/*     _    _____   _   _ 
 *   / _ \ \_   _/ |  \|  \
 *  / ___/   | |   | |\_|\ \
 * <_/       |_|   |_|    \_>
 *
 * PTM FAQ v1.0.6
 * 1999-2000 Przemek Borys
 * Napisane w oparciu o pierwotne FAQ Pawa Olszewskiego
 * Opis otrzymywania konta w CVS: Tomasz Koczko
 * Druga wersja polonizowania systemu: Filipa Ozimek
 * Sprawy Debianowe: Piotr Roszatycki
 * Skrypt add2ptm, sprawa .so, identyfikacja rde,
 * Jak tumaczy Info: Wojtek Kotwica
 * Ispell, skrypty i zmienne rodowiskowe: Pawe Wilk
 *
 * Spis treci:
 * 1.    Co to jest PTM?
 * 2.    Jak zainstalowa pakiet PTM u siebie? (por. te p. 18)
 * 3.    Chc przyczy si do projektu! Co zrobi?
 * 4.    O co chodzi w jzyku makr, w ktrym s pisane manuale!?
 * 5.    Przyjte konwencje tumaczenia nazw sekcji.
 * 6.    Apropos mi nie dziaa po polsku. Co zrobi?!
 * 7.    Jak wydrukowa polskie manuale w postscripcie?
 * 8.    Jak zrealizowa pomys, by nie ciga przy kadej zmianie caej
 *       paczki manuali, a tylko manuale, ktre si zmieniy?
 * 9.    Jak zainstalowa pakiet PTM na systemie Debiana?
 * 10.   Sownik
 * 11.   Odwieanie zawartoci manuali
 * 12.   Skrypty i zmienne rodowiskowe
 * 12.1  add2ptm
 * 12.2  heniu
 * 13.   Po co jest plik ispell.sprawdzane?
 * 14.   Apropos/whatis pokazuj, e jest tumaczenie, a mimo to zamiast
 *       niektrych polskich wywietlane s angielskie strony manuala. 
 *       Co zrobi?
 * 15.   Dla tumaczy: Linux czy Linuks
 * 16.   Dla tumaczy: spolszczanie nazwy X Window System
 * 17.   Identyfikacja rde
 * 18.   Instalowanie dokumentacji info
 * 19.   Dla tumaczy: na co uwaa w plikach Texinfo
 * 20.   Kwestie prawne: czy pyta autorw podrcznikw o zgod na tumaczenie?
 * Dodatek I: Literatura
 *
 */

/*
 * 1. Co to jest PTM?
 */

	Od jakiego czasu daje si zauway na wiecie adn tendencj do
lokalizowania (w tym tumaczenia) wszelkich pakietw. Do pakietw takich
nale rwnie strony podrcznika systemowego man -- potocznie "manuale".
	PTM ma na celu tumaczenie tych stron na jzyk polski. Dosownie,
PTM oznacza Projekt Tumaczenia Manuali. Koordynuj go ja, czyli Przemek
Borys <pborys@dione.ids.pl>
	Projekt powsta w okolicach wrzenia 1998 roku, najstarsze
tumaczenie, jakie udao mi si znale w bazie to 11 wrzesie 1998.
	Podobne projekty istniej na caym wiecie; wystarczy choby
przyjrze si troch anonsom na comp.os.linux.announce. Nawiasem mwic,
nasz wydaje si by na razie jednym z wikszych :)
	Pocztkowo PTM miao na celu przetumaczy standardowy zestaw
manuali z pakietu man pages. Jednak szybko okazao si, e to za mao. Wiele
z niemal we wszystkich systemach obecnych programw dostarcza swoje strony
man poza tym systemem. Dlatego w tej chwili nasze prace obejmuj waciwie
wszystko, czego przetumaczenie moe by uyteczne. Dodatkowo, poczynajc od
lipca roku 2000, PTM z inicjatywy Wojtka Kotwicy zaczyna rwnie prace nad
polonizowaniem dokumentacji info (dotyczy to przede wszystkim przypadkw,
gdzie jest ona na dzi dzie autorytatywnym rdem informacji).
	Obecnie oficjaln stron projektu jest

	http://ptm.linux.pl

/*
 * 2. Jak zainstalowa pakiet PTM u siebie?
 */

Trzeba wykona kilka krokw. Oto one:

a) Rozpakowa pakiet do katalogu z manualami, np. /usr/local/man.
   [Przemysaw Sztoch]
   man'y standardowo w RH sa w /usr/man, a nie jak napisaliscie w FAQ
   /usr/local/man.
   [koniec komentarza]
   Tak naprawd jest to kwestia konfiguracji programu `man'. (ad PB)
b) Ustawi zmienn rodowiskow $LANG na warto pl_PL. W bash robi to
   komenda

