenster met de titel
\family sans
Choose\SpecialChar ~
Template
\family default
.
Bewaar en print het bestand om te zien hoe de verschillende omgevingen
worden opgemaakt.
\layout Standard
Als je naar het
\family sans
Environment
\family default
menu kijkt, zul je verschillende omgevingen zien zoals de
\family sans
My\SpecialChar ~
Address
\family default
omgeving, die in de meeste tekstklassen niet eens bestaan.
Andere, zoals
\family sans
Quote
\family default
en
\family sans
Description
\family default
, zijn bekend.
Je kunt zelf op onderzoek uitgaan om te kijken hoe de verschillende omgevingen
werken.
Je zult bijvoorbeeld ontdekken dat de
\family sans
Signature
\family default
omgeving het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Signature:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
in rood voor de feitelijke tekst van de handtekening zet.
Dit woord zal uiteindelijk niet in de brief verschijnen, zoals je zult
zien als je de brief uitprint.
Het staat daar om je te laten zien waar de handtekening komt.
Merk ook op dat het niet uitmaakt waar in het bestand de
\family sans
Signature
\family default
regel staat.
Onthoudt dat LyX WYSIWYM is; je kunt de
\family sans
Signature
\family default
omgeving overal neerzetten, LyX weet dat in de uitgeprinte versie, de handtekeni
ng aan het einde moet staan.
\layout Standard
Een sjabloon is gewoon een normaal LyX bestand.
Dit betekent dat je je adres kunt invullen en je handtekening, en het bestand
vervolgens kunt bewaren als een nieuw sjabloon.
Vanaf nu kun je iedere keer als je een brief wilt schrijven het nieuwe
sjabloon gebruiken om tijd te sparen.
We hoeven hier waarschijnlijk geen
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
oefening
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
voor te stellen; schrijf gewoon een brief aan iemand
\begin_float footnote
\layout Standard
Een waarschuwing als je een vanaf een sjabloon schrijft: als je alle tekst
in een omgeving verwijdert--- bijvoorbeeld als je het gehele
\family sans
My\SpecialChar ~
Address
\family default
veld verwijdert zodat je het met je eigen tekst kunt vervangen--- en dan
de cursor beweegt zonder ook maar iets te schrijven, zou de omgeving kunnen
verdwijnen.
Dit gebeurt omdat de meeste omgevingen niet kunnen bestaan zonder een tekst
te bevatten.
Selecteer de omgeving gewoon opnieuw van het
\family sans
Environment
\family default
menu om het terug te krijgen.
\end_float
!
\layout Standard
Sjablonen kunnen enorm veel tijd besparen en we moedigen je dan ook aan
om ze zo vaak mogelijk te gebruiken.
Daarnaast kunnen ze iemand helpen gebruik te leren maken van enkele van
de de meer bijzondere tekstklassen.
Tenslotte kunnen ze handig zijn voor iemand die LyX configureert voor mensen
die wat minder van computers afweten.
Als zij LyX leren gebruiken zal het een stuk minder intimiderend zijn als
er bijvoorbeeld een briefsjabloon voor hun bedrijf is dat al voor hen is
opgemaakt.
\layout Section
Document titels
\layout Standard
LyX (net als LaTeX) beschouwt de titel --- die de feitelijke titel, de auteur,
de datum, en zelfs een samenvatting van een artikel kan bevatten--- als
een apart gedeelte van het document.
\layout Standard
Ga terug naar je
\family typewriter
newfile.lyx
\family default
document en overtuig jezelf ervan dat het de tekstklasse
\family sans
Article
\family default
gebruikt.
\begin_float footnote
\layout Standard
Je moet de brief niet langer gebruiken, omdat de tekstklasse
\family sans
Letter
\family default
geen titels toelaat.
\end_float
Typ een titel op de eerste regel, en verander de regel in de
\family sans
Title
\family default
omgeving.
Op de volgende regel typ je je eigen naam en verander je dit in de
\family sans
Author
\family default
omgeving.
Op de volgende regel typ je de datum in de
\family sans
Date
\family default
omgeving.
Typ nu een paragraaf of twee waarin je een samenvatting schrijft, gebruik
makend van de
\family sans
Abstract
\family default
omgeving.
Bekijk nu hoe het resultaat er op papier uit ziet.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Repareer de titel, datum en auteur in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Section
Labels en Kruisverwijzingen
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:labels}
\end_inset
Je kunt een label toewijzen aan een sectie (of een subsubsectie of wat minder
vaak voorkomt, een willekeurig stuk tekst) van je document.
Als je dit eenmaal hebt gedaan kun je naar dit gedeelte verwijzen in andere
delen van het document, door gebruik te maken van kruisverwijzingen.
Je kunt ofwel naar het sectienummer verwijzen, of naar de pagina waar de
sectie zich bevind.
Net als bij secties en voetnoten, regelt LyX de kruisverwijzingen zelf.
Automatische labels en kruisverwijzingen zijn de grootste voordelen van
LyX (en LaTeX) boven conventionele tekstverwerkers.
\layout Subsection*
Je eerste label
\layout Standard
Laten we onze tweede sectie, met de titel
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Over dit document
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, markeren.
Klik op het einde van de regel van de sectietitel, en selecteer
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
\bar under
L
\bar default
abel
\family default
.
Een popupscherm vraagt je naar een sectienaam.
Typ:
\family typewriter
sec:overdocument
\family default
, wat een goede beschrijvende labelnaam lijkt waarmee we niet in war zullen
raken als we later andere labels willen toevoegen.
\begin_float footnote
\layout Standard
We schrijven
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sec:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
omdat je ook aan vergelijkingen, tabellen en figuren een label kunt toewijzen.
\end_float
Als je op
\family sans
OK
\family default
drukt, zal de naam van de label in een rechthoek naast de sectietitel worden
geplaatst.
\layout Standard
Tussen twee haakjes, je zou de label ook ergens anders in de sectie kunnen
plaatsen; referenties naar secties zullen altijd refereren naar de sectie
waar de label zich in bevind.
Als je het echter op dezelfde regel zet als de sectietitel (of misschien
op de eerste regel van de tekst van de sectie) weet je zeker dat referenties
met
\emph on
paginanummers,
\emph default
wijzen naar de pagina waar de sectie begint.
\layout Standard
Tot nu toe heb je nog niets gedaan; het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand zal er nog hetzelfde uitzien omdat labels niet in de uitgeprinte
versie komen.
Nu je echter een label hebt toegevoegd kun je hier naar verwijzen met een
kruisreferentie.
Dit zullen we nu gaan doen.
\layout Subsection*
Je eerste kruisverwijzingen
\layout Standard
Zet de cursor ergens in sectie 2 van je document en typ:
\layout LyX-Code
als je meer over dit document wilt weten, zie dan sectie
\newline
dat je vindt op pagina .
\layout Standard
Zet nu de cursor na het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sectie
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en kies
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
\bar under
C
\bar default
ross-Reference
\family default
.
Het
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Reference
\family default
popupvenster verschijnt.
Het toont een lijst van mogelijke labels waarnaar je kunt refereren.
Op dit moment behoort er slechts een te zijn,
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sec:overdocument
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Selecteer dit (mogelijkerwijs is het reeds bij verstek geselecteerd) en
klik op
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar ~
Reference
\family default
.
Zet de cursor nu na het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
pagina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en klik op
\family sans
Insert\SpecialChar ~
\bar under
P
\bar default
age\SpecialChar ~
Number
\family default
van het
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Reference
\family default
popupvenster.
\layout Standard
LyX zet de referenties in een rechthoek daar waar de cursor zich bevond.
In de uitgeprinte versie zal de referentiemarkering vervangen worden door
ofwel een paginanummer of een sectienummer (dit hangt af wat je in het
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Reference
\family default
popupvenster geselecteerd hebt).
Een kruisverwijzing kan handig als een hyperlink worden gebruikt als je
een document in LyX aan het bewerken bent; als je er op klikt zal er een
popup venster verschijnen met een lijst van alle kruisverwijzingen.
Door op de knop
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Go to reference
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te drukken ga je naar de plek waar de kruisverwijzing naar wijst.