   export LANG=pl_PL

c) Skonfigurowa program `man' tak, aby wywietla polskie znaki -- w tym
   celu trzeba wyedytowa /etc/man.config i zamieni tam wywoania groffa
   z parametrem -Tascii na -Tlatin1. (W innych dystrybucjach, np. Slackware 7
   moe to by w pliku /usr/lib/man/conf.)
d) Jeli chcesz, by wyrazy byy przenoszone z jednej linii na drug w
   polskiej konwencji amania, skopiuj z /usr/lib/texmf/tex/generic/hyphen/
   plik pohyph.tex do pliku /usr/lib/groff/tmac/hyphen.pl. Nastpnie
   w /usr/lib/groff/tmac/troffrc ustaw makra
  .\" Set the hyphenation language to PL'.
  .do hla pl
  .\" Load hyphenation patterns from yphen.pl' (in the tmac directory).
  .do hpf hyphen.pl
e) Naley te, o ile tego jeszcze nie masz ustawionego, zadba o to, by sam
   manual-pager obsugiwa polskie znaki. Np. dla `less' trzeba ustawi
   zmienn rodowiskow LESSCHARSET=latin1.
   Znacznie adniejszym wyciem jest jednak zmiana manual-pagera na na
   przykad pinfo :) (autoreklama -- http://zeus.polsl.gliwice.pl/~pborys/)
f) Pamitaj o odpowiednich prawach zapisu/odczytu katalogu z manualami, oraz
   samych manuali (odczyta je powinien mc kady).

/*
 * 2.1 Uzupeniajcy sposb -- opisany przez Filipa Ozimka
 */

(a) mona na "sztywno" ustawia (np. w /etc/profile) zmienn MANPATH na
    "/usr/local/man/pl_PL:$MANPATH"
(b) albo dokona drobnych modyfikacji w /etc/manpath.config, tj. zastpi
    linie bardzo podobne to tych, nastpujcymi:

    MANPATH_MAP     /bin                    /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/bin                /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /sbin                   /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/sbin               /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/local/bin          /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/local/sbin         /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/X11R6/bin          /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/bin/X11            /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /usr/games              /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /opt/bin                /usr/local/man/pl_PL/
    MANPATH_MAP     /opt/sbin               /usr/local/man/pl_PL/

    oraz doda

    MANDATORY_MANPATH                       /usr/local/man/pl_PL

    oraz

    MANDB_MAP       /usr/local/man/pl_PL/   /var/catman/pl_PL

    Ten manewr skutecznie u mnie dziaa, tzn. "przesania" angielskie strony
    polskimi oraz w razie braku polskiej wywietla angielsk.

/*
 * 2.2 Uzupeniajcy sposb bazujcy na CVSie -- opisany przez Jarosawa
 *     Kampera
 */

Opisana metoda pozwala nie tylko zainstalowa najnowsze tumaczenia manuali,
ale rwnie pniejsze odwieania ju istniejcej bazy poprzez pobieranie 
tylko naniesionych poprawek. Do korzystania z CVS niezbdne jest zainstalowanie 
pakietu cvs dostpnego w kadej dystrybucji (chyba) lub ze strony domowej 
http://www.cyclic.com/. Sposb uywania CVS opisany jest w pkt 3 tego FAQ.
Po pobraniu zawartoci z repozytorium pl_PL naley doda do zmiennej $MANPATH 
(znajdujcej si np. w /etc/profile) cig $HOME/CVS/pl_PL (zakadajc, e 
wanie tam skadujemy manuale z repozytorium), najlepiej na pocztku zmiennej 
$MANPATH, wpisujc pen (dostpn) ciek katalogu 
(np. u mnie /home/jack/CVS/pl_PL) oddzielajc nowy wpis ":" na kocu od 
pozostaych argumentw zmiennej.

UWAGA: aby wprowadzona nowa warto zmiennej $MANPATH "zadziaaa" naley si 
wylogowa i zalogowa ponownie.

/*
 * 3. Chc przyczy si do projektu! Co zrobi?
 */

	Przede wszystkim zastanw si, co chcesz tumaczy. Jeli jest ci
to obojtne -- w porzdku. Nastpnie zgo ch dziaania koordynatorowi
projektu (czyli mnie) -- na adres `Przemek Borys <pborys@dione.ids.pl>'.
Jeli masz preferencje co do tumaczenia, dobrze je zgosi, lecz wpierw
sprbuj sprawdzi, czy rzeczy, ktrymi chcesz si zaj nie s ju 
(prze)tumaczone (sprawd na stronach www projektu). Nastpnie przydziel
ci teksty do tumaczenia i zaznacz w bazie, e si nimi zajmujesz.

	Ostatnio wrzuciem baz z tumaczami do CVS (patrz niej). Mona si
wic ju do  niej zapisywa bezporednio, bez konsultacji ze mn. Plik z baz
tumaczy to `zasoby/robotnicy', w ktrym umieszczane s pliki, nad ktrymi 
dana osoba pracuje. Jeli tumaczysz manuale, umieszczasz nazw manuala.
Jeli info, umieszczasz nazw plik.texi. Mimo tego odhumanizowania mechanizmu
zapisw, postaraj si jednak poinformowa mnie co robi -- s sytuacje, kiedy
jako koordynator musz mie rozeznanie, co gdzie si dzieje.