Door op de knop
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Go Back
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te drukken ga je terug naar de plek waar je vandaan kwam.
Je kunt hiervoor trouwens ook de toetscombinaties C-< en C-> gebruiken.
Gebruik
\family sans
\bar under
V
\bar default
iew\SpecialChar \menuseparator
\bar under
U
\bar default
pdate\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
VI
\family default
, en je zult zien dat we op de laatste pagina naar
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sectie 2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
pagina 1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
verwijzen (of in ieder geval de pagina waar de titel van sectie 2 op staat).
\layout Subsection*
Leuke dingen met labels
\layout Standard
We vertelden je dat LyX het nummeren van kruisverwijzingen regelt; je kunt
dit nu uitproberen.
Voeg een nieuwe sectie toe voor Sectie\SpecialChar ~
2.
Doe nu een nieuwe LaTeX run, en --- voil! --- de kruisverwijzing naar
Sectie\SpecialChar ~
2 is veranderd naar 3! Verander
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Over dit document
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in een subsectie, en de kruisverwijzing zal naar Subsectie\SpecialChar ~
2.1 refereren
in plaats van Sectie\SpecialChar ~
3.
De paginaverwijzing zal niet veranderen tenzij je natuurlijk voor het label
een hele pagina tekst toevoegt.
\layout Standard
Als je nog wat meer wilt oefenen met labels, probeer dan eens een label
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sec:myfirstlabel
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te zetten bij je eerste kruisverwijzing.
En verwijs hiernaar vanaf een andere plek in je document.
Als je veel kruisverwijzingen toevoegt (bijvoorbeeld als je vakliteratuur
schrijft), is het misschien makkelijk om het
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Reference
\family default
venster open te laten.
\layout Standard
Als je zeker wilt weten dat de paginaverwijzingen ook voor grote documenten
goed werken, kopieer dan een aantal pagina's tekst van de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
in je document
\begin_float footnote
\layout Standard
Tussen twee haakjes, het kopiren van een hoofdstuk-titel kan resulteren
in een foutmelding van LyX omdat hoofdstukken niet toegestaan zijn in de
klasse article.
Als dit gebeurt, verwijder dan gewoon de titel van het hoofdstuk.
Als je wilt weten waarom dit gebeurt bekijk dan Sectie\SpecialChar ~
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:tekstklassen}
\end_inset
.
\end_float
.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Herstel de verwijzingen in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Section
Voetnoten en Margenoten
\layout Standard
Voetnoten kunnen worden toegevoegd met de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default
-knop in de knoppenbalk
\begin_float footnote
\layout Standard
De knop laat een pijl naar rode tekst zien welke net onder wat zwarte tekst
staat.
\end_float
of via
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
\bar under
F
\bar default
ootnote
\family default
\SpecialChar \@.
Klik aan het einde van het woordje
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
LyX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
ergens in je document en klik op de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default
-knop.
Een voetnoot regel opent onder de regel waar je op dat ogenblik aan het
typen bent.
Helemaal links zul je het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
zien in rode letters op een grijze achtergrond.
De rest van de regel heeft een rode rand; dit is waar de tekst van de voetnoot
komt.
LyX zet de cursor aan het begin van de regel.
Typ:
\layout LyX-Code
LyX is tekstverwerker die tekst opmaakt.
\layout Standard
Klik nu op het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
foot.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
De voetnootregel verdwijnt, het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
als index achterlatend in rode letters, op deze wijze zichtbaar makend
waar de voetnoot markering in de geprinte tekst komt.
Dit wordt het
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
opvouwen
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
van de voetnoot genoemd.
Je kunt de voetnoot altijd uitvouwen --- en als je wilt, de inhoud bewerken
--- door op de rode
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
markering te klikken.
\layout Standard
Je zult je misschien afvragen waarom de voetnootmarkering een woord is in
plaats van een nummer.
Het antwoord is dat LyX de nummering van voetnoten voor zijn rekening neemt.
Je kunt dit zien door naar het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand te kijken (of de uitgeprinte versie).
Als je andere voetnoten toevoegt zal LyX de voetnoten hernummeren.
Omdat LyX (eigenlijk LaTeX) het nummeren van de voetnoten voor zijn rekening
neemt is er in feite geen noodzaak om de nummers in het LyX bestand te
zetten.
\layout Standard
Een voetnoot kan net als gewone tekst worden geknipt en geplakt.
Probeer het maar! Het enige wat je hoeft te doen is het selecteren van
de voetnootmarkering en deze te knippen en te plakken met
\family sans
\bar under
C
\bar default
ut
\family default
en
\family sans
\bar under
P
\bar default
aste
\family default
.
Daarnaast kun je gewone tekst veranderen in een voetnoot door het te selecteren
en op de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default
-knop te drukken.
Andersom kun je ook een voetnoot in gewone tekst veranderen door op de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default
-knop te drukken als de cursor binnen een voetnoot staat.
\layout Standard
Margenoten (aantekeningen in de kantlijn) kunnen worden toegevoegd met behulp
van de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Margin\SpecialChar ~
Note
\family default
-knop
\begin_float footnote
\layout Standard
De knop laat een pijl zien die naar rode tekst wijst welke naast (d.w.z.
in de kantlijn staat van) zwarte tekst.
De knop zou naast de
\family sans
Insert\SpecialChar ~
Footnote
\family default
-knop op de knoppenbalk moeten zitten
\end_float
, of via
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
\bar under
M
\bar default
argin\SpecialChar ~
Note
\family default
.
Margenoten zijn net als voetnoten behalve dat:
\layout Itemize
Je op het scherm
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
margin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
ziet in plaats van
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
foot
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Itemize
De aantekeningen in de kantlijn worden geplaatst in plaats van onderaan
de pagina.
\layout Itemize
Margenoten niet genummerd worden.
\layout Itemize
Als een aantekening wordt opgevouwen wordt een uitroepteken in de kantlijn
geplaatst.
Dit uitroepteken zal niet in de uitgeprinte versie te zien zijn.
\layout Standard
Verander jouw LyX voetnoot in gewone tekst, en verander het dan vervolgens
in een kantlijnaantekening.
Bekijk het resultaat.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Herstel de voetnoot in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Section
Bibliografien
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:bibliografien}
\end_inset
Bibliografien lijken op kruisverwijzingen.
De bibliografie bevat een lijst verwijzingen aan het einde van een document.
Hiernaar kan binnen het document weer worden verwezen.
Net als bij sectietitels maken LyX en LaTeX je taak makkelijker door automatisc
h de items in de bibliografie te nummeren en de citaten te veranderen als
de nummers van de items veranderen.
\layout Standard
Ga naar het einde van het document en ga in de
\family sans
Bibliography
\family default
omgeving.
Elke paragraaf die je nu typt zal een referentie worden.
Typ:
\family typewriter
De Lyx Tutorial, door het LyX DocTeam
\family default
als je eerste referentie.
Merk op dat LyX automatisch voor elke referentie een nummer in een rechthoek
zet.
Klik op het nummer van de referentie en een
\family sans
Bibliography\SpecialChar ~
item
\family default
popup verschijnt.
Je gebruikt het eerste veld, de sleutel:
\family sans
Key
\family default
, om binnen het LyX document naar deze referentie te verwijzen.
Standaard is het een nummer.
Verander de sleutel in
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
lyxtutorial
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
om het gemakkelijker te kunnen onthouden.
\layout Standard
Kies nu een plek in je document waar je een referentie wilt invoegen.
Doe dit met
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
C
\bar under
i
\bar default
tation\SpecialChar ~
Reference
\family default
.
LyX tekent een grijze rechthoek met drie vraagtekens omgeven door haakjes,
en een
\family sans
Citation
\family default
popup verschijnt.
Het eerste veld in deze popup heet ook wel
\family sans
Key
\family default
, en dit veld laat je kiezen welk item in de bibliografie je wilt citeren
\begin_float footnote
\layout Standard
Dit is waarom het een goed idee is om de sleutels unieke en logische namen
te geven, in plaats van de standaard nummers te gebruiken in het
\family sans
Key
\family default
-veld.