	W tym momencie dobrze jest si zapisa na list dyskusyjn ptm,
wysyajc do majordomo@amg.net.pl list o treci
subscribe ptm
Wypisa si z niej mona wysyajc temu samemu robotowi polecenie
unsubscribe ptm
Na licie moesz liczy na pomoc w tumaczeniach i w innych zwizanych z
prac sprawach.
	Po przetumaczeniu tekstu, s dwie drogi do jego zaczenia do
dystrybucji projektu:
a) Zaatwi sobie konto CVS na cvs.pld.org.pl. CVS to mechanizm `Concurent
Versions System', dajcy w sieci swego rodzaju katalog (taki jak normalne
katalogi na twoim dysku), do ktrego maj dostp wszyscy pracujcy nad
projektem. Katalog ten daje moliwo synchronizacji z twoj lokaln kopi
tych danych i umoliwia ich aktualizacj oraz wprowadzanie zmian, ktre
pochodz od ciebie. CVS posiada oczywicie jeszcze inne moliwoci, ale te
wydaj si najistotniejsze.

   "eby uzyska dostp RW trzeba wysa na pld-cvs@pld.org.pl:
   - e-adres kontaktowy,
   - imi i nazwisko
   - to co zwrci:

   $ echo -n "<login>:"; perl -e 'print crypt "<password>", "<salt>"; print "\n";'

   <salt> to dwie dowolne literki. 
   <login> i <password> to chyba nie musze tumaczy .. :)"

   Po uzyskaniu dostpu RW do cvs, naley wyeksportowa sobie do rodowiska
   zmienn CVSROOT=":pserver:login@cvs.pld.org.pl:/cvsroot".
   Wtedy mona ju korzysta z CVS -- przejd do katalogu, w ktrym
   chciaby przechowywa lokaln kopi CVS (np. ~/CVS) i wydaj komend

   cvs login

   Wtedy si zalogujesz. Nastpnie wydaj komend
 
   cvs co pl_PL

   Sprawdzi (CheckOut) ona, czy w repozytorium nie ma czego nowego -- a 
   jeli bdzie, to cignie te zmiany na twj dysk. Nastpnie robisz co 
   takiego

   cd ~/CVS/pl_PL/man[1-9]
   cp /sciezka/gdzie/masz/przetumaczony_manual .
   cvs add przetumaczony_manual
   cd ~/CVS

   W ten sposb dodaje si pliki do repozytorium. Nastpnie trzeba je
   przesa (commit) na serwer CVS

   cvs ci pl_PL

   I gotowe. Bdziesz musia jeszcze tylko wypeni opis, co wysyasz.

b) Mniej zalecany sposb, ale jeli nie jeste w stanie uywa CVS, to
   podrzu mi przetumaczonego manuala jako zacznik w poczcie.

/*
 * 4. O co chodzi w jzyku makr, w ktrym s pisane manuale!?
 */

	Manuale s pisane z wykorzystaniem makr groffa. Najwaniejsze rzeczy,
jakie o nich powinien wiedzie czonek PTM, to fakt, e makra te maj
nastpujc posta:

.X linijka tekstu

lub

\fX tekst 

gdzie X okrela zmian fontu (np. `B' wcza bold, `I' wcza kursyw, `R'
wcza standardowy font Roman -- dlatego np. czsto mona spotka "wcicia"
w tekcie, majce posta "teraz sobie co napiszemy \fBboldem\fR, a teraz
\fIkursyw\fR". Ten tekst mona napisa inaczej, np.

teraz sobie co napiszemy
.B boldem,
a teraz
.I kursyw.

W tym drugim wypadku bdziemy jednak mieli ten problem, e zarwno
przecinek, jak i kropka nie bd napisane fontem Roman. Aby to wyeliminowa,
stosuje si inny wariant tej metody, przykad:

teraz sobie co napiszemy
.BR boldem ,
a teraz
.IR kursyw .

Gdy uywa si komendy ".XY", to znaczy e pierwsze sowo (lub tekst ujty w
cudzysw) po makrze naley wypisa fontem "X", a drugi fontem "Y".
Jeli wystpuje wicej sw, to wystpi naprzemienne uycie fontw:

.RI ( opcje )

lewy nawias zwykym fontem, sowo 'opcje' kursyw, prawy nawias ponownie
zwykym fontem.

Makra typu ".X" dziaaj na tylko pocztku wiersza, makra "\fX" w dowolnym
miejscu tekstu.

Komentarze obejmujce pojedynczy wiersz wprowadza si sekwencj 

.\" Komentarz

	Istniej te inne, zwykle kilkuznakowe makra formatujce.
	Wiksze partie tekstu (np.kilka wierszy) najprociej komentowa
przy uyciu makra ".ig" koniec komentarza wyznaczany jest wwczas makrem ".."