\end_float
.
Gebruik makend van het menu met de pijl, rechts van het
\family sans
Key
\family default
-veld, selecteer je
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
lyxtutorial
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(op het ogenblik is dit het enige item in de bibliografie).
Doe nu een LaTeX run om het resultaat te bekijken en je zult zien dat het
citaat tussen haken in de tekst verschijnt, verwijzend naar de bibliografie
aan het einde van het document.
\layout Standard
Hoe worden de andere velden gebruikt? Het
\family sans
\bar under
R
\bar default
emark
\family default
-veld in
\family sans
Citation
\family default
popupvenster zal een opmerking (zoals een referentie naar een pagina of
hoofdstuk binnen het boek of artikel waarnaar verwezen wordt) tussen haken
achter de referentie zetten.
Als je wilt dat de referenties in de uitgeprinte versie labels hebben in
plaats van nummers (Sommige tijdschriften zouden bijvoorbeeld
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
[Smi95]
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
gebruiken om een artikel te refereren geschreven door Smith in 1995), gebruik
dan het
\family sans
Label
\family default
-veld in het
\family sans
Bibliography\SpecialChar ~
item
\family default
.
Zie zoals gewoonlijk de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor details.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Herstel de bibliografie en het citaat in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Section
Inhoudsopgave
\layout Standard
Misschien wil je een inhoudsopgave aan het begin van je document.
Met LyX is dit heel eenvoudig te realiseren.
Geef een
\family sans
Return
\family default
na de document-titel en voor je eerste sectietitel
\begin_float footnote
\layout Standard
Raak niet gefrustreerd door te trachten met de backspace toets, of met muisklikk
en voor het sectienummer te komen.
Dit zal nooit lukken.
Je mag het sectienummer toch niet bewerken omdat LyX de nummering voor
zijn rekening neemt.
\end_float
en kies
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
Lists\SpecialChar ~
&\SpecialChar ~
\bar under
T
\bar default
OC\SpecialChar \menuseparator
Table\SpecialChar ~
of\SpecialChar ~
\bar under
C
\bar default
ontents
\family default
.
De woorden
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Table of Contents
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
zullen in een rechthoek verschijnen (ook wel bekend als een inzet) op de
eerste regel van het document.
\layout Standard
Dit lijkt niet erg nuttig te zijn.
Als je echter naar je
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand kijkt zul je zien dat er een inhoudsopgave is gegenereerd met daarin
de verschillende secties en subsecties.
Zoals gewoonlijk zullen veranderingen in de volgorde van de secties weerspiegel
d worden in het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand, nadat je deze vernieuwd hebt.
\layout Standard
De inhoudsopgave wordt in LyX niet afgebeeld op het scherm omdat je het
toch niet kunt bewerken.
Je kunt echter wel de inhoudsopgave in een apart venster afbeelden door
op de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
table of contents
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
inzet te klikken, of via
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
T
\bar default
able\SpecialChar ~
of\SpecialChar ~
Contents
\begin_float footnote
\layout Standard
Het menucommando werkt zelfs als je geen
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
table of contents
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
inzet in je document hebt.
\end_float
.
Dit is een erg nuttig hulpmiddel.
Je kunt het
\family sans
Table\SpecialChar ~
of\SpecialChar ~
Contents
\family default
-venster gebruiken om door je document te manoeuvreren.
Als je op een (sub)sectie-titel in het
\family sans
Table\SpecialChar ~
of\SpecialChar ~
Contents
\family default
-venster klikt zal deze doen oplichten en de cursor in het LyX scherm naar
die plek in het document verplaatsen.
Je kunt ook de pijltjestoetsen gebruiken om naar boven of beneden te bewegen
in de inhoudsopgave.
Je zult het daarom misschien handig vinden om dit venster open te houden
gedurende een LyX sessie.
\layout Standard
Om de inhoudsopgave te verwijderen kun je de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
table of contents
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
markering met de delete toets verwijderen net zoals je dat bij een gewone
letter zou doen.
\layout Standard
\series bold
Oefening
\series default
: Herstel de inhoudsopgave in
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\layout Chapter
Wiskundige Uitdrukkingen Gebruiken
\layout Standard
LaTeX wordt door menig wetenschapper gebruikt omdat de vergelijkingen er
in de uitvoer fantastisch uitzien en omdat je ze kunt maken zonder gebruik
te hoeven maken van de toetscombinaties die je bij veel tekstverwerkers
en hun vergelijkingseditors nodig hebt.
Vele van deze wetenschappers zijn echter gefrustreerd omdat het schrijven
van een vergelijking in LaTeX meer weg heeft van programmeren dan van schrijven.
LyX lost dit probleem op een elegante manier op.
Als je met LaTeX bekend bent zul je zien dat alle wiskunde codes van LaTeX
gewoon gebruikt kunnen worden, maar dat ze verschijnen op een WYSIWYG manier.
Indien je echter nog nooit eerder met LaTeX hebt gewerkt, stelt het
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Math Panel
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
je in staat snel en gemakkelijk professioneel-uitziende vergelijkingen
te produceren
\begin_float footnote
\layout Standard
Lyx kan niet controleren of de vergelijking die je invoert
\emph on
correct
\emph default
is.
Sorry.
\end_float
.
\layout Section
Math Modus
\layout Standard
Typ ergens in je LyX document:
\layout LyX-Code
Ik hou van wat Einstein zei, E=mc^2, omdat het zo eenvoudig is.
\layout Standard
Zelfs in het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand ziet die vergelijking er niet echt goed uit; er is geen spatiring
tussen de letters en het gelijkheidsteken, en je zou graag een superscript
gebruiken voor de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Die slechte opmaak kwam omdat we LyX niet verteld hadden dat we een wiskundige
uitdrukking schreven, waardoor het de vergelijking als gewone tekst weergaf.
\layout Standard
Wiskundige uitdrukkingen worden geschreven in Mathed, ook gekend als Math
modus.
Om de math modus te starten, klik je simpelweg op de knop in de werkbalk
waarop in het blauw
\begin_inset Formula \( \frac{a+b}{c} \)
\end_inset
staat.
LyX zal dan een klein blauw vierkant openen met een paarse rechthoek er
omheen.
Het blauwe vierkant is het
\emph on
invoegpunt
\emph default
, wat aangeeft dat je je in Mathed bevindt.
LyX heeft de cursor in het blauwe vierkant geplaatst, dus je kunt
\family sans
\family typewriter
E=mc^2
\family default
gewoon nogmaals intypen.
De uitdrukking wordt blauw weergegeven en het blauwe vierkant verdwijnt
zodra het invoegpunt niet leeg is.
Typ nu
\family sans
Esc
\family default
om Mathed te verlaten (Noot: door nogmaals klikken op de math knop verlaat
je Mathed
\emph on
niet
\emph default
).
De paarse rechthoek verdwijnt en de cursor bevindt zich rechts van de uitdrukki
ng.
Als je nu iets invoert, verschijnt het weer als gewone tekst.
\layout Standard
Bekijk nu het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand.
(In de statusbalk zie je dat LyX het programma LaTeX opstart om het
\family typewriter
dvi
\family default
-bestand te maken).
Merk op dat de vergelijking nu netjes is opgemaakt, met spatiring tussen
de letters en het gelijkheidsteken, en de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in superscript.
In de Math modus worden letters als variabelen genterpreteerd en cursief
weergegeven.
Cijfers blijven gewoon cijfers.
\layout Standard
Mathed is nogmaals een voorbeeld van de WYSIWYM filosofie.
In LaTeX schrijf je een wiskundige uitdrukking door gebruik te maken van
tekst en codes zoals
\backslash
sqrt.
Dit kan frustrerend zijn omdat je niet kunt zien hoe de uitdrukking eruit
ziet tot je het bestand door LaTeX laat interpreteren.
Je verspilt dan tijd met het zoeken naar ontbrekende haakjes of andere
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
bugs
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Anderzijds probeert LyX niet de uitdrukking perfect weer te geven (WYSISWYG)
maar geeft het je een goed idee hoe de uitdrukking eruit zal zien.
LaTeX zorgt verder voor de professionele opmaak.