.ig 
komentarz z wielu wierszy; powinny by pominite,
np. dlatego, e odnosz si do poprzedniej wersji opisywanego programu
..

	Dodatkowo, manuale zwykle dzieli si na sekcje. Do wprowadzenia
tekstu "nagwkowego", informujcego o sekcji, stosuje si makro

.SH SEKCJA

	Poza tym, czsto zdarza si, e w manualach wystpuj np. listy
(makra ".TP", i inne symbole) -- ale tumacz waciwie nie musi ju wiedzie
co one oznaczaj -- wystarczy zostawi je w spokoju. Dla dociekliwych
pozostaje zawsze dostpna dokumentacja groffa i ewentualnie man-howto lub
`man 7 man', `man 7 me' (nawiasem mwic przetumaczone w ramach PTM :).

/*
 * 5. Przyjte konwencje tumaczenia nazw sekcji.
 */

	Wikszo manuali dzieli si na sekcje. W jzyku angielskim ich
nazewnictwo jest jednolite; celowe jest zatem uczynienie tego samego dla
jzyka polskiego. Przyjlimy nastpujce tumaczenia:

NAME		NAZWA
SYNOPSIS	SKADNIA (ewentualnie STRESZCZENIE, co jest dosownym
			 tumaczeniem, lecz nie zawsze  oddaje istot
                         rzeczy)
DESCRIPTION     OPIS
FILES           PLIKI
SEE ALSO        ZOBACZ TAKE
AUTHOR          AUTOR
COPYING         KOPIOWANIE
ERRORS          BDY
BUGS            BDY (ewentualnie gdy kci si z ERRORS -- USTERKI)
ENVIRONMENT     RODOWISKO
EXAMPLES        PRZYKADY
RUNLEVELS	POZIOMY PRACY
BOOTFLAGS	FLAGI STARTOWE (ew. USTAWIENIA POCZTKOWE)
CONFORMING TO	ZGODNE Z
CAVEATS		ZASTRZEENIA/PRZESTROGI (ma to jakby znaczenie umywania 
		rk, ostrzeenia, itp.)
USAGE		UYTKOWANIE
RETURN VALUE	WARTO ZWRACANA

/*
 * 6. Apropos mi nie dziaa po polsku! Co zrobi?
 */

Apropos do dziaania potrzebuje wpisu whatis w korzeniu katalogu z
manualami. Wraz z dystrybucj powiniene dosta wpis whatis. Jeli jednak go
nie bdzie lub bdzie nieaktualny, uruchom skrypt makewhatis, dostarczany z
dystrybucj.

/*
 * 7. Jak wydrukowa polskie manuale w postscripcie?
 */

[Pisze Jarek Woloszyn]
Ja sobie z ogonkify jaki czas temu nie poradziem. Moe jakie nowe
ogonkify zadziaa.

Problem pomg mi rozwiza Staszek Ciszewski. Stworzy on po prostu
dodatkowe urzdzenie, ktre obsuguje fonty latin2.
Trzeba poata groffa (ver 1-11).
[koniec]

Niezbdna ata jest dostpna pod adresem http://ptm.linux.pl.

Alternatyw do drukowania manuali w postscripcie jest drukowanie ich z
formatu ASCII (man problem | colcrt > plik.do.wydruku). Traci si jednak
pewne elementy skadu, jak np. pogrubienia, podkrelenia, itp.
Pogrubienia w wielu wypadkach mona zachowa, drukujc plik bez
filtrowania nadstukiwa przez colcrt (man problem > plik.do.wydruku).

/*
 * 8. Jak zrealizowa pomys, by nie ciga przy kadej zmianie caej
 *    paczki manuali, a tylko manuale, ktre si zmieniy?
 */

Skorzystaj z CVS. Sposb uywania CVS jest podany w punkcie (3.) tego FAQ.
Jedyna rnica, to to, e jako uytkownik anonimowy, nie korzystasz ze
swojego wasnego konta, ale z konta `anonymous' lub `cvs'. Zamiast hasa
pisze si `cvs'. Ponadto, troch modyfikuje si adres serwera CVS.

Przykadowy skrypt, ktry zaatwi ciganie przy zaoeniu, e masz
zainstalowanego klienta CVS:

--- cut ---
#!/bin/sh
cvs -d :pserver:cvs@anoncvs.pld.org.pl:/cvsroot login
cvs -z 9 -d :pserver:cvs@anoncvs.pld.org.pl:/cvsroot co pl_PL
cvs -d :pserver:cvs@anoncvs.pld.org.pl:/cvsroot logout
--- cut ---

/*
 * 9. Jak zainstalowa pakiet PTM na systemie Debiana?
 */
 
Najprostsza odpowied brzmi - zainstalowa pakiety manpages-pl_*.deb oraz
manpages-pl-dev_*.deb. Znale je mona na kadym serwerze z archiwum Debiana
w podkatalogu pool/main/m/manpages-pl/ .

Komfortow sytuacj mamy, gdy dziaa system obsugi pakietw APT.
Wystarczy wywoa polecenia

apt-get install manpages-pl
apt-get install manpages-pl-dev

i odpowiedni pakiet cignie si z sieci i zainstaluje w systemie. Pniejsza
aktualizacja ogranicza si do wydania polece

apt-get update
apt-get upgrade

A co zrobi, jeli nie chcemy ciga za kadym razem caych pakietw? 
Najprociej jest wykorzysta pomys z CVS podany w punkcie 8 tego FAQ.

Do zbudowania pakietu potrzeba nam nastpujcych pakietw zainstalowanych 
w systemie: dpkg-dev, debhelper, fakeroot.

Po cigniciu najnowszych plikw z serwera CVS naley wej do katalogu
pl_PL i wykona polecenie

fakeroot debian/rules binary

Gotowe pakiety znajd si w katalogu wyej, pod odpowiednimi nazwami.
Wystarczy je ju zainstalowa jako root:

dpkg -i *.deb

/*
 * 10. Sownik
 */

W archiwum PTM znajduje si sownik, ktry ma w zaoeniach

a) pomaga tumaczom w tumaczeniu trudnych wyrae
b) ujednolica sownictwo tumacze

Szczegy implementacji sownika s opisane w samym sowniku.

/*
 * 11. Odwieanie zawartoci manuali
 */

Manuale z czasem mog si troch dezaktualizowa. Dlatego trzeba je
odwiea. Dobrze jest w tym celu trzyma oryginaln angielsk wersj
manuala, a w wypadku gdy dostaniemy now, wykona

diff -c stara.wersja.angielska nowa.wersja.angielska

i nanie poprawki do tumaczenia. Teoretycznie rnica kontekstowa 
(diff -c) powinna by na tyle czytelna, e nie powinno by problemw.

W tym momencie dodam jeszcze, e warto w tumaczeniach wstawia wersj
programu, ktry si tumaczy. Uatwia to pniej aktualizacj.

/*
 * 12. Skrypty i zmienne rodowiskowe
 */

Dawno, dawno temu, gdy repozytoria przypominay Pola Elizejskie i gdy
nieg by jeszcze biay a powietrze czyste... wtedy by porzdek w
module pl_PL. Lecz kilka miesicy potem developerzy chytrzy zaczli 
miesza, kombinowa i reorganizowa! I nie byo to niczym zym, 
lecz wychowani w coraz brudniejszym wiecie chaosu niewiadomie czynili 
porut wewntrz owych zasobw. Wtedy to, waciwego czasu i na waciwej 
dyskusyjnej licie zstpi z niebios koordynator nasz wszechmogcy i 
zarzdzi Nowy ad! I aska zstpia na dyrektoria i na pliki nasze. 
Tak, e posa swego sug Siefc by za dan przez Archanioa Wysokiej
Jakoci (ang. HQ) zgod uczyi odpowiedni struktur podug danego mu 
zamysu. A wic wzi zasoby w swoje skodowane rce i zacz je 
dostosowywa do planu Pana - dzie pierwszy i ostatni zarazem.

Skrypty i pliki ulokowane zostay w dodatkowym katalogu 'zasoby' 
wewntrz moduu, o ktrym mowa bya na pocztku tej przypowieci. 
Od tego te czasu wszystkie skrypty wspomagajce i raportujce przyjy 
nastpujcy standard w postaci zmiennych rodowiskowych, ktre 
translatorzy dobroduszni powinni wyeksportowa w swej sesji na chwa 
projektu i na zgod z ich upodobaniem:

PTM_EMAIL       - zawierajc twj adres e-mail, ktry jest (bdzie)
                  uyty do identyfikacji w pliku robotnicy
PTM_NAME        - zawierajc twoje imi i nazwisko
PTM_PL_DIR      - zawierajc pooenie katalogu pl_PL
PTM_DICT_DIR    - zawierajc pooenie katalogu pl_DICT 
                  (jeli uywasz i sprawdzasz podrczniki)

PRZYKAD do umieszczenia w .bash_profile :

-------------------------------------------------

PTM_EMAIL="jankow@gdziestam.pl"
PTM_NAME="Jan Kowalski"
PTM_PL_DIR="~/cvs/pl_PL"
PTM_DICT_DIR="~/cvs/pl_DICT"

export PTM_EMAIL PTM_NAME PTM_PL_DIR PTM_DICT_DIR

--------------------------------------------------

Zmienne owe uyteczne si staj, gdy z innej ni oryginalna
lokacji skrypty woa raczysz.