In 99% van de gevallen hoef je verder niets meer te veranderen aan de fontgroot
te of spatiring.
Hierdoor (we vallen in herhaling - sorry) kun je je concentreren op de
inhoud van je wiskundige uitdrukkingen in de plaats van de opmaak ervan.
\layout Section
Navigeren in een Vergelijking
\layout Standard
Laten we nu een keer
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset
veranderen in
\begin_inset Formula \( E=1+mc^{2} \)
\end_inset
.
Gebruik de pijltjestoetsen om de cursor in de vergelijking te zetten.
Merk op dat de paarse rechthoek weer verschijnt als je in de vergelijking
zit, om aan te geven dat je je wederom in Mathed bevindt.
Gebruik nu
\family sans
Links
\family default
of
\family sans
Rechts
\family default
om de cursor voorbij het gelijkheidsteken te plaatsen, en typ dan
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
1+
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Gebruik nu opnieuw de pijltjestoetsen om de uitdrukking te verlaten of
druk op
\family sans
Esc
\family default
, waarna de paarse rechthoek zal verdwijnen.
Veel mensen vinden de pijltjestoetsen handig om mee te werken, maar je
kunt ook gewoon ergens in de uitdrukking klikken en Mathed starten.
\layout Standard
Buiten de hieronder beschreven speciale toetsen, is het typen in de math
modus hetzelfde als het bewerken van gewone tekst.
Gebruik
\family sans
Delete
\family default
(of
\family sans
Backspace
\family default
) om iets te verwijderen.
Selecteer tekst via de pijltjestoetsen (samen met de
\family sans
Shift
\family default
-toets) of met behulp van de muis.
Zowel
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
U
\bar default
ndo
\family default
als knippen en plakken werkt in de math modus.
Voor n ding moet je opletten: als je je net buiten een Mathed uitdrukking
bevindt en je drukt op
\family sans
Delete
\family default
(of
\family sans
Backspace
\family default
), dan verwijder je de gehele uitdrukking.
Gelukkig kun je dit met
\family sans
Undo
\family default
ongedaan maken.
\layout Standard
Wat gedaan als je
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset
wil veranderen naar
\begin_inset Formula \( E=mc^{2.5}+1 \)
\end_inset
? Je kunt opnieuw gebruik maken van de muis om de cursor op de juiste plaats
te zetten.
Je kunt echter ook gebruik maken van de pijltjestoetsen.
Als de cursor zich juist achter de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
c
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
bevindt maar voor de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, dan brengt een druk op
\family sans
Omhoog
\family default
je op dezelfde hoogte als de exponent, juist voor de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Voeg nu
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
.5
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
toe.
Als je nu op
\family sans
Omlaag
\family default
drukt, kom je terug op het normale niveau.
Zelfs als je op een willekeurige plaats in de exponent op
\family sans
Omlaag
\family default
drukt, zal de cursor zich juist na de exponent bevinden (waar je dan
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
+1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
kunt intypen).
\layout Standard
Je kunt ook
\family sans
Spatie
\family default
gebruiken om te navigeren in de uitdrukking.
Als je je momenteel in een Mathed structuur (subscript, superscript, breuk,
vierkantswortel, afbakeningen of matrix, die allemaal behandeld worden
in de volgende secties) bevindt, dan zal het indrukken van de
\family sans
Spatie
\family default
de cursor verplaatsen tot voorbij die structuur, maar nog wel binnen Mathed.
Dus als de cursor zich ergens in het superscript bevindt zal het indrukken
van de
\family sans
Spatie
\family default
tot gevolg hebben dat de cursor terug op het normale niveau terechtkomt,
juist achter het superscript.
Dit betekent dat je
\begin_inset Formula \( E=mc^{1+x}-2 \)
\end_inset
kunt intypen zonder de muis of de pijltjestoetsen te gebruiken, een werkwijze
die je hoogstwaarschijnlijk zal prefereren wanneer je meer ervaring hebt.
Zorg er wel voor dat je geen
\family sans
Spatie
\family default
typt tussen de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en het plusteken, anders verlaat je het superscript.
Op een plaats waar het indrukken van
\family sans
Spatie
\family default
geen zin heeft (bijvoorbeeld tussen de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
m
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
c
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
), zal dit geen gevolg hebben
\begin_float footnote
\layout Standard
\family sans
Spatie
\family default
en
\family sans
Tab
\family default
worden niet gebruikt voor extra witruimte tussen delen van een vergelijking.
Witruimte is een onderdeel van letterzetting, wat betekent dat je dit aan
LyX (LaTeX) moet overlaten (Zie sec.
2.1.3).
Als je hier geen vrede mee kan nemen, dan bestaan er manieren om de witruimte
te manipuleren.
Meer hierover vindt je in de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
--- maar wacht met het aanpassen van de witruimte tot de inhoud van je
document afgewerkt is.
\end_float
.
\layout Standard
Merk op dat wanneer je een uitdrukking invoert en die daarna weer verlaat
met
\family sans
Esc
\family default
, er geen
\family sans
Spatie
\family default
achter de uitdrukking zal staan.
Dit is gewenst wanneer je daarna een punt of een komma typt, maar wanneer
je een woord na de formule wilt plaatsen, moet je expliciet
\family sans
Spatie
\family default
indrukken na het verlaten van Mathed.
Een eenvoudiger manier is het indrukken van
\family sans
Spatie
\family default
wanneer de cursor zich aan het einde van een Mathed uitdrukking bevindt.
Hierdoor verlaat je Mathed en wordt er een
\family sans
Spatie
\family default
geplaatst na de uitdrukking.
Op deze manier kun je dan schrijven:
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset
is mijn favoriete uitdrukking
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in plaats van
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset
is mijn favoriete uitdrukking
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Section
Exponenten en Indices
\layout Standard
Een exponent kan worden ingevoegd vanuit het
\family sans
\bar under
M
\bar default
ath
\family default
menu, maar het is echter eenvoudiger om een karet
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
^
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te typen.
LyX plaatst dan een invoegpunt (herinner je je het blauwe vierkant?) in
het superscript waardoor alles wat daaropvolgend ingetypt wordt, in het
superscript en in een kleiner lettertype gezet wordt.
Totdat een
\family sans
Spatie
\family default
wordt ingedrukt (of
\family sans
een Esc
\family default
om Mathed helemaal te verlaten), zal alles wat je intypt in het superscript
komen.
\layout Standard
Een subscript (index) is net zo eenvoudig; begin met het typen van een underscor
e,
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
_
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Subscript of superscript kan bestaan in zowel sub- als superscript.
Bijvoorbeeld:
\begin_inset Formula \( A_{a_{0}+b^{2}}+C^{a_{0}+b^{2}} \)
\end_inset
.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Plaats vergelijking 1 van
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
in math modus.
\layout Section
Het
\family sans
Math Panel
\layout Standard
Het
\family sans
Math Panel
\family default
is handig om symbolen in te voeren of vele ingewikkelde Mathed functies
te gebruiken.
Veel van deze functies kunnen worden verkregen door middel van het toetsenbord
of het
\family sans
\bar under
M
\bar default
ath
\family default
menu.
We gaan ons echter concentreren op het
\family sans
Math Panel
\family default
, gewoon om je te laten weten hoe het in mekaar zit.
De toetscombinaties kun je later uit andere handleidingen leren (hint,
hint).
Open dus het
\family sans
Math Panel
\family default
en laat het open terwijl je dit onderdeel leest.
\layout Subsection
Griekse Symbolen
\layout Standard
Als je klikt op de knop met het opschrift
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( \Gamma \rho \varepsilon \varepsilon \kappa \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
, krijg je een menu waar je een Griekse letter uit kunt kiezen die dan ter
hoogte van de cursor geplaatst zal worden.
Merk op dat er een aantal varianten zijn van epsilon, pi, phi, theta en
sigma.
Handig: wanneer je tekst aan het intypen bent, en je kiest iets van het
\family sans
Math Panel
\family default
, wordt Mathed automatisch geopend.
\layout Standard
Vier andere knoppen aan de onderkant van het Math Panel geven je toegang
tot een ruim assortiment aan symbolen die in de wiskunde gebruikt worden:
verschillende pijlen, relaties, operatoren, en sommen en integralen.
Merk op dat je via subscript en superscript de boven- en onder-limieten
van sommen en integralen kunt definieren.
De laatste knop is de beruchte
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
overige
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(Miscellaneous).
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
Nothing you can do that can't be done\SpecialChar \ldots{}
All you need is
\begin_inset Formula \( \heartsuit \)
\end_inset
.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
\layout Subsection
Vierkantswortels, accenten en afbakeningen
\layout Standard
Om een vierkantswortel in te voeren, klik je simpelweg op de knop met een
vierkantswortel erop afgebeeld.
De vierkantswortel verschijnt, en de cursor bevindt zich in een nieuw invoegpun
t onder de vierkantswortel.
Je kunt nu invoeren wat je maar wilt: variabelen, getallen, andere vierkantswor
tels, breuken enz.
LyX zal automatisch de grootte van de vierkantswortel aanpassen, zodat
alles wat eronder zit erin past.
\layout Standard
Een accent plaatsen boven een enkel karakter (
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{v} \)
\end_inset
) of een groep van karakters\SpecialChar ~
(
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{a+b} \)
\end_inset
) gebeurt op dezelfde manier.
Klik op de
\family sans
Decoratie
\family default
knop: een blauwe rechthoek met een zwarte tilde\SpecialChar ~
(~) erboven.
Het
\family sans
Decoratie
\family default
venster zal nu verschijnen.
Klik nu op een decoratie, waardoor LyX deze zal afbeelden met een invoegpunt
eronder (of erboven).
Typ nu wat je op die plek wilt hebben gevolgd door een
\family sans
Spatie
\family default
om de decoratie te
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
verlaten
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Standard
Afbakeningen zoals ronde haakjes, vierkante haakjes en accolades werken
op een gelijkaardige manier maar zijn iets ingewikkelder.
Druk op de
\family sans
Afbakenings
\family default
knop: een blauw vierkant omringt door zwarte vierkante haakjes.
Hierdoor verschijnt het
\family sans
Afbakenings
\family default
(Engels: Delimiter) venster.
Klik op een linkse afbakening met de
\emph on
linker muisknop
\emph default
en een rechtse afbakening met de
\emph on
rechter muisknop
\emph default
(Je kunt ook gebruik maken van de optieknoppen waarnaast
\family sans
Links
\family default
en
\family sans
Rechts
\family default
staat, waarna je een afbakening kiest met de
\emph on
linker muisknop
\emph default
).
Je huidige keuze van afbakening wordt getoond op een knop in de rechter
bovenhoek van het venster.
De standaardwaarde is een paar ronde haakjes, maar via de selectiemethode
kun je een paar vierkante haakjes of een rond haakje en een vierkant haakje
kiezen, je kunt zelfs voor het lege vierkant opteren om iets als
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( a \)
\end_inset
=
\begin_inset Formula \( \left\langle 7\right. \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
te verkrijgen (de lege afbakening wordt in LyX getoond als een gebroken
zwarte lijn, maar wordt niet getoond in de uitvoer).
\layout Standard
Wanneer je de afbakening gekozen hebt, klik dan op
\family sans
OK
\family default
het in te voegen (of druk op
\family sans
Apply
\family default
wanneer je het venster wil openlaten voor de volgende keer).
Als je lui bent, kun je ook de eigenlijke haakjes intypen in Math mode,
in plaats van het
\family sans
Afbakenings
\family default
venster te gebruiken.
De haakjes zullen echter van dezelfde grootte zijn als normale tekst en
zullen er slecht uitzien wanneer er zich een grote breuk of matrix tussen
de haakjes bevindt.
Het gebruik van het
\family sans
Afbakenings
\family default
venster garandeert dat de grootte van de haakjes gebaseerd is op wat er
zich tussen hen bevindt.
\layout Standard
Je kunt ook afbakeningen, vierkantswortels of decoraties plaatsen op al
bestaande tekst.
Selecteer het deel van de formule dat je wilt aanpassen, en klik dan op
de knop naar keuze in het
\family sans
Math Panel
\family default
.
Probeer zo de tweede wet van Newton van scalaire naar vectorile vorm te
veranderen (
\begin_inset Formula \( f=ma \)
\end_inset
naar
\begin_inset Formula \( \overrightarrow{f}=m\overrightarrow{a} \)
\end_inset
).
Zodra je over matrices hebt geleerd zal je op deze manier ook de haakjes
om een matrix zetten.
\layout Subsection
Breuken
\layout Standard
Breuken zijn heel makkelijk in Mathed.
Klik simpelweg op de
\family sans
breuken
\family default
knop in het Math Panel: een breukstreep met een blauw vierkant in de teller
en de noemer.
LyX plaatst twee invoegpunten in een breuk.
Zoals verwacht kun je de pijltjestoetsen of de muis gebruiken om binnen
de breuk te manoeuvreren.
Klik op het bovenste vierkant en typ dan
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Druk nu op
\family sans
Omlaag
\family default
en typ dan
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Je hebt net een breuk gemaakt! Natuurlijk kun je van alles in de twee vakjes
invoeren: variabelen met exponenten, vierkantswortels, andere breuken,
wat je maar wilt.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Plaats vergelijking 2 van
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
in math modus.
\layout Subsection
TeX modus: Limieten, log, sin, en andere
\layout Standard
Aangezien letters in math modus gezien worden als variabelen, denkt LyX
dat je een product van drie variabelen:
\emph on
s
\emph default
,
\emph on
i
\emph default
en
\emph on
n
\emph default
ingeeft wanneer je
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
typt in math modus.
Deze drie letters verschijnen in het cursief, terwijl je het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in Roman lettertype wou.
Ook zal LyX geen spatie plaatsen tussen
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
en
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
(het intypen van Spatie verlaat math modus).
Hoe krijg je dan
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( \sin x \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in plaats van
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( sinx \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
?
\layout Standard
Klik op
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in de
\family sans
Functies
\family default
(
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\family sans
Functions
\family default
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
) lijst van het
\family sans
Math Panel
\family default
.
Het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
verschijnt dan in het rood, in Roman lettertype, ook wel bekend als TeX
modus.
Het hele woord wordt gezien als n symbool.
Wanneer je dus
\family sans
Backspace
\family default
indrukt, wordt het hele woord verwijderd.
Typ nu
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
in, hetgeen in blauw cursief verschijnt, zoals verwacht in Mathed.
In het
\family sans
dvi
\family default
bestand is de letterzetting van de uitdrukking correct.
Probeer het maar.
\layout Standard
Andere codes die je in TeX modus moet invoeren, gebruik makend van de
\family sans
Functies
\family default
lijst, omvatten de andere trigonometrische functies en hun inversen, hyperbolis
che functies, logaritmen, limieten en een heleboel andere.
Deze functies kunnen worden voorzien van sub- en superscripts, belangrijk
voor dingen als
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( \cos ^{2}\theta \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
of
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( \lim _{n\rightarrow \infty } \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Plaats vergelijking 3 van
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
in math modus.
\layout Subsection
Matrices
\begin_inset LatexCommand \label{Matrices}
\end_inset
\layout Standard
Klik op de
\family sans
matrix
\family default
knop in het
\family sans
Math Panel
\family default
.
Het Matrix venster heeft twee schuifknoppen waarmee je het aantal rijen
en kolommen van je matrix kunt kiezen.
Kies rijen en kolommen en druk op
\family sans
Apply
\family default
of
\family sans
OK
\family default
.
LyX toont dan invoegpunten in een
\begin_inset Formula \( 2\times 3 \)
\end_inset
matrix.
Zoals gewoonlijk kun je een willekeurige Mathed uitdrukking (een vierkantsworte
l, een andere matrix, etc.) plaatsen in elk invoegpunt.
Indien je dat wilt kun je ook enkele invoegpunten leeg laten.
\layout Standard
\family sans
Tab
\family default
kan gebruikt worden om door de verschillende kolommen te bewegen.