 * 12.1 Skrypt add2ptm

W archiwum PTM znajduje si skrypt majcy za zadanie nieco uatwia
tumaczom zadanie rezerwowania plikw do tumaczenia. Rezerwowane manuale
wpisywane s do pliku 'robotnicy' po identyfikatorze tumacza. 
Oczywicie, zapisy te pozostaj rwnie po wykonaniu pracy.
Skrypt jest stosunkowo prosty, ale
a) nie umoliwia rezerwacji plikw osobom, ktrych nie ma jeszcze na
   licie tumaczy :(,
b) naley pamita, by nie dostosowywa do swoich danych egzemplarza
   w lokalnym katalogu CVS. Zosta on umieszczony w repozytorium tylko
   dla wygody dystrybucji. Powinno si korzysta z odpowiednio zmienionej
   kopii umieszczonej w prywatnym katalogu, poza struktur synchronizowanego
   repozytorium CVS.
[sekcj doczono ze wzgldu na zdarzajce si nieporozumienia - HQ]

 * 12.2 Skrypt heniu
 
Heniu to prosty, nieinteraktywny skrypt raportujcy, ktrego zadaniem jest
wspomaga tumaczy znajdujc logiczne wizi midzy pakietami a stronami
podrcznikw, ktre do nich nale. Informacje o tym jakie podrczniki 
nale do konkretnych pakietw heniu pobiera z plikw pooonych w
pl_PL/zasoby/pakiety. Korzysta take z pliku pl_PL/zasoby/ispell.sprawdzane
aby dowiedzie si wicej o stanie podrcznika. Oto opcje z jakimi moesz
go zawoa:

heniu -g	poda ci wszystkie gotowe pakiety
heniu -n	powie ci jakie pakiety s niedokoczone
heniu -q nazwa	wywietli informacje o stanie pakietu o podanej nazwie
heniu -m nazwa	wywietli informacje o stanie podanego podrcznika
heniu		wywietli informacje o stanie wszystkich pakietw

Przykad zapytania o pakiet rlinetd:

> [koder@szarik koder]$ heniu -q rlinetd
> Heniu v.0.04 (GPL) by P.Wilk <siewca@dione.ids.pl>
> 
> Raport stanu pakietu.
> --------------------------------------------------
> PAKIET: rlinetd
> 
> Do przetumaczenia:
> rlinetd.conf.5 (istnieje lokalnie)
> 
> Do sprawdzenia:         (nic)

Zauwamy zapis 'istnieje lokalnie'. Jeli takie co pojawi si u ciebie
to znaczy, e dany podrcznik nie zosta przesany na serwer CVS i
traktujemy go jako nieprzetumaczony.

Przykad zapytania o rlinetd.conf.5:

> [koder@szarik koder]$ heniu -m rlinetd.conf.5
> Heniu v.0.04 (GPL) by P.Wilk <siewca@dione.ids.pl>
> 
> Raport stopnia gotowoci podrcznika.
> --------------------------------------------------
> PODRCZNIK: rlinetd.conf.5
> 
> W pakiecie:     rlinetd
> Przetumaczony: ??? (istnieje tylko lokalnie).
> Sprawdzony:     NIE


/*
 * 13. Po co jest plik ispell.sprawdzane?
 */

eby manuale byy poprawne ortograficznie powstao repozytorium o nazwie
pl_DICT. Znajduj si w nim sowniki do programu Ispell, odpowiednie narzdzia,
a take skrypcik 'manspell', ktry po ustawieniu paru zmiennych bdzie odwala
ca brudn robot za Ciebie. Wymaganiem jest posiadanie w miar nowego
(wersja 3.1.18 3.1.20) Ispella. Wanie jednym z zada manspella jest 
umieszczanie odpowiednich adnotacji w tym pliku. More info: pl_DICT/FAQ .
To bya reklama. :-) [siefca]

/*
 * 14. Apropos/whatis pokazuj, e jest tumaczenie, a mimo to zamiast
 *     niektrych polskich wywietlane s angielskie strony manuala. Co zrobi?
*/

Przykad dla 'zless': upewnij si jak wyszukiwana jest waciwa wersja manuala

man -w zless

Wystpienie w odpowiedzi dwu wierszy, z ktrych pierwszy wskazuje na polsk
wersj (i opisuje bd), za drugi na oryginaln, objawia problem czytnika
stron man. Wystpuje on np. w dystrybucji SuSE i spowodowany jest ograniczon
interpretacj makra .so. Wykonuje ono wywietlenie innej strony manuala zamiast
wskazanej.
Moliwe rozwizania:
a) (zalecane) zmie pakiet man na lepszy,
b) nie przejmuj si. Na podstawie whatis/apropos, 'man -w' lub nagwka
   wywietlanego oryginau wywoaj sam waciw stron (np. dla zless jest to
   zmore),
c) znajd plik rdowy sprawiajcy kopoty (/usr/man/pl_PL/man1/zless.1)
   i zmie zawarto typu
      .so zmore.1
   dopisujc odpowiedni podkatalog:
      .so man1/zmore.1
   Zauwa, e jest to bardzo kopotliwe. Plikw man tego rodzaju jest wicej,
   bdziesz zapewne okresowo aktualizowa pakiet PTM, a ponadto danie .so
   z podanym podkatalogiem nie jest poprawnie obsugiwane przez popularnego
   Midnight Commandera.