Je kunt echter ook de pijltjestoetsen gebruiken: op
\family sans
Rechts
\family default
drukken aan het einde van een vakje verplaatst je naar het volgende vakje,
\family sans
Omlaag
\family default
verplaatst je naar de volgende rij, etc.
\layout Standard
Raadpleeg de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
om te weten te komen hoe je de horizontale alignering van elke kolom kunt
aanpassen, en hoe je de verticale positionering van de hele matrix kunt
veranderen.
Merk op dat indien je een tabel wilt maken die tekst bevat, je beter gebruik
kunt maken van de fantastische tabelondersteuning van LyX, in plaats van
tekst in een matrix proberen te schrijven.
\layout Subsection
Weergave Modus
\layout Standard
Alle uitdrukkingen die we tot nu toe gemaakt hebben, bevonden zich op dezelfde
regel als de tekst die ervoor en erachter stond, ook gekend als inline
uitdrukkingen.
Dit is uitstekend voor korte, eenvoudige uitdrukkingen, maar wanneer je
grotere uitdrukking gaat construeren, kun je ze beter in weergave modus
schrijven.
Daarenboven, enkel uitdrukkingen in weergave modus kunnen van een label
en een nummer voorzien worden (zie de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
).
Multi-lijn vergelijkingen (zie Sec.
\begin_inset LatexCommand \ref{multi-lijn verg}
\end_inset
)moeten zelfs in de weergave modus geschreven worden.
\layout Standard
Klik op de
\family sans
weergave
\family default
knop in het
\family sans
Math Panel
\family default
, voorgesteld door een aantal lijnen tekst onder en boven een gecentreerd
blauw vierkant.
LyX opent een invoegpunt, maar het invoegpunt bevindt zich op een nieuwe
regel, en is gecentreerd op die regel.
Typ nu een uitdrukking en start LaTeX om het resultaat te zien.
De weergave knop is eigenlijk een aan/uit schakelaar; gebruik het nu om
een aantal van je uitdrukkingen naar weergave modus om te zetten en omgekeerd.
\layout Standard
Weergave modus verschilt hier en daar van de gewone Mathed:
\layout Itemize
Het standaard font is groter voor enkele symbolen zoals
\begin_inset Formula \( \sum \)
\end_inset
en
\begin_inset Formula \( \int \)
\end_inset
\layout Itemize
Sub- en superscripts voor limieten en sommen (maar niet voor integralen)
worden onder in plaats van naast de symbolen geplaatst
\layout Itemize
Tekst is gecentreerd
\layout Standard
Buiten deze verschillen echter komen uitdrukkingen in weergave modus en
inline uitdrukkingen grotendeels overeen.
\layout Standard
Een laatste opmerking over de letterzetting van een vergelijking in weergave
modus: let op of je je vergelijking wel in een nieuwe paragraaf wilt plaatsen
of niet.
Wanneer je vergelijking zich in het midden van een zin of een paragraaf
bevindt, druk dan niet op
\family sans
Return
\family default
.
Als je dat doet wordt de tekst achter de vergelijking als een nieuwe paragraaf
beschouwd en zal dan ook worden ingesprongen.
Dit is waarschijnlijk niet wat je wilt.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Plaats de verschillende vergelijkingen van
\family typewriter
nl_voorbeeld_ruw.lyx
\family default
in weergave modus en bekijk hoe de opmaak verandert.
\layout Standard
\series bold
Oefening:
\series default
Door gebruik te maken van de verschillende hulpmiddelen die je in dit deel
hebt leren kennen, zou je nu in staat moeten zijn een uitdrukking zoals
de volgende te schrijven:
\begin_inset Formula \[
f(x)=\left\{ \begin{array}{cc}
\log _{8}x & x>0\\
0 & x=0\\
\sum ^{5}_{i=1}\alpha _{i}+\sqrt{-\frac{1}{x}} & x<0
\end{array}\right. \]
\end_inset
\layout Section
Multi-lijn vergelijkingen
\begin_inset LatexCommand \label{multi-lijn verg}
\end_inset
\layout Standard
Probeer de volgende vergelijking te construeren en kijk dan naar het resultaat
in het
\family sans
dvi
\family default
bestand.
Je zal twee afzonderlijke vergelijkingen in weergave modus moeten invoeren.
\begin_inset Formula \[
x=y+y+y+y+y\]
\end_inset
\layout Standard
\begin_inset Formula \[
=5y\]
\end_inset
\layout Standard
Dit lijkt nergens op! Als je twee of meer opeenvolgende vergelijkingen schrijft,
zouden ze er veel beter uitzien als de gelijkheidstekens gealigneerd waren;
vooral wanneer de tweede vergelijking geen linker lid heeft.
In LyX kun je multi-lijn vergelijkingen schrijven en controle hebben over
de alignering.
\layout Standard
\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
x & = & y+y+y+y+y\\
& = & 5y
\end{eqnarray*}
\end_inset
\layout Standard
Dit zit er
\emph on
veel
\emph default
beter uit! De gelijkheidstekens zijn gealigneerd, en er is minder verticale
spatiring tussen de vergelijkingen.
\layout Standard
Om een multi-lijn vergelijking te beginnen open je een Mathed uitdrukking
in weergave modus en druk
\family sans
je C-Return
\family default
.
Lyx drukt dan twee regels af, elk met drie lege invoegpunten.
Zoals bij matrices kun je de muis, de pijltjestoetsen of Tab gebruiken
om te manoeuvreren tussen de invoegpunten.
Probeer de bovenstaande multi-lijn vergelijking te reproduceren.
Merk op dat het toegelaten is in een multi-lijn vergelijking n of meer
invoegpunten leeg te laten.
Dit kan handig zijn voor voorbeelden zoals de bovenstaande, of om zeer
lange vergelijkingen over meerdere regels te verdelen zoals:
\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
x & = & a+b+c+d\\
& & +e+f+g
\end{eqnarray*}
\end_inset
\layout Standard
LyX aligneert het tweede (centrale) veld van elke regel, dus meestal plaats
je daar gelijkheidstekens of andere relationele operatoren, maar je kunt
er in principe van alles neerzetten.
Gebruik echter geen multi-lijn vergelijking om een array op te bouwen;
gebruik daarvoor een matrix (zie Sec.
\begin_inset LatexCommand \ref{Matrices}
\end_inset
).
\layout Standard
Als je nog een langere set van vergelijkingen wil, gebruik dan
\family sans
C-Return
\family default
om een nieuwe regel met drie lege invoegpunten te krijgen.
Als je je nog niet aan het einde van de regel bevindt wanneer je dit doet,
zal het resterende deel op de volgende regel worden gezet.
Als je op
\family sans
C-Return
\family default
drukt wanneer je reeds een multi-lijn vergelijking (op n regel) geschreven
hebt, zal de hele vergelijking in het eerste veld worden geplaatst.
Plaats de cursor voor het gelijkheidsteken en druk op
\family sans
C-Tab
\family default
om het naar het tweede veld te verplaatsen.
Positioneer de cursor dan achter het gelijkheidsteken en druk nogmaals
op
\family sans
C-Tab
\family default
; het rechter lid van de vergelijking wordt nu naar het derde veld verplaatst.
Probeer nu
\begin_inset Formula \( E=mc^{2} \)
\end_inset
om te vormen tot
\begin_inset Formula \begin{eqnarray*}
E & = & mc^{2}\\
& = & mc\times c
\end{eqnarray*}
\end_inset
\layout Standard
Als je teveel regels geschreven hebt, plaats de cursor dan op het einde
van een regel en gebruik
\family sans
M-e\SpecialChar ~
k
\family default
om de volgende regel te verwijderen.
Dit verwijdert de linefeed en voegt de volgende regel (alle drie de invoegpunte
n) toe aan de huidige.
Als de volgende regel leeg is, wordt deze domweg verwijderd.
Opgelet: het gebruik van
\family sans
M-e k
\family default
wanneer je je niet op het einde van een regel bevindt, kan vreemde gevolgen
hebben.
\layout Section
Meer Wiskundige Dingen
\layout Standard
Mathed kan nog veel meer.
Ondertussen ben je vertrouwd met de basis dus we verwijzen je naar de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor tips hoe je:
\layout Itemize
Uitdrukkingen kunt voorzien van een label en een nummering
\layout Itemize
Lettertypes kunt veranderen, bv.
vette tekst in een uitdrukking plaatsen.
Merk op dat het drukken op de
\family sans
math
\family default
knop in de werkbalk wanneer je je al in Mathed bevindt, je toelaat tekst
in het Roman lettertype te schrijven, tot je op een (niet-beschermde) spatie
typt.
\layout Itemize
Fontgroottes en spatiring naar je hand kunt zetten binnen een uitdrukking.
(Doe dit soort dingen echter pas bij de laatste kladversie!)
\layout Itemize
Macros kunt schrijven.
Deze zijn zeer krachtig, omdat je ze slechts n keer hoeft te definieren
aan het begin van je document, en je ze daarna overal kunt gebruiken in
dat document.
Als je de definitie van een macro verandert zal die verandering overal
in het document worden doorgevoerd.
Macros kunnen zelfs voorzien worden van argumenten.
\layout Itemize
Nog veel meer dingen kunt doen waarvoor we de tijd niet hadden om ze te
vermelden in deze
\emph on
Tutorial
\emph default
.
\layout Chapter
Overige
\layout Section
Andere belangrijke mogelijkheden van LyX
\layout Standard
We hebben nog niet alle mogelijkheden van LyX behandeld en we zullen dat
hier ook niet doen.
Zie zoals gewoonlijk de
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
voor meer informatie.
De precieze werking van elk menu-onderdeel wordt beschreven in de
\emph on
Referentiehandleiding
\emph default
.
We zullen hier alleen nog een aantal dingen noemen die LyX kan doen\SpecialChar \ldots{}
\layout Itemize
LyX heeft WYSIWYG ondersteuning voor tabellen.
Gebruik
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
Ta
\bar under
b
\bar default
le
\family default
om een tabel in te voegen.
Klik met de
\emph on
rechter
\emph default
muisknop op de tabel om een
\family sans
Table\SpecialChar ~
Layout
\family default
popup-venster te krijgen waar je de tabel uitgebreid mee kunt bewerken.
\layout Itemize
LyX ondersteunt het invoegen van figuren in PostScript formaat (of ruwe
LaTeX) binnen documenten.
(Je raadt het al:
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
Fi
\bar under
g
\bar default
ure
\family default
.
Klik vervolgens op het figuur om het bestand te kiezen, het te roteren,
de schaal te veranderen enz.) Tabellen en figuren kunnen onderschriften
hebben en LyX zal automatisch een lijst van tabellen en figuren genereren.
\layout Itemize
Versiecontrole wordt ondersteund via RCS (doe
\family typewriter
man rcsintro
\family default
voor meer informatie).
\layout Itemize
LyX is zwaar configureerbaar.
Alles, van hoe het LyX venster er uit ziet tot hoe de uitvoer er uit ziet,
kan op verschillende wijzen worden geconfigureerd.
Dit wordt grotendeels gedaan door het bewerken van het
\family typewriter
lyxrc
\family default
bestand
\begin_float footnote
\layout Standard
Momenteel moet je het
\family typewriter
lyxrc
\family default
-bestand met een tekst editor bewerken.
De ontwikkelaars hopen een grafisch configuratie hulpmiddel te ontwikkelen
binnen LyX.
Dit is in deze versie al grotendeels gedaan.
\end_float
.
Kijk voor informatie hierover bij
\family sans
\bar under
H
\bar default
elp\SpecialChar \menuseparator
\bar under
C
\bar default
ustomization
\family default
.
\layout Itemize
LyX wordt door een team van programmeurs in vijf continenten ontwikkeld.
Daarom heeft LyX een betere ondersteuning voor niet-Engelse talen (zoals
Nederlands, Duits, Grieks, Tsjechisch, Turks\SpecialChar \ldots{}
) dan veel andere tekstverwerkers.
Je kunt documenten in andere talen schrijven maar je kunt LyX ook zo configurer
en dat het de menu's en foutmeldingen weergeeft in een andere taal.
\layout Itemize
De menus van LyX ondersteunen toetscombinaties.
Dat betekent dat je een bestand kunt openen via
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
O
\bar default
pen,
\family default
of door
\family sans
M-F
\family default
te typen gevolgd door een
\family sans
O
\family default
.
Toetscombinaties kunnen ook worden geconfigureerd (er bestaan zelfs toetscombin
aties voor enkele van de menus die vanuit het Engels zijn vertaald).
Meer informatie vind je via
\family sans
\bar under
H
\bar default
elp\SpecialChar \menuseparator
\bar under
C
\bar default
ustomization\SpecialChar \@.
\layout Itemize
LyX kan LaTeX documenten inlezen.
Zie sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:relyx}
\end_inset
.
\layout Itemize
Controleer de spelling van je document met
\family sans
\bar under
E
\bar default
dit\SpecialChar \menuseparator
\bar under
S
\bar default
pellchecker
\family default
.
\begin_float footnote
\layout Standard
Merk op dat de spellingscontrole werkt vanaf het punt waar de cursor zich
op dat moment bevindt tot aan het einde van het document.
\end_float
\layout Section
LyX voor LaTeX Gebruikers
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:latexgebruikers}
\end_inset
Als je niets van LaTeX afweet, hoef je dit onderdeel niet te lezen.
Je zou echter LaTeX kunnen willen
\emph on
leren
\emph default
, en daarom deze sectie wel wensen te lezen.
De meeste mensen die met LyX beginnen zijn echter wel bekend met LaTeX.
Als jij zo iemand bent zul je je misschien afvragen of LyX werkelijk alles
kan doen wat LaTeX ook kan.
Een kort antwoord zou zijn dat LyX zo goed als alles kan wat LaTeX ook
kan maar dat het het schrijven van een document in LaTeX enorm vereenvoudigt.
Er zullen enkele ergernissen zijn bij het converteren van oude LaTeX documenten
, maar komende versies van LyX zullen dit soort problemen oplossen.
\layout Standard
Omdat dit slechts een tutorial is zullen we alleen dingen bespreken die
nieuwe LyX gebruikers interessant zullen vinden.
Omdat we de
\emph on
Tutorial
\emph default
kort willen houden zullen we hier slechts minimaal informatie verstrekken.
De
\emph on
Gebruikshandleiding
\emph default
heeft veel meer informatie over de verschillen tussen LyX en LaTeX en hoe
je verschillende handigheidjes van LaTeX in LyX kunt doen.
\layout Subsection
TeX Modus
\layout Standard
Alles wat je in TeX-modus kunt invoeren zal rechtstreeks naar LaTeX worden
gevoerd en zal in rood op het scherm verschijnen.
Je komt in de TeX-modus via
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout\SpecialChar \menuseparator
Te
\bar under
X
\bar default
Style
\family default
of door op de rode TeX schakelknop op de knoppenbalk te drukken.
\layout Standard
In Mathed, wordt TeX-modus op een iets andere manier behandeld.
Je komt in TeX-modus door een backslash te typen.
Deze wordt dan niet getoond, maar alles wat je hierna typt is rood van
kleur.
Je verlaat de TeX-modus door een spatie te typen, of een andere niet-alfabetisc
h teken zoals een nummer, een underscore, een karet, of haakjes.
Zodra je TeX-modus verlaat zal LyX het, indien het de TeX code die je zojuist
hebt ingevoerd kent, omzetten in WYSIWYM.
Dus als je in Mathed
\family typewriter
\backslash
gamma
\family default
typt, en vervolgens een spatie, zal LyX de rode
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
gamma
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
veranderen in een blauwe
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
\begin_inset Formula \( \gamma \)
\end_inset
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
Dit werkt voor bijna alle eenvoudige math-macros.
Merk op dat functies als
\family typewriter
\backslash
sin
\family default
rood zullen blijven omdat deze al WYSIWYM zijn.
Deze manier van invoeren kan sneller zijn dan het gebruik van het
\family sans
Math\SpecialChar ~
Panel
\family default
, en het zal in het bijzonder gemakkelijk zijn voor ervaren LaTeX gebruikers.