/*
 * 15. Dla tumaczy: Linux czy Linuks
 */

Do ok. 1998 sprawa bya jasna, wszyscy pisali `Linux'. Nastpnie, po latach
spokoju na grupie pl.comp.os.linux zacza si na ten temat burza.

Wedug polskich regu odmiany, Linux we wszystkich odmienionych formach
powinien by pisany przez `ks'. Jednak historycznie zakorzeniona odmiana nie
podlega tej regule. W wyniku tej rozbienoci, wiele osb pisze t nazw
przez `ks', a wiele przez `x'.

Z uwagi na brak wystpowania formy `ks' w dawnych czasach, po dugich
dyskusjach udao si wypracowa pewien kompromis. Odmiana `x' jest obecnie
archaiczna i dc do usystematyzowania jzyka  w dokumentacjach powinna by
stosowana forma `ks'.

Na poparcie tezy, e forma `x' jest archaiczna, a nie bdna, mona przyj
wiele argumentw. Jednymi z waniejszych s te, e pocztkowo nikt nie zna
i nie uywa formy `ks'. Nawet ksiki. I to nie tylko techniczne.
Literatura pikna rwnie nie znaa tak cakiem zasad odmiany sw koczcych
si na `x' (por. `Opowieci o pilocie Pirxie'). Znani mi polonici
jeszcze w 1998 roku musieli SPRAWDZA w podrcznikach jak odmieni sowo
`Hortex'. Wszystko to kumuluje si na stwierdzenie, e sowo `linux'
weszo do jzyka polskiego na drodze niezrcznoci sowotwrczej, lecz w
tamtych czasach nie bya ona raca. A poniewa uywano jej potem przez
wiele lat w niezmienionej formie, czc z ni nierzadko ideologie
opensource i prac `pod sztandarem Linuxa', naley uszanowa tradycj i nie
uznawa tej odmiany za bd. W jzyku polskim zdarzao si ju
niejednokrotnie wprowadzanie nazw bez przestrzegania zasad, a jednak nikt
tych sw pniej na si nie prostowa. Przykad jaki nasun mi si przy
tej argumentacji to imi `Mojesz', ktre w Biblii przetumaczono z jzyka
obcego nie zwaajc na zasad pisania `rz' po `j'.

Nie naley natomiast pisa `Linuks' w mianowniku.
W wypadku uywania form `x' nie naley tez uywa adnych apostrofw czy
mylnikw w formach takich, jak `Linuxa', `Linuxowi'.

/*
 * 16.   Dla tumaczy: spolszczanie nazwy X Window System
 */

Oficjalna nazwa tego systemu to "X Window System", "X Window" lub "X". Po
polsku oznacza to mniej wicej tyle co System Okna X. Okna, nie okien. Cho
w potocznej mowie sens jest podobny, w technicznej jest drobna rnica.
X Window System oznacza dawanie jakiego interfejsu tworzenia okna i jego
obsugi. Nie oznacza on jednak, e s tam jakie konkretne okienka.

Wynika z tego, e nadawanie tej nazwie podtekstu liczby mnogiej (X Windows,
X-y) jest nie do koca poprawne (w szczeglnoci nie jest "poprawne
politycznie", gdy rodowiska ludzi uywajcych X czsto nie chc by mylone
z innym produktem z "Windows" w nazwie :).

/*
 * 17. Identyfikacja rde
 */

Zdarza si, e rne pakiety posuguj si poleceniami o tych samych nazwach.
Chcc utrzyma tumaczenie kilku plikw o tych samych nazwach oryginau,
przyjlimy w takich przypadkach dodawanie pojedynczej litery na kocu nazwy.
I tak np. 'id.1' opisuje polecenie id z pakietu GNU (standardowe), za
'id.1s' zastpujce je polecenie z pakietu 'shadow'.
Zaleca si tumaczom podawanie opisanej w manualu wersji oraz, w razie
wtpliwoci, rwnie nazwy pakietu. Nawet jeeli orygina ich nie podawa.
Informacj t najlepiej umieci w nagwku .TH lub ewentualnie w formie
komentarza (.\") na pocztku pliku.

/*
 * 18.   Instalowanie dokumentacji info
 */

PTM tumaczy rwnie dokumentacj texinfo programw. Pki co nie ma jej
jeszcze praktycznie wcale gotowej, ale przedstawi tu teoretyczne moliwoci
jej instalacji:
Napierw trzeba j oczywicie skompilowa do postaci info. W najprostszym
przypadku robimy `makeinfo plik.texi'.
Po skompilowaniu, gotowe pliki info kopiujemy np. do katalogu
/usr/info/pl_PL. Teraz zaczyna si zabawa: jeli uywasz do czytania
dokumentacji texinfo programu `pinfo', wystarczy ustawi zmienn
rodowiskow $LANG na `pl_PL' (pinfo szuka w katalogach info podkatalogw
nazwanych $infodir/$LANG).
W przypadku programu `info' sprawa jest inna: nie obsuguje on locali, ale
od czego moja nieskromna inwencja twrcza :) Mona zrobi nastpujcy trik:

export $INFOPATH="/usr/info/pl_PL:/usr/info:/usr/local/info:/usr/share/info:"

rozumiecie ide ;)

/*
 * 19.   Dla tumaczy: na co uwaa w plikach Texinfo
 */

Instrukcje texinfo zaczynaj si od "mapy" (@). Podwojona daje litera "@".
Wiersze przetwarzane s podobnie jak w groffie czy TeX-u (nieco podobnie jak
w HTML-u). Mona swobodnie ama zbyt dugie wiersze - zmiana akapitu nastpi
w miejscu pustego wiersza. Wymuszone amanie wiersza robimy poleceniem "@*".
"@page" dotyczy tylko postaci drukowanej i wymusza zmian strony, za
"@group"-"@end group" wymuszenie wystpienia wierszy razem na stronie.

Instrukcja "@c foo.." oznacza komentarz, podobnie dziaa para "@ignore"
i "@end ignore".

Pary "@ifinfo"-"@end ifinfo" i "@iftex"-"@end iftex" ograniczaj tekst, ktry
ma pojawi sie tylko, odpowiednio, w pliku Info albo, w dokumencie drukowanym.
Konstrukcja typu "@set BOOK ksika" nadaje warto zmiennej. Warto
ta bdzie wykorzystana przez @value{BOOK}. Tu naley uwaa, gdy stosowane
s rozwizania typu:
  @ifinfo
  @set BOOK Info file
  @end ifinfo
  @iftex
  @set BOOK book
  @end iftex
  ...
  In this @value{BOOK}....

"@node" okrela wze struktury:
  @node Drugi, nastpny, poprzedni, macierzysty
podczas, gdy "@chapter", "@section" itp. tytu danej czci:
  @chapter Drugi podrozdzia
Nazwy wzw tumaczymy. Musz by niepowtarzalne w ramach dokumentu.
Uywane s ponadto jako argumenty instrukcji odnonikw @ref{},
@pxref{}, @xref{} oraz w menu, po lewej:
  @menu
  * Pierwszy:: Mie zego pocztki
  * Drugi::    Kontynuujemy nauk
  @end menu
Opisy w prawej stronie menu, podobnie jak kolejny parametr @ref{} nie musz
odpowiada tytuowi odpowiedniego wza. Jest to tekst, jaki pojawi si jako
odnonik. Przy odsyaczach naley uwaa na gramatyk - @xref{} i pxref{}
poprzedzane s odpowiednio przez 'See', 'see', co nie zawsze
da si adnie wepchn w nasz skadni. @ref{} nie daje przedrostka.
Z powodu "*Note" wszystkie te konstrukcje s kopotliwe przy formacie Info.

Wze "Top" reprezentuje wierzchoek dokumentu - jego nazwy nigdy nie
tumaczymy. Podobnie nie tumaczymy nazwy wza (dir), oznaczajcego
wierzchoek struktury zoonej ze wszystkich zainstalowanych plikw Info
(zawarty jest on w pliku /usr/info/dir, uzupenianym rcznie lub skryptem
wg "@direntry").
"@bye" oznacza koniec przetwarzania dokumentu. Reszta nie jest przetwarzana.

/*
 * 20.   Kwestie prawne: czy pyta autorw podrcznikw o zgod na tumaczenie?
 */

Jeli dokumentacja jest rozprowadzana w ramach pakietw GNU, to nie ma
problemu i mona tumaczy.  Zachowujemy oczywicie stare copyrighty.

W przypadku pozostaych dokumentacji -- jeli licencja jest niejasna; lepiej
zapyta. Jeli nie ma jej w ogle -- rwnie naley prosi o zgod.

/*
 * Dodatek I: Literatura :)
 */

man man..........................................Opis uywania programu man
man man.config.....................Opis pliku konfiguracyjnego programu man
man less......................Opis domylnej linuxowej przegldarki manuali
man pinfo................Opis alternatywnej (mojego autorstwa) przegldarki
man groff...................Opis programu uywanego do formatowania manuali
man troff.................Opis programu skadu tekstu, woanego przez groff
man 7 man.........................................Makra uywane w manualach
man me.....................................Makra uywane czasem w manualach
info gettext...........................Opis problemw zwizanych z localami
Locale MiniHowto................................Opis locali w postaci HOWTO
Man-Page MiniHowto.....................................Jak pisa strony man
http://www.agh.edu.pl/ogonki..Jak uzyska polskie litery na swojej maszynie
FHS (dostpne na mirrorach GNU)..............Opis hierarchii systemu plikw
http://www2.linuxjournal.com/lj-issues/issue6/2840.html....Wstp do Texinfo
[p]info texinfo...........................Opis systemu dokumentacji Texinfo