\layout Standard
Als speciaal geval, indien je een haakje in Mathed's TeX-modus typt zal
Mathed het beginhaakje
\emph on
en
\emph default
het eindehaakje in rood zetten, je vervolgens uit de TeX modus halen en
de cursor tussen de haakjes zetten.
Dit maakt het eenvoudig codes in te voeren die Mathed niet kent en die
een argument nodig hebben.
\layout Standard
LyX kan (nog?) niet alles doen wat LaTeX kan.
Sommige bijzondere functies worden in het geheel niet ondersteund, terwijl
andere wel werken maar niet WYSIWYM zijn.
TeX-modus geeft gebruikers de volledige flexibiliteit van LaTeX terwijl
het alle gemak van LyX biedt zoals de WYSIWYG math functies, tabellen en
bewerken.
LyX zou nooit elk LaTeX pakket kunnen ondersteunen.
Echter, door
\family typewriter
\backslash
usepackage{foo}
\family default
in de preambule (zie Sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:preambule}
\end_inset
) te typen kun je elk pakket gebruiken dat je wilt, alhoewel je geen WYSIWYG
ondersteuning voor de mogelijkheden van dat pakket zult hebben.
\layout Subsection
LaTeX Documenten Importeren---
\family typewriter
reLyX
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:relyx}
\end_inset
Je kunt een LaTeX bestand in LyX importeren via het menu
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
I
\bar default
mport\SpecialChar \menuseparator
LaTeX
\family default
.
Dit zal een Perl script aanroepen genaamd
\family typewriter
reLyX
\family default
.
Dit script zet een bestand genaamd
\family typewriter
foo.tex
\family default
om in het bestand
\family typewriter
foo.lyx
\family default
en opent dit vervolgens.
Als de omzetting niet lukt, kun je proberen
\family typewriter
reLyX
\family default
vanaf een commandoregel aan te roepen
\begin_float footnote
\layout Standard
Als LyX genstalleerd is, zal een apart programma genaamd
\family typewriter
reLyX
\family default
in dezelfde map geplaatst worden als het LyX programma.
(b.v.,
\family typewriter
/usr/local/bin/reLyX
\family default
).
\family typewriter
reLyX
\family default
vereist Perl (versie 5.002 ten tijde van dit schrijven).
\end_float
, mogelijk gebruik makend van speciale opties.
\layout Standard
\family typewriter
reLyX
\family default
zal het overgrote deel van LaTeX code omzetten, maar niet alles.
Het zal de dingen die het niet begrijpt in TeX modus zetten.
Dus na het omzetten van een bestand met
\family typewriter
reLyX
\family default
kun je uitkijken naar rode tekst en deze handmatig bewerken zodat het er
goed uitziet.
\layout Standard
\family typewriter
reLyX
\family default
heeft zijn eigen man-pagina.
Lees dit om uit te zoeken welke LaTeX codes en omgevingen niet ondersteund
worden, welke fouten er in zitten (en hoe je hier omheen kunt werken) en
hoe je de verschillende opties kunt gebruiken.
\layout Subsection
LyX Documenten naar LaTeX Converteren.
\layout Standard
Mogelijk zou je een LyX document naar een LaTeX bestand willen omzetten.
Bijvoorbeeld: een medewerker, of mede-auteur, die LyX niet heeft, zou het
willen lezen.
Dit is gemakkelijk te doen in LyX.
Selecteer
\family sans
\bar under
F
\bar default
ile\SpecialChar \menuseparator
\bar under
E
\bar default
xport\SpecialChar \menuseparator
as\SpecialChar ~
LaTeX
\family default
.
Dit zal het bestand
\family typewriter
watdanook.lyx
\family default
welke je op dat moment aan het bewerken bent, omzetten naar
\family typewriter
watdanook.tex
\family default
.
LyX maakt altijd al tijdelijke LaTeX bestanden aan als je een bestand print
of bekijkt, dus LyX is heel goed in het genereren van LaTeX code.
\layout Subsection
LaTeX Preambule
\layout Subsubsection
Document klasse
\layout Standard
Het
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout\SpecialChar \menuseparator
\bar under
D
\bar default
ocument
\family default
popup regelt een groot deel van de vele opties die je in een
\family typewriter
\backslash
documentclass
\family default
commando zou zetten.
Verander de klasse, standaard fontgrootte en papierformaat hier.
Zet elke andere optie van het
\family typewriter
\backslash
documentclass
\family default
commando in de
\family sans
E
\bar under
x
\bar default
tra\SpecialChar ~
Options
\family default
.
\layout Subsubsection
Extra Preambule Codes
\layout Standard
\begin_inset LatexCommand \label{sec:preambule}
\end_inset
Als je speciale codes in de preambule van een LaTeX bestand moet zetten,
kan je dat ook in LyX doen.
Selecteer
\family sans
\bar under
L
\bar default
ayout\SpecialChar \menuseparator
\bar under
L
\bar default
atex\SpecialChar ~
Preamble
\family default
en typ in het popupvenster.
Alles wat je invoert zal (net als in de TeX modus) rechtstreeks in LaTeX
worden gezet.
\layout Subsection
BibTeX
\layout Standard
LyX ondersteunt BibTeX.
BibTeX staat je toe een database te maken van de bibliografische referenties
die je in meerdere bestanden kunt gebruiken.
Selecteer
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
Lists\SpecialChar ~
&\SpecialChar ~
\bar under
T
\bar default
OC\SpecialChar \menuseparator
\bar under
B
\bar default
ibTeX\SpecialChar ~
Reference
\family default
om een
\family typewriter
bib
\family default
-bestand in te voegen.
Klik op de
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
BibTeX Generated References
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
knop en je zult een
\family sans
BibTeX
\family default
popup krijgen.
In het
\family sans
Database
\family default
-veld typ je wat je normaal tussen de haakjes van een
\family typewriter
\backslash
bibliography{}
\family default
commando zou typen
\begin_float footnote
\layout Standard
Net als in LaTeX moeten meervoudige bibliografien door kommas gescheiden
zijn, zonder spatiring.
\end_float
.
In het
\family sans
Style
\family default
-veld type je wat je normaal tussen de haakjes van een
\family typewriter
\backslash
bibliographystyle{}
\family default
commando zou typen.
\layout Standard
Nadat je dit gedaan hebt kun je de citaten van elke bibliografie die je
via
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
C
\bar under
i
\bar default
tation\SpecialChar ~
Reference
\family default
bijgevoegd hebt, gebruiken (zie Sectie
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:bibliografien}
\end_inset
).
LyX regelt het BibTeX gedeelte.
Vanaf LyX versie 1.0.1 laat de combo-box in het
\family sans
Citation
\family default
popup venster een lijst van alle referenties in je
\family typewriter
bib
\family default
bestand zien.
\layout Subsection
Overige
\layout Standard
Invoegen van een beveiligde spatie gebeurt met
\family sans
C-space
\family default
.
Dit zal op het scherm verschijnen als een kleine blauwe
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
u
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
.
In deze
\emph on
Tutorial
\emph default
vind je er vele.
Zie het
\family sans
\bar under
I
\bar default
nsert\SpecialChar \menuseparator
\bar under
S
\bar default
pecial\SpecialChar ~
Character
\family default
menu voor meer speciale tekens, waaronder ellipsis, geforceerde regeleinde,
en verbindingsstreepje.
\layout Section
Fouten!
\layout Standard
Soms als je een document LaTeX't zijn er foutmeldingen: LyX of LaTeX begrijpt
iets niet.
Als dit gebeurt zal LyX een foutknop maken (een rechthoek met het woord
\begin_inset Quotes eld
\end_inset
error
\begin_inset Quotes erd
\end_inset
).
Als je op deze knop drukt verschijnt er een venster met daarin de reden
van de fout.
Als het iets was wat je in LyX hebt fout gedaan, zal het een LyX fout zijn.
Deze zullen echter nauwelijks voorkomen.
Als LaTeX een probleem heeft (dit komt meestal voor bij dingen die je in
TeX-modus hebt ingevoerd) zal LyX gewoon de foutmelding van LaTeX tonen.
\the_end
